Palet toplama fişlerinin sahteliği iddiası araştırılmadan hüküm kurulamaz
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/2173 E. 2024/886 K. · · İlk derece: İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Gerekçe özeti
Bir faturaya karşı BA beyannamesi kapsamında süresinde itiraz edilmemiş olması, alacağın varlığına ilişkin tek başına kesin bir karine oluşturmaz; borçlu tarafın, fatura düzenlemesine esas alınan belgelerin (teslim/toplama fişleri gibi) gerçek olmadığını, sahte/fotokopi belgelerle mükerrer tahsilat yapıldığını somut biçimde ileri sürüp buna ilişkin belge sunması halinde, akdi ilişki yanında haksız fiil hükümlerinin de dikkate alınması ve bu itirazın esastan araştırılması gerekir. Mahkemece bu amaçla alınan bilirkişi ek raporunda konunun ayrı bir uzmanlık alanına girdiği belirtilerek inceleme yapılamamışsa, mahkeme bu itirazı gözardı ederek karar veremez; itiraza konu belgelerin orijinallerinin temini ve mükerrerlik iddiasının somut olarak incelettirilmesi suretiyle alacağın sıhhati belirlenmeden hüküm kurulamaz.
Ele alınan sorunlar
Faturaya BA kayıtlarında süresinde itiraz edilmemesinin alacağın varlığına karine oluşturup oluşturmadığı → kabul
İddia: Davalı, davacının palet toplama fişlerinin renkli fotokopisini çekmek suretiyle mükerrer tahsilat yaptığının tespit edildiğini, davacının hak iddiasının bu fotokopi fişlere dayandığını, ancak mahkemece bu hususun incelenmeden karar verildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Davalının savunmasına göre, taraflar arasındaki işleyiş icabı davacının topladığı paletler teslim fişiyle davalıya teslim edilmekte, buna göre fatura düzenlenmektedir. Davalı, 05/11/2019 tarihinde 36 palet toplama fişinin 31 tanesinin renkli fotokopi olduğunun ve davacının bu yolla haksız olarak fazla tahsilat yaptığının tespit edildiğini, bu tarihten sonra davacıya yapılan ödemelerin durdurulduğunu ve faturaların iade edildiğini beyan etmiş ve buna ilişkin belgeleri (palet toplama fişi, form, dekont, fatura) cevap dilekçesi ekinde sunmuştur. Davacının dayandığı fatura da mükerrerlik tespitinin bildirildiği 05/11/2019 tarihinden sonra düzenlenmiştir; davacı, davalının bu savunmasına karşı bir açıklama yapmamıştır. Fatura düzenlemesine esas belgelerin gerçek olmadığı ileri sürülerek buna ilişkin fişlerin mahkemeye ibraz edildiği anlaşıldığından, somut olayda fatura düzenlenmesine ilişkin olarak akdi ilişki yanında haksız fiil hükümlerinin de dikkate alınması gerekir; bu durumda faturaya itiraz edilmemiş olması tek başına alacağın doğduğunun ve mevcut olduğunun kabulü için yeterli değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Bilirkişi ek raporundaki mükerrerlik itirazının mahkemece değerlendirilmeden hüküm kurulması → kabul
İddia: Davalı, davacının defterlerinin usulüne uygun tutulmadığının bilirkişi tarafından tespit edildiğini ve mükerrerlik iddiasının incelenmeden karar verildiğini ileri sürmüştür.
Gerekçe: Mahkemece davalının mükerrerlik itirazının incelenmesi amacıyla mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş; bilirkişi ek raporunda, palet toplama fişlerinin orijinal veya renkli fotokopi olup olmadığının tespitinin ayrı bir uzmanlık alanına girdiği belirtilerek bu yönde inceleme yapılmadığı bildirilmiştir. Mahkemece, kendi ara kararına uygun olarak alınan bu ek rapora kayıtsız kalınarak, davalının savunması ve itirazı üzerinde durulmadan, mesele açığa kavuşturulmadan davanın kabulüne karar verilmesi hatalıdır. Yapılacak iş, davalının cevap dilekçesi ekinde sunduğu belgelerin uhdesindeki orijinallerinin sunulmasının sağlanması, mükerrerlik iddiasına konu belgelerin hangileri olduğunun davalıdan açıklattırılması, varsa incelemeye esas olabilecek nüshalarının davalıdan istenilmesi ve bu doğrultuda mükerrer belge ve tahsilat iddiasının incelettirilerek, davacının faturasına esas belgelerin sıhhati belirlendikten sonra, davalıdan tahsili gereken bir alacak varsa buna hükmedilmesidir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Faturaya BA kayıtlarında süresinde itiraz edilmemesinin alacağın varlığına tek başına karine oluşturmayacağı, borçlunun fatura düzenlenmesine esas belgelerin sahteliğine (haksız fiile) dayalı somut ve belgeli itirazının akdi ilişki yanında ayrıca araştırılması gerektiği yönünden emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali↗ BA-BS bildirimi↗ faturaya itiraz süresi↗ haksız fiil↗ mükerrer tahsilat↗ bilirkişi ek raporu↗ icra inkar tazminatı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/2173
KARAR NO 2024/886
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 29/09/2021
NUMARASI 2020/295 Esas - 2021/650 Karar
DAVA
İtirazın İptali
İSTİNAF KARAR TARİHİ 05/06/2024
Davanın kabulüne ilişkin verilen kararın, davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin cari hesap kapsamında davalıdan olan faturaya dayalı 23.364-TL asıl ve 368,70-TL işlemiş faiz alacağının tahsili için İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasıyla ilamsız takip başlatıldığını ve davalının haksız olarak takibe itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının takibe itirazının iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili, müvekkilinin 3. kişilere sattığı paletlerin, kullanıldıktan sonra davacı tarafından toplanıp bedeli karşılığında adedi ile türünün yazılı olduğu teslim fişleriyle müvekkiline teslim edildiğini, kesilen faturalar akabinde de davacıya gerekli ödemelerin yapıldığını, cevap dilekçesi ekinde sunulan 2019 yılı faturaları ve banka dekontları incelendiğinde bunların birbirini doğruladığının görüleceğini, davacının ödenen fatura bedellerini yeniden tahsil etmeye çalıştığını; davacı ile 36 adet palet toplama fişi karşılığında toplam 2.355 adet palet için ödeme yapıldığı, 36 palet toplama fişinin 31 tanesinde fişlerin renkli fotokopilerinin çekildiğinin 05/11/2019 tarihinde tespit edildiğini, davacının bu sayede 1881 adet palet karşılığında 22.572-TL+KDV olmak üzere toplamda 26.634,96-TL'yi fazladan para aldığını ve bu nedenle 05/11/2019 tarihinden sonra kendisine yapılan ödemelerin durdurulduğunu;
25/11/2018 tarihli ... numaralı fatura ile 21/12/2018 tarihli faturadaki tarih hatasından dolayı davacıya iade edildiğini, bu tarihten sonra 20/06/2019 tarihine kadar fatura düzenlenmediğini; 2019 yılı içinde ise davacıya 13 adet faturayla toplam 4.997 adet palet için KDV dahil toplam 70.757,52-TL ödeme yapıldığını, esasında davacıdan 3.980 adet palet toplanmış olup usulsüzlüğün tespiti üzerine 05/11/2019 tarihinden sonra düzenlenen faturaların davacıya iade edildiğini; palet toplama fişlerinin bir çoğunun renkli fotokopiler olduğunun bilirkişilerce belirleneceğini; müvekkilinden alınan mükerrer ödemeler değerlendirildiğinde davacının herhangi bir alacağının kalmayacağının net olarak tespit edileceğini, söz konusu renkli fotokopileri de içeren palet toplama fişlerinin fotokopi nüshalarını dosyaya sunduklarını, talep edilmesi halinde orijinal nüshaların da dosyaya sunulabileceğini;
davacının alacağını ispat etmesi gerektiğini ve alacağın likit olmadığını belirterek, davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece, tarafların ticari kayıtlarının incelendiği bilirkişi raporuna göre, davaya konu 23.364-TL bedelli faturanın davalının kayıtlarında bulunmadığı ancak davalının 2019 yılı BA kayıtlarında fatura bildiriminin yapıldığı, yani faturanın kabul edildiği, her ne kadar davalı 29/04/2020 tarihinde BA beyannamesinde bu faturayı çıkarmış ise de faturaya itiraz süresinin geçirildiği, davacının davasını ispat ettiği faturaya konu hizmetin verildiğinin anlaşıldığı ve faturaya dayalı alacağın likit olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının icra takibine itirazının iptaline, takibin aynı şartlarla devamına ve alacağın %20'si oranında hesap edilen icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili , cevap dilekçesindeki iddialarını tekrar ederek müvekkili ile davacı arasında süregelen ticari ilişki çerçevesinde müvekkilinin tüm borcunu ifa ettiğini, palet toplamaya ilişkin ticari uygulama usulünde ise, davacının palet toplama fişlerinin renkli fotokopisini çekmek suretiyle mükerrer tahsilat yapmaya çalıştığının tespit edildiğini, somut olaydaki ihtilafta, davacının hak iddiasının söz konusu fotokopi palet toplama fişlerine dayandığını ancak mahkemece bu hususlar incelenmeden karar verildiğini; davacının defterlerinin usulüne uygun tutulmadığının bilirkişi tarafından tespit edildiğini; alacak likit olmadığı halde icra inkar tazminatına hükmedilmesinin doğru olmadığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE
Dava, davacının davalıdan olan faturaya dayalı açık hesap ilişkisi kapsamındaki alacağının tahsili için başlatılmış icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı taraf icra takibinde 23/12/2019 tarihli, 23.364-TL bedelli, davacının davalıya düzenlediği ve 1.650 adet Chep palet toplama hizmet bedeli açıklamalı faturaya dayanmıştır. Faturanın teslim alan kısmında her hangi bir isim veya imza bulunmamaktadır. Ancak mahkemece getirtilen BA kayıtlarına göre, takibe konu faturanın 31/01/2020 tarihinde BA kayıtlarına işlendiği, icra takibindeki ödeme emrinin kendisine 10/04/20202 tarihinde tebliğ edilmesinden 19 gün sonra yani 29/04/2020 tarihinde davalının düzeltme beyanıyla BA kayıtlarından çıkarıldığı tespit edilmiştir.
Fatura,davalının ticari defterlerinde kayıtlı değildir. Davalı taraf, cevap dilekçesinde ve yargılamanın tüm aşamalarında taraflar arasındaki işin işleyişi icabı davacının piyasadan topladığı kullanılmış paletleri teslim fişiyle müvekkiline teslim ettiğini, fakat 05/11/2019 tarihinde 36 palet toplama fişinin 31 tanesinde fişlerin renkli fotokopilerinin çekildiğinin ve bu kapsamda davacının haksız olarak 1881 palet karşılığında 22.572-TL+KDV olmak üzere toplamda 26.634,96-TL'yi fazladan tahsil ettiğinin belirlendiğini, bu nedenle 05/11/2019 tarihinden sonra davacıya yapılan ödemelerin durdurulduğunu ve faturaların iade edildiğini savunmuştur. Bu beyanlarına ilişkin olarak da cevap dilekçesinin ekinde çok sayıda palet toplam fişi, palet toplam formu, dekont ve faturalar sunmuştur.
Davacının alacağının dayanağı olarak gösterdiği fatura da davalının mükerrerlik iddiasının tespit edildiğini beyan ettiği 05/11/2019 tarihinden sonra düzenlenmiştir. Davalının savunmasına karşılık davacı tarafça bir açıklama yapılmamıştır. Eldeki davada davalının savunması dikkate alındığında fatura düzenlemesine esas belgelerin gerçek olmadığı ileri sürülerek tesbit edildiği belirtilen fişlerin mahkemeye ibraz edildiği anlaşılmaktadır.Bu nedenle ;somut olayda fatura düzenlenmesine ilişkin olarak akdi ilişki yanında , haksız fiil hükümlerinin de dikkate alınması gerektiğinden faturaya itiraz edilmemesi ile alacağın doğduğu ve mevcut olduğu kabul edilemeyecektir.Mahkemece davalının belirtilen itirazı incelenmek üzere mali müşavir bilirkişiden ek rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi ek raporunda palet toplama fişlerinin orjinal veya renkli fotokopi olup olmadığının tespitinin ayrı bir uzmanlık alanına girdiğinden bahisle bu yönde bir inceleme yapılmadığı bildirilmiştir.Ne var ki mahkemece, ara kararına uygun olarak itirazlar incelenip ,davalının bu savunmasının üzerinde durmayarak ek rapora kayıtsız kalarak bu husus açığa kavuşturulmadan davanın kabulüne karar verilmiştir.Anlatılanlara göre mahkemece yapılacak iş, incelemeye esas olacak şekilde davalının cevap dilekçesinin ekinde sunduğu belgelerin uhdesinde bulunan orjinallerini sunması sağlanarak, mükerrerlik iddiasına konu belgelerin hangileri olduğu hususunda açıklama yapmasının ve varsa söz konusu belgelerin incelemeye esas olabilecek nüshalarının davalıdan da istenilmesi;
sonrasında mükerrer belge ve tahsilat iddiasının davalının açıklamaları doğrultusunda incelemesi yaptırılarak , davacının faturasına esas belgelerin sıhhati belirlendikten sonra davalıdan tahsili gereken alacağı var ise davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekir.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak davalı tarafça daha evvel faturalanan toplama fişlerinin fotokopilerine dayalı olarak yeniden fatura düzenlenip düzenlemediği hususu açıklığa kavuşturularak ,yapılacak tahkikat sonucuna göre karar verilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/295 Esas - 2021/650 Karar sayılı 29/09/2021 tarihli kararının, HMK 353(1)a-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA;"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Yatırılan 406-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.05/06/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/115414 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi