Ciro farkı faturasında hesaplama eksikliği nedeniyle kaldırma
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2021/1620 E. 2024/608 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İtirazın iptalikaldırıp gönderme (HMK 353/1-a)Kesin
★ Emsalusul emsali
Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım
Gerekçe özeti
Taraflar arasındaki sözleşmede, gerçekleşen ciro ile hedef ciro arasındaki farkın belirli bir yüzdesi üzerinden satıcının fatura düzenleme hakkı kararlaştırılmışsa, alacak/borç ilişkisinin tespitinde bu sözleşme hükmü esas alınmalı; mahkemece bilirkişiden gerçekleşen ciro miktarı ve buna bağlı ciro farkının hesaplanması istenmeden, salt faturanın haklı sebebinin ispatlanamadığı gerekçesiyle karar verilmesi eksik incelemeye dayanır ve bozma/kaldırma nedenidir.
Ele alınan sorunlar
Davalının hedef ciro farkı üzerinden fatura düzenleme hakkının bulunup bulunmadığı ve alacağın miktarının belirlenmesi → kısmi kabul
İddia: Davalı vekili, sözleşme hükümlerine göre 2016 yılında gerçekleşen ciro ile hedef ciro arasındaki farkın %20'si üzerinden fatura düzenleme hakkı bulunduğunu, ancak gerçekleşen ciro miktarının mahkemece belirlenmediğini, bu tespit yapılmadan davanın kabul edildiğini ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Gerekçe: Taraflar arasındaki 16.2.2016 tarihli Üretici Tedarik Sözleşmesinde, yıl sonunda gerçekleşen ciro ile hedef ciro (300.000 TL) arasındaki farkın %20'sinin satıcı firmaya fatura edileceği kararlaştırılmıştır. Davacının hedef ciroya ulaşamadığı ihtilafsızdır; ihtilaflı olan miktardır. Davalı, gerçekleşen cironun 214.031 TL olduğunu, davacı ise 228.838 TL olduğunu beyan etmiştir. İlk derece mahkemesi, davalıya ciro farkı üzerinden fatura düzenleme hakkı veren sözleşme hükmünü dikkate almadan, davalının iade faturası düzenleme hakkının kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir; bu doğru değildir. Tarafların ticari defterleri incelenmiş olsa da, inceleme ara kararında bilirkişiden bu yönde bir tespit yapılması istenmemiş, bilirkişi de ciro farkının ne kadar olduğunu hesaplamamıştır. Davacının alacağının, davalının ciro farkının %20'si kadarını fatura edebileceği hususu dikkate alınarak, bu tespit yapıldıktan sonra mevcut olup olmadığının belirlenmesi gerekir. Mahkemece tarafların ticari defterleri yeniden incelenerek davacının 2016 yılı cirosu tespit edilmeli, sözleşme gereği davalının fatura düzenleme hakkı olan ciro farkı belirlenmelidir. Ayrıca sözleşmenin 12. maddesindeki, aktivite yapılmamış olsa bile dönem sonunda aktivite bedellerinin satıcıya fatura edileceğine ilişkin düzenlemenin, fiyat farkı faturası düzenleme imkânı verip vermediği üzerinde durularak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davacının ticari defterlerinde kayıtlı alacak miktarı üzerinden davanın kabulüne karar verilmesi hükme tesir edecek derecede eksik incelemeye dayanmaktadır.
Gerekçe kaynağı: özgün
Emsal değeri
Tedarik sözleşmelerinde hedef ciro ile gerçekleşen ciro arasındaki farka bağlı fatura düzenleme hakkının değerlendirilmesinde, mahkemenin bilirkişiden somut ciro farkı hesaplaması istemeden karar vermesinin eksik inceleme oluşturacağı yönünden emsal niteliktedir.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
cari hesap alacağı↗ itirazın iptali↗ ciro primi↗ hedef ciro↗ fiyat farkı faturası↗ ticari defter incelemesi↗ bilirkişi incelemesi↗ icra inkar tazminatı↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2021/1620
KARAR NO 2024/608
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 15/06/2021
NUMARASI 2020/833 Esas 2021/513 Karar
DAVA
İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA
Davacı vekili, davalının davacı şirketten mal alımı yaptığını, cari hesaptan borcunu ödemediğini, davalının 31.12.2016 tarihli fiyat farkı olarak 17.200-TL ve 5.410,77-TL bedelli iki adet fatura gönderdiğini, faturaların sözleşme ve koşullarına aykırı düzenlenmesi nedeni ile 23.1.2017 tarihinde iade edildiğini, 17.272,84-TL bakiye cari hesap alacağının ödenmesi için Küçükçekmece ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyası ile yapılan takibe itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptali ile inkar tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
CEVAP
Davalı vekili, davalı ile 16.02.2016 tarihli ciro primi üzerinden Tedarikçi Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmeye göre yıl sonunda gerçekleşen ciro (kasa çıktısı) ile hedef ciro (300.000-TL) arasındaki kalan farkın %20'sinin davacıya fatura edileceğinin kararlaştırıldığını, davacının 31.12.2016 tarihi itibariyle gerçekleşen cirosunun) 214.031-TL'de kaldığını, 85.969-TL ciro farkının %20 sinin 17.200-TL olması nedeniyle davacıya fatura edildiğini,sözleşmede satın alınacak ürünlerie iskonto kararlaştırıldığını, bu iskonto oranına uygun olarak bir kısım ürün için ayrıca 31.12.2016 tarihi itibariyle 5.410,77- TL fiyat farkı faturası düzenlenerek davalıya iletildiğini,faturaların sözleşme hükümlerine ve gerçekleşen ciro bedellerine uygun olduğunu, bu nedenle davacıya ödenecek borç bulunmadığını ileri sürerek davanın reddi ile %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI
Mahkemece,yaptırılan bilirkişi incelemesi ile davalı tarafından düzenlenen fiyat farkı konulu 31/12/2016 tarihli 17.200-TL ve 5.410,77-TL'lik faturaların dayanağının tespit edilmediği, davacı şirketin 17.272,84-TL alacaklı olduğu, 2016 ve 2017 yılına ilişkin kayıtlarda iade faturasını gerektiren bir husus olmadığının anlaşıldığı, iade faturasının haklı sebebi bulunduğu davalı tarafça ispatlanamadığından davanın kabulü ile; davalının itirazının 17.272,84-TL asıl alacak üzerinden iptaline, alacağın %20'i oranda icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili;sözleşme hükümlerine göre müvekkilinin , 2016 yılında gerçekleşen ciro ile hedef ciro miktarının tespit edilerek arada bir fark var ise bu farkın %20 oranında fatura düzenleyebileceğini, 2016 yılında gerçekleşen davacının beyanına göre 14.232,40-TL, davalının beyanına göre ise 17.193,87-TL fark bedelinin tahakkuk ettirilerek cari hesap borcundan düşülebileceği ,ancak 2016 yılı gerçekleşen ciro miktarının belirlenmediği,sözleşmeye göre hedeflenen ciro ile gerçekleşen ciro arasındaki farkın tespit edilmesine; buna göre davalı şirketin gelir kaybının hesaplanmasına, -var ise- düzenlenen faturanın yerinde olup olmadığı"nın tespiti yapılarak davacı alacağı olmadığı anlaşılacağından davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
GEREKÇE
Dava, cari hesap alacağına dayanılarak yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.
16. 2.2016 tarihli Üretici Tedarik Sözleşmesinde;" yıl sonunda gerçekleşen ciro (kasa çıktısı) hedef ciro (300.000) TL ciro arasındaki kalan farkın %20'si ... firmasına fatura edilecektir" denilmektedir. Davalı vekili , davacı cirosunun 214.031-TL olduğunu beyan ederken ,davacı vekili de, gerçekleşen cironun 228.838-TL olduğunu beyan etmiştir. Sözleşme ile ,davacıya bir kısım iskonto yapıldığı ,ancak davacının alımlarının 300.000-TL ye ulaşmaması durumunda ,gerçekleşmeyen ciro farkı üzerinden %20 oran kadar davalı satıcıya ,davacı adına fatura düzenleme hakkı olduğu kararlaştırılmıştır. Eldeki davada taraflar arasındaki uyuşmazlık 2016 yılında gerçekleşen cironun hedef ciroya ulaşmaması nedeniyle davalı tarafından düzenlenen faturalardan kaynaklandığı belirlenmektedir.Mahkemece ,davalıya ciro farkı üzerinden fatura düzenleme hakkı veren sözleşme hükmü dikkate alınmadan ,davalının iade faturası düzenleme hakkı olduğunun kanıtlanamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.Tarafların ticari defterleri incelenmiş ise de , inceleme ara kararında bilirkişiden bu yolda bir tesbit yapılması istenilmemiş, bilirkişi tarafından da ciro farkının ne kadar olduğu hesaplanmamıştır.
Davacının hedef ciroya ulaşamadığı ihtilafsız olup miktarı ihtilaflıdır.Davacının alacağı "davalının ciro ciro farkının %20 kadarını davacıya fatura edebileceği" ,bu sebeble fiyat farkı faturası düzenlemekte hakkı olduğu dikkate alınarak davacının icra takibine konu ettiği cari hesap alacağının bu tesbit yapıldıktan sonra mevcut olup olmadığı belirlenecektir.Mahkemece ;tarafların ticari defterleri yeniden incelenerek ;davacının 2016 yılı cirosu tespit edilerek sözleşme gereği fatura düzenleme hakkı olan ciro farkı belirlenmelidir.Yine ,sözleşmenin 12. Maddesinde "Yıllık sözleşmede belirlenen tüm aktivitelerin, ürün teklifinin yapılması ve takip sorumluluğu satıcı firmaya aittir. Yıl içerisinde aktivite yapılmamış olsa bile belirtilen dönemin sonunda aktivite bedelleri satıcıya fatura edilir" şeklinde düzenlemenin değerlendirilerek bu hükmün fiyat farkı faturası düzenleme imkanı verip vermediğinin üzerinde durularak ,sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken ;davacının ticari defterlerinde kayıtlı alacak kadar davanın kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
Açıklanan nedenlerle ;davalı vekilinin istinaf nedeni yerinde olduğundan ,hükme tesir edecek derecede delillerin eksik incelendiği anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne ,kararın kaldırılmasına dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye iadesine karar verilmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/833 Esas-2021/513 Karar sayılı 15/06/2021 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Yatırılan 354,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 25/04/2024
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/113983 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi