Bayilik sözleşmesi teminatı ipotekte borç sona ermeden fek talebi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1148

KARAR NO 2024/618

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 30/03/2021

NUMARASI 2020/752 Esas - 2021/237 Karar

DAVA

İpotek (İpoteğin Kaldırılması (Fekki))

İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/04/2024

Davanın kabulüne ilişkin kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, önceden hissedarı olduğu ... ile davalı arasında yapılan bayilik sözleşmesinin 15.8. ve 18. maddesi gereğince mülkiyeti kendisine ait olan İstanbul ili Silivri ... ada ... parselde kayıtlı taşınmaz üzerine 05.09.2008 tarihinde davalı lehine 150.000-TL bedelle birinci dereceden ipotek tesis edildiğini, bayilik sözleşmesinin süresinin 1 yıl olup, bir yıl sonunda herhangi bir ihbara gerek kalmadan sözleşmenin sona ereceğinin kararlaştırıldığını, 1 yıllık sürenin sona ermesine ve 24.02.2014 tarihli ihtarnameye rağmen ipoteğin kaldırılmadığını, ...Ltd. Şti. ile ortaklığının kalmadığını, ipoteğin mülkiyet hakkını kullanmasına engel olduğunu ileri sürerek ipoteğin terkinine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, ipoteğin davacının ortağı bulunduğu "...'nin, ...A.Ş. ile olan ticari ilişki nedeni ile ...Ltd. Şti.'nin doğmuş ve doğacak borçlarının teminatı olarak ve fekki bildirilinceye kadar tesis edildiğini, ...Ltd. Şti.'nin borcunu ödemediğini, TMKnın 883- 884 maddeleri gereği borç ödenmeden ipoteğin fekkinin talep edilemeyeceğini, ...Ltd. Şti. hakkında Eskişehir ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile 79.711,45.-TL bedelli başlatılan icra takibinin devam ettiğini, ayrıca bayilik sözleşmesi 3.2. maddesinde tarafların mutabakatı ile bayilik ilişkinin devam edebileceğinin kararlaştırıldığını ve sözleşmenin yenilenerek bayilik ilişkisinin devam ettiğini, ...Ltd Şti.nin aile şirketi olup davacının şirketin yetkilisi ...'un babası olduğunu, borcun ödenmediğini bildiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, dava dışı ... şirketinin ticari defterlerinin sahibi lehine delil olmadığı, davalı tarafça ileri sürülen alacağa ilişkin Eskişehir ...İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyası ile takip yapıldığı, davalı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılarak ipoteğe konu borç ile ilgili rapor alındığını, ...'un hissedarı olduğu ... Gıda adına düzenlenen satış faturalarından tahsilat düştüğünde davalının icra takip tarihi itibariyle 70.999,11 -TL asıl alacağının bulunduğu , bu bedelin depo edilmesi halinde borcun ödenmiş olacağı ve söz konusu borcun ödenmesi ile ipotek borcunun da sona ereceği anlaşılmakla; davanın kabulü ile 70.999,11-TL'nin davalı tarafa ödenmek üzere ...'ta açılacak vadesiz hesapta bloke edilmesi koşuluyla İstanbul ili, Silivri ilçesi, ...

mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki 05/09/2008 tarihinde davalı lehine konulan 150.000-TL bedelli ipoteğin kaldırılmasına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

1- Davacı,Eskişehir ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının kendisi ile ilgisi olmadığını, ... şirketinin takip tarihinde 70.999,11-TL borcu olduğunun tespit edildiğini, 2.12.2008 tarihinde ortaklıktan ayrıldığını, ipoteğin 1 yıl için geçerli olup 2008 yılını takip eden süre sonunda herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın sözleşmenin sona ereceğinin kararlaştırıldığını, ... ile ... arasında 4.11.2009 ve 10.5.2012 tarihli sözleşmelerin imzalanması ile önceki sözleşmelerin yürürlükten kalktığını, bu sözleşmelerde imzası olmadığını, ipoteğin de hükmünün kalmadığını,mahkemece ipoteğin geçerlik süresinin 1 yıl olduğunun değerlendirilmediğini, 70.000-TL parayı ödemek istese zaten dava açmasına gerek olmadığını, ileri sürerek kararın kaldırılarak ipoteğin şartsız koşulsuz olarak terkinine karar verilmesini istemiştir.

2- Davalı vekili, ipoteğin 150.000-TL bedelli üst sınır ipoteği olduğunu borçlu şirkete karşı Eskişehir ... İcra Dairesinin ... Esaslı dosyası ile yapılan takipte kesinleşen miktarın 79.711,45-TL olduğunu, harç, masraf, vekalet ücreti ve faiz alacağı dahil edildiğinde güncel borcun 154.551,16-TL olduğunu, mahkemenin icra masraf, harç, faiz ve vekalet ücreti alacağı gözetilmeden hüküm verilmesinin doğru olmadığını, TMK 875 md uyarınca ana para dışındaki ferileri depo edilmeden ipoteğin fek edilemeyeceğini ileri sürerek kararın kaldırılarak dosyanın geri gönderilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ... şirketinin imzaladığı bayilik sözleşmesinin teminatı olarak davacı tarafından davalı lehine verilen ipoteğin kaldırılması talebine ilişkindir.

5. 9.2008 tarihli ipotek akit tablosuna göre ipoteğin "dava dışı ... şirketi ile davalı arasında düzenlenen 1 yıllık bayilik sözleşmesi gereği davacıya ait taşınmaz üzerine dava dışı ... şirketinin ileride gerçekleşecek veya gerçekleşmesi muhtemel olan alacakları için 150.000 -TL bedelle 1. derecede FBK kadar geçerli gayrimenkul ipoteği konulduğu, Davacı tarafından ;bayilik sözleşme süresinin 1 yıl olup süre sonunda başka hiçbir ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden son bulacağının kararlaştırıldığını ,1 yıllık bayilik sözleşme süresinin dolması nedeni ile sözleşmenin sona erdiği, ortaklık payını da devrettiğini bildirerek ipoteğin kaldırılması gerektiği ileri sürülmüştür. Mahkemenin davayı kabulüne ilişkin kararı;

Dairemizin 13.10.2020 gün 2018/1994 Es, 2020/997 karar sayılı ilamı ile "... şirketinin ticari defterlerinin yasal koşulları sağlamaması nedeniyle lehine delil olmayacağı, davalı şirket defterlerinin incelenerek Eskişehir ... İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyasında itirazın iptali davası bulunup bulunmadığının araştırılması gereğine değinilerek kaldırılmıştır. Mahkemece kaldırma kararı uyarınca işlem yapılarak, davalının Eskişehir ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında 30.5.2014 takip tarihinde ... şirketinden 70.999.11-TL asıl alacağı bulunduğunun tespit edildiği, bu alacağın mahkeme veznesine yatırılması koşuluyla ipoteğin terkinine karar verilmiştir. Eskişehir ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında ...

şirketi tarafından ... şirketi aleyhine kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile 79.711,45-TL alacak nedeniyle icra takibi yapıldığı, takipten sonra şirketin sicilden terkin edildiği, ... şirketi tarafından açılan dava neticesinde Bakırköy 2. ATM nin 2018/679 Es sayılı dosyasında Tasfiye halindeki ... Ltd. Şti.'nin Eskişehir ... İcra müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile sınırlı olarak 13.3.2019 tarihinde ihyasına karar verilmiştir. TMK'nın 883.maddesi gereği "Alacak sona erince ipotekli taşınmazın maliki alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebilir. "İpoteğin doğmuş ve doğacak borçlara karşılık kurulabileceği gibi ,alacaklı lehine ipotek verenin borcun sorumlusu olması gerekmez.İpotek alacaklıya verilen ayni teminat niteliğinde olup, bir başkasının borcu için ipotek veren borç ödenmediğinde taşınmazına başvurulmasına katlanmak zorundadır.

Davacıya ait taşınmazın , ipotek tarihinde ortağı olduğu ... şirketi ile davalı arasındaki bayilik sözleşmesine teminat olarak verildiği , ipotek Akit Tablosu 15.8 maddesi " Bu teminatlar sözleşmenin feshi veya süresinin bitimi halinde dahi doğacak şirket alacaklarının tahsilinde kullanılabilir." şeklinde düzenlenmiştir. İpotek ile teminat alınan şirket aleyhine davalı tarafından başlatılan Eskişehir ... İcra Dairesinin ... sayılı dosyasında takibin kesinleştiği ancak ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Davacı; 1 yıllık bayilik sözleşmesinin süresinin sona erdiği ,yenilenen sözleşmeler ile ortadan kalktığı ,kendisinin bu borçtan sorumlu olmadığını ileri sürerek ipoteğin fekkini talep etmekte ise de kendisinin şahsen sorumlu olmadığı bir borca TMK nın 881/2 maddesi uyarınca ipotek konulması mümkündür .Bayilik sözleşmesi bir yıllık süre için kurulmuş olsa da ,bayilik sözleşmesinin süresinin sona ermesi ipoteği sona erdirmeyeceği gibi ,davacının şirket ortaklığından ayrılmasının da ipoteğin geçerliliğine bir etkisi bulunmamaktadır.

Lehine ipotek verilen ... şirketi aleyhinde kesinleşen bir takip olması,borcun ödenmediği anlaşılmasına göre davanın reddine karar verilmesi gerekirken ,icra dosyasında borç aslı ödenmek suretiyle ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesi doğru olmamıştır.İcra takibinde borç aslının yatırılmasının ipotek ile teminat altına alınan borcun ferilerini ortadan kaldırmadığı ,ipotek limitine kadar ,asıl alacağın ferilerinin ipotek kapsamında teminat altında bulunduğu dikkate alınmadan borç aslının deposuna karar verilmesi de doğru görülmemiştir. Açıklanan nedenlerden dolayı dava dışı ... şirketinin borcu sona ermeden ipoteğin kaldırılmasına karar verilemeyeceği gözetilerek mahkemece davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiş,davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılması gerekmediğinden yeniden karar verilerek davanın reddine,davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:

1- Davacının istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/752 Esas - 2021/237 Karar sayılı 30/03/2021 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın reddine" İlk derece yargılamasına ilişkin olarak; "Alınması gereken 427,60-TL karar harcının; davacı tarafından peşin yatırılan 2.561,63-TL harçtan mahsubu ile fazla olan 2.134,03-TL'nin davacıya iadesine, Davalı tarafından yapılan 226,65-TL yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Davalı lehine takdir olunan 24.000-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine," Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 368,30-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Yatırılan 2.561,62-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davalıya iadesine, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, davalı tarafından yapılan 106-TL istinaf yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.25/04/2024