Çekin rıza dışı elden çıktığının ve hamilin kötüniyetinin ispatlanamaması

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1720

KARAR NO 2024/301

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 14/06/2021

NUMARASI 2020/511 Esas - 2021/637 Karar

DAVA

İstirdat

İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/02/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilinin ...Ltd. Şti.'den olan alacağına karşılık olarak bu şirket tarafından keşide edilen ... bank ... seri nolu 50.000-TL meblağlı 30.07.2020 tarihli çeki aldığını, söz konusu çekin müvekkilinin elinden rızası dışında çıktığını, ödeme yasağı konulması ve iptal talebiyle Bakırköy 5. ATM'nin 2020/304 E. sayılı davasının açıldığını, davalının çeki elinde bulundurduğunun tespit edildiğini, davalının çeki elinde bulundurmak için geçerli bir neden ileri sürmediğini belirterek çekin istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmamış olup, davalı vekili yargılama sırasında çekin davacının sahibi olduğu şirketle müvekkili arasındaki kira sözleşmesi kapsamında aldığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; TTK'nın 792. maddesine göre davalının çeki iktisabında kötü niyetinin ya da ağır kusurunun bulunduğunun ispatlanması gerektiği, istirdata konu çekin ciro zincirinin düzgün olduğu, davacının davalının kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu gösterir somut delil dosyaya sunamadığı, ayrıca hırsızlık neticesinde çekin çalındığına ilişkin somut delil de bulunmadığı, mevcut haliyle davacının davasını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; davalının çeki mal karşılığında aldığına dair savunmada bulunduğunu, ancak kira akdinin sonlanması nedeniyle iş yerinin demirbaşı niteliğindeki eşyaların tutanakla teslim edildiğini, bahsi geçen eşyaları yeni kiracıların kullandığını, söz konusu eşyaları davalının müvekkiline satmadığını, söz konusu çekin davalıya verilmediğini, davalının müvekkilinin iş yerine izinsiz olarak girip çıktığını, hatta bunla ilgili ceza davasının devam ettiğini, müvekkilinin bu çeki makbuz veya fatura düzenlenmeden davalıya vermesinin mümkün olmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir. TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' ve 790. maddesinde ise, "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır...." hükümleri düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında ispat yükü üzerinde bulunan davacı öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası dışında elinden çıktığını ve sonrasında ise davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlamalıdır. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamakta olup, aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır. Somut olayda; dava konusu ... bank ... seri nolu 50.000-TL meblağlı 30.07.2020 tarihli çekin davacının elinden rızası dışında çıktığı iddia edilmektedir. Bahsi geçen çekin dava dışı ... Ltd Şti tarafından davacı lehine keşide edildiği, çekin arkasında davacının cirosu ile davalının hamil olduğu, çekin bankaya davalı tarafından ibraz edildiği, ödeme yasağı nedeniyle çekin karşılığının ödenmediği, davalı tarafından davacı ve dava dışı keşideci şirket hakkında icra takibi başlatıldığı, davacı tarafından açılan Bakırköy 5.

ATM'nin 2020/304 Esas sayılı çek iptali davasında istirdat davası açılmak üzere davacıya süre verildiği anlaşılmaktadır. Davacı çekte lehtar olarak yer almakta olup çek üzerindeki imzasını inkar etmemiştir. Davalı ise yargılama aşamasında, davacının ortağı olduğu şirketle kendisi arasında düzenlenen, davacının kiracı sıfatıyla elinde bulundurduğu ofis malzemeleri ile taahhütname başlıklı belgeyi ibraz etmiştir. Kendisinin ortağı olduğu şirketle davalı arasındaki kira sözleşmesi davacı tarafından da doğrulanmıştır. Bu durumda davacı çekin rıza dışında çıktığına ilişkin somut bir delil sunmadığı gibi davalının kötü niyetli ya da ağır kusurlu olduğunu gösterir bir delil de bulunmadığından mahkemece davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde bulunmadığından, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/02/2024