Bononun bedelsizliği ispatlanamazsa menfi tespit davası reddedilir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1885

KARAR NO 2024/645

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 06/04/2021

NUMARASI 2018/1165 2021/286

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 02/05/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, davacıların Kuyumcukent’ te altın kalıp işi yaptıklarını ve nakit çalıştıklarını, davaya konu bononun 2013 yılında ... San. Tic. Ltd Şti yetkilisinin vaat edilen bir makine alımı nedeniyle boş olarak imzalandığını ancak iş olmayınca lehtara verilen bononun ...'e iade edilip imha edildiğini, başkaca bono düzenlemediklerini, Lehdar ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin eline nasıl geçtiği belli olmayan bu bonoya karşılık olarak herhangi bir mal verilmesi veya bir edimin yerine getirilmediğini, alacaklının İstanbul ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasından (senedi kendisi doldurarak) yeni tarih atarak bonoyu işleme koyduğunu, lehtar ve diğer ciranta ile herhangi bir alışverişleri olmadığını, bononun 27.416,56-USD bedel ile kısmi olarak takibe konduğunu, kalan bakiyenin akıbetinin belli olmadığını, bonoda bulunan imzaların benzediğini ama emin olmadıklarını, beyaza imzanın kullanılmasının söz konusu olabileceğini,bononun bir edim veya mal teslimi karşılığı verildiğini gösterdiğini ancak böyle bir edim veya buna bağlı bir hizmet verilmediğini ileri sürerek dava konusu borcun tamamı için tedbir konulmasını ve davalıya 55.550-USD'lik borcu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, dava dilekçesinin usulüne uygun tebliğ edilmediğini, İstanbul 24. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2018/1086 Esas sayılı davasında bu davayı öğrendiklerini, tebligatın usulsüz olduğunu, ... model makinenin davacılara satımı karşılığında davacılar ... ve ... tarafından 20.03.2018 tarih ve 55.550-USD bedelli bono keşide edildiğini, makinenin teslim edildiğini ancak ödeme yapılmadığını, satılan makinenin davaya konu icra takibinde haczedilerek yediemin olarak ...'e bırakıldığını, davacı tarafça keşide edilip ciro yoluyla davalıya geçen 20.03.2018 vade tarihli, 55.550-USD bedelli bono ödeme vaadi niteliğinde bir kambiyo senedi olup, bağımsız borç ikrarını içerdiğini, bedelsiz olduğunun yazılı belge ile ispatının gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, ihtarata rağmen defterlerin sunulmadığı gibi bilirkişi ücretinin yatırılmadığı, davacılar tarafından takibe konu edilen bono nedeniyle herhangi bir mal ya da hizmet alınmadığı iddia edilmiş olsa da bononun davalı tarafından davacılara satılan ... model makinenin bedeli olarak alındığı, satılan makinenin de takip kapsamında Bakırköy ... İcra Dairesinin ... -talimat sayılı dosyası ile yapılan haciz sırasında haczedildiğini, davacı ... vekili tarafından davadan feragat edilmiş olsa da feragatin ret gibi sonuç doğurduğu, İİK nın 72/4. Maddesindeki düzenlemeye göre menfi tespit davasında davanın alacaklı lehine sonuçlanması halinde alacaklının alacağını geç alması nedeniyle % 20 den az olmamak kaydıyla tazminata hükmedilmesi gerektiği anlaşılmakla davacıların davasının reddine ,İİK 72/4 Maddesi uyarınca 298.035- TL' nin %20' si oranında tazminatın davacılardan müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı ..., davacı ...'nin borcu kabul etmesi ve davadan feragat etmesi nedeni ile ... aleyhine de hüküm kurulduğunu, dava konusu bononun Lehtar ... San. Tic. Ltd. Şti. İle şirketin yetkilisi ... diğer yetkilisi ve çoğunluk hissedarı olduğu ... Ticaret Ltd Şti arasındaki bir ticaretten kaynaklı olduğunun ileri sürüldüğünü, davacının şahsi bir ilişkisi olmayan bir ticaretin konusu yapılması ve diğer davacı ... ile danışıklı olarak davacıyı dolandırmaya yönelik olduğunu, bononun lehtarı ... Tic. Ltd. Şti. ile ... Döküm San Ve Tic Ltd Şirketinin kardeş firma olup, bononun konusu olan ticaretin bu iki şirket arasında yapıldığını, her iki şirketin de tek yetkilisinin ... olduğunu, davalıya verilmiş bir bono ve dayanak teşkil edecek bir alışveriş olmadığını, ...'e ...

San Ve Tic Ltd Şti'nin hissesinin devri için ödemeler yapıldığını ancak bonoların iade edilmeyip aynı bononun işleme konulduğu iddiası ile dava açıldığını, bahse konu bononu tanziminden sonraki süreçte yapılmış olan ödemeler dosyaya ibraz edildiğini , davacının muhatabının davalı firmanın da o dönemdeki yetkilisi ... olduğunu, bonoya dayanak teşkil edecek bir ticaret olmadığından davanın ... yönünden kabulü gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını istemiştir.

GEREKÇE

Dava, takibe konu bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti talebine ilişkindir. İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyası ile keşidecisi davacılar, lehtarı ... Tic. Ltd. Şti olup davalıya ciro edilen 28.3.2013 tanzim, 20.3.2018 vade 55.550-USD'lik bonoya dayanılarak 25.800-USD bono bedeli, 1.564,96-USD işlemiş faiz, 51.60-USD bono komisyonu toplamı 27.416,56-USD için davacılar aleyhine kambiyo takibi yapıldığı,bononun bedelsiz olduğunun ileri sürüldüğü, bilahare kendilerini dolandıran ...'in davalı şirketin gizli ortağı olup lehtar ... makinenin da tek sahibi olduğunu, ... Ltd. Şti.'nin de %50 ortağı olup hisse devri için 172.000 USD ve 13.7.2018 tarihinde 58.000-TL para ödenmesine rağmen şirket hissesini vermediğini, bunun dışında ticari ilişkinin olmadığını, suç duyurusunda bulunduklarını, İstanbul C.

Savcılığı 2018/213024 sayılı soruşturma dosyası olduğunu, hisse satın alma vaadi ile dolandırıldıklarını, Akalite şirketinde %25 er ortaklıklarının olduğunu bildirmişlerdir. Davacı ...'nin 28.2.2020 tarihli dilekçesi ile bononun ... model ... seri nolu makine satışı için verildiğini, makinenin halen kullanılmakta olup Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Tal. Dosyasında haczedildiğini bildirerek davadan feragat ettiği, haczedilen makineler içinde davacı tarafından bildirilen seri numarasının bulunmadığı, davacıya defter incelemesi için kesin süre verildiği, defterlerin sunulmadığı ve ücretin yatırılmadığı, davacının senedin bedelsizliğine ilişkin iddiasını ispata yarar bir belge sunulmamıştır.Dayanak kambiyo senedinin bedelsizliğine dair iddiayı ispat yükü üzerinde olan senet borçlusu bu iddiasını, HMK’nın 201.

maddesi gereğince ancak yazılı delille/ kesin delille ispatlayabilir." (Yargıtay HGK'nın 2020/11-698 E. - 2022/1545 K. Sayılı ve 17.11.2022 tarihli kararı) Eldeki davada takibe konu senedin bono vasfında olduğu ,bononun bağımsız borç ikrarını içeren bir senet olması nedeniyle illetten mücerret olduğu, kural olarak ispat yükünün senedin bedelsiz olduğunu ileri süren davacıya ait olduğu ve davacının iddiasını ispatlayamadığı görüldüğünden mahkeme kararında isabetsizlik bulunmamaktadır. Menfi Tespit Davası'nın reddine karar verilirse ihtiyati tedbir kararı kalkar ve takip sürer. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı/davalı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış olmasından dolayı, talebe gerek olmaksızın, mahkeme tarafından resen %20'den az olmayan bir tazminata hükmedilir.

Davacılar vekilinin talebi ile mahkemece İİK'nin 72/3 maddesi uyarınca ihtiyati tedbir kararı ile İstanbul ... İcra Müdürlüğü ... sayılı dosyasında icra veznesine giren paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiştir.İcra takibine konu senet 55.550 -USD bedelli ise de ;icra takibinde tamamı talep edilmemiştir. İcra takibinde 25.800 -USD asıl alacak olmak üzere toplamda 27.416,56- USD talep edilmiştir.Senedin tamamı talep edilmediğinden İİK'nin 72/4. Maddesi uyarınca alacaklı davalının alacağını geç almaktan dolayı da zararı bu miktar üzerinden hesaplanması gerekir. Senet bedelinin tamamı üzerinden %20 oranda tazminata hükmedilmesi doğru olmamıştır. Her ne kadar bu husus açıkça istinaf sebebi edilmemiş ise de ;

anılan maddedeki tazminat talebe bağlı olmadığı mahkemelerce re'sen hükmedilmesi gerektiğinden yapılan hata resen incelenerek bu kısım nedeniyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle, davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilmesine; kararı istinaf etmeyen diğer davacı bakımından verilen karar kesinleştiğinden hükümde bütünlük sağlanması için aynen tekrar edilerek davanın reddi ile davacı ... bakımından takip tutarı üzerinden %20 oranda hesaplanan icra inkar tazminatının davacılardan müteselsilen alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/1165 Esas - 2021/286 Karar sayılı 06/04/2021 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; kararın kesinleşen kısımların tekrarı ile; "Davanın reddine, İİK'nın 72/4 Maddesi uyarınca 298.035-TL'nin %20'si oranında hesaplanan 59.607‬-TL (davacı ... 147.155,64-TL üzerinden %20 oranda hesaplanan 29.431,12‬-TL ile sorumlu olmak kaydıyla) kötüniyet tazminatının davacılardan müteselsilen alınarak davalıya verilmesine," İlk derece mahkemesine ilişkin olarak; "Alınması gereken 427,60-TL harcın, davacılar tarafından peşin yatırılan 5.089,70-TL harçtan mahsubu ile fazla olan 4.662,1‬0-TL'nin davacılara iadesine, Davacılar tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına, Davalı lehine takdir olunan 29.312,45-TL vekalet ücretinin davacılardan müteselsilen alınarak davalıya verilmesine, Talep halinde kullanılmayan gider avansının yatıran tarafa iadesine," Davacı ...

tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 02/05/2024