İade yeri makinelerin kurulu olduğu yerdir; alacaklı teslim almalıdır

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1199

KARAR NO 2024/225

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 16/02/2021

NUMARASI 2018/862 Esas - 2021/162 Karar

DAVA

Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 08/02/2024

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirketin sanayi tipi bulaşık makineleri ile temizlik malzemeleri satışı yaptığını, temizlik ürünlerinin belli miktarda alım taahhüdü karşılığında işletmelere kullanılmak üzere bulaşık makineleri verildiğini, davalı ile 01.03.2013 tarihinde imzalanan sözleşme kapsamında davalıya bulaşık makineleri teslim edildiğini, sözleşmenin 10.2 maddesi uyarınca, her ne şekilde olursa olsun sözleşmenin sona ermesi sonucu davalıya konsinye olarak verilen bulaşık makineleri sağlam ve kullanılır halde müvekkiline 15 gün içinde teslim etmek zorunda olduğunu,teslim etmemesi durumunda bulaşık makinelerinin güncel liste değeri üzerinden %35 iskontolu bedelini ödeyerek bulaşık makinelerini satın alacağını peşinen kabul ve taahhüt ettiğini,sözleşmenin karşılıklı ihtarnameler ile feshedildiğini, bunun üzerine davalıda bulunan toplam 30 adet bulaşık makinesinin iadesinin istenildiğini, davalının makinelerin 11 adedini teslim ettiğini, geri kalan 19 adedini ise teslim etmekten kaçındığını, müvekkili şirketi personelinin kamyonla davalının adresine giderek makineleri teslim almak istediklerini, davalının, tek taraflı düzenlediği ve makinelerin hasarsız olduğuna dair tutanakları imzalamaları halinde makinelerin teslim edileceğini bildirdiğini, müvekkili şirket çalışanlarının makineleri kontrol edip hasarlı olup olmadıklarını inceleyip akabinde herhangi bir hasar yok ise tutanağı imzalayabileceklerini belirtmişseler de, davalının kabul etmediğini, müvekkilinin gerçeğe aykırı olarak düzenlenen tutanakları imzalamasının mümkün olmadığını, gelinen aşamada makinelerin halen davalıda olduğunu, makineleri teslim etmeyen davalının makinelerin %35 iskontolu bedelini ödemesi gerektiğini, halihazırda müvekkilinin 60.000-Euro civarında zarara uğradığını belirterek, şimdilik 1.000-Euro'nun ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacı şirketten mal ve hizmet alımı yapılmakta iken hizmette yaşanan aksaklıklar nedeniyle ticari anlamda sıkıntılar yaşandığını, bunun üzerine bu durumun davacı şirket ile defalarca görüşüldüğünü e-posta ve noter kanalıyla gönderilen ihtarnameler ile uyarıda bulunularak sıkıntıların giderilmesinin talep edilerek kendilerine uygun bir mehil de verildiğini, buna rağmen davacı tarafça hizmet kalitesinin düzeltilmemesi nedeniyle sözleşmenin 10.09.2018 tarihli ihtarname ile feshedildiğini ve sözleşme ilişkisi sona erdikten sonra bulaşık makinelerinin iadesi için iade sürecinin planlanmasının talep edildiğini, davacı tarafça gönderilen 03.10.2018 tarihli cevabi ihtarname ile makinelerin sökümü ile ilgili hiç bir planlamaya yer verilmeksizin 15 gün içinde makinelerin iadesinin talep edildiğini, makinelerin söküm yükümlülüğü davacıda olmasına rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, müvekkilince keşide edilen 09.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin söküm işlemi talep edilmesine rağmen davacının konuyu sürüncemede bırakmaya devam ettiğini, buna rağmen makinelerin 12.10.2018 tarihinde davacının bildirdiği adreste hazır edildiğini, davacının makinelerin 3 saat kadar çalıştırılarak teslim alınacağını bildirdiğini, bu suretle 11 makine teslim alınarak 19 makinenin teslim alınmadığını, müvekkili çalışanlarından makinelerin hasarlı olarak teslim edildiğini kabul eden tutanak talep edildiğini, bunun kabul edilmemesi üzerine müvekkili çalışanlarının zorla dışarı çıkarıldığını, olay sonrasında müvekkili tarafından tevdi mahalli tayini talep edilmişse de bu talebin reddedildiğini, 19 adet makinenin halen kiralık depoda muhafaza edildiğini, makineleri teslime hazır olduklarını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; konsinye olarak davalı şirkete verilen bulaşık makinelerinin mülkiyetinin davacı şirkette olduğu ve taraflar arasındaki sözleşme ile kararlaştırılmış temizlik malzemelerini alma kaydı ile bedelsiz kullanım hakkı verildiği, makinelerin tesliminde kıyasen taşınır kiralanmasına ilişkin TBK'nın 334 ve 335. madde hükümleri ile TBK'nın 89. madde hükümlerinin uygulanabileceği, ifa yerinin somut olay bakımından bulaşık makinelerinin kurulu olduğu davalı tesisleri olduğu, davacı şirketin yetkili servis olarak hizmet verdiği de gözetildiğinde makinelerin bulunduğu yerde iade alınmaları gerektiği, ancak somut olayda davalı şirketçe 10.09.2018 tarihli ihtarname ile taraflar arasındaki 01.03.2013 tarihli sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiği, konsinye malların ihtarnamenin tebliğinden itibaren 15 içinde gerekli hazırlıkların yapılarak teslimin ne zaman ve kim tarafından yapılacağı hususunda haberdar edilmelerinin ihtar edildiği, davacı şirketin de 03.10.2018 tarihli cevabi ihtarname ile konsinye malların sözleşme gereği davalının teslim etmesi gerektiğini ifade ederek teslim yeri ile ilgili bildirimde bulunduğu, fakat konsinye olarak verilmiş malları teslim almak için davacı şirketin davalı şirkete başvurduğuna ilişkin somut bir delil olmadığı, davalı şirket tarafından makinelerin davacı şirket mahalline götürüldüğü, bir kısmının teslim edildiği ve bir kısım makinelerin teslim edilmediği, davacı tarafın teslim alma ve muayene yükümlülüklerini yerine getirmediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili;ihtilafın, davalının makineleri sağlam ve çalışır vaziyette teslim ettiklerine dair bir tutanak imzalatmaya çalışmasından, buna karşılık davacının kontrol etmeden böyle bir tutanağı imzalamak istememesinden kaynaklandığını, ilk olayda davalının makinaları müvekkilin işyerine getirip 11 adedini bırakıp kalan 19 adedini geri götürdüğünü, ikinci olayda ise müvekkilin bu kez davalının işyerine gidip kalan makinaları teslim alma girişiminde bulunduğunu, her iki olayda da davalı makinelerin hasarsız teslim edildiğine dair tutanak imzalatmak istediğini, buna karşılık müvekkili imzalamaktan kaçınınca da davalının makineleri teslim etmediğini, davalının iade niyetinin samimi olmadığını, ancak mahkemece ikinci olaya ilişkin davalının imzalatmak istediği antetli tutanağın değerlendirilmediğini ve belge altında imzası bulunan kişi ile bu ikinci olayla ilgili tanıklarının beyanlarının alınmadığını, müvekkilinin makineleri davalının adresinde teslim alma yükümlülüğü bulunmadığını, ayrıca mahkemece yemin delilinin hatırlatılmadığını,müvekkilinin makinelerin hasarlı olup olmadığını kontrol ederek ileride ihtilaf çıkmasını engellemeyi amaçladığını, kontrolü beklemeyecek iseler makinelerin sadece teslim edildiğine dair tutanak ile teslim alınabileceğinin ifade edildiğini, ancak davalının hasarsız içerikli tutanak dayattığını, dolayısıyla davalının kalan makineleri teslim etmekten kaçındığını belirterek, kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalıya ariyet olarak verilen makinelerin teslim edilmemesi nedeniyle bedellerinin tahsili istemine ilişkindir.

01. 03.2013 tarihli temizlik malzeme ve ekipman alım sözleşmesi ile davacı tarafça davalıya 5 yıllık süreyi aşmamak üzere sözleşmede belirlenen tutarda temizlik malzemesi satışı yapılacağı, sözleşmenin 5. maddesine göre, davacının davalıya kullanmak üzere bulaşık makinesi vermeyi taahhüt ettiği, yine sözleşmenin 10.2 maddesinde, sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi durumunda davalının kendisine verilen bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır durumda 15 gün içinde teslim etmek zorunda olduğu, alıcının bulaşık makinelerini sağlam ve kullanılır durumda 15 gün içinde teslim etmemesi halinde fesih tarihindeki güncel liste değeri üzerinden %35 iskontolu bedelini ödeyerek mülkiyetini alacağını kabul ve taahhüt ettiği,davacı tarafça davalıya ariyet olarak toplam 30 adet bulaşık makinesi verildiği, davalı tarafça keşide edilen 10.09.2018 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği bildirilerek bulaşık makinelerini teslim almak üzere 15 gün içinde gerekli hazırlıkların yapılarak teslim günü ve teslim alacak kişi bilgilerinin bildirilmesinin ihtar edildiği, davacı tarafça keşide edilen 03.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin bildirilen adrese tesliminin, aksi halde bedelinin tahsil edileceğinin ihtar edildiği, davalı tarafça keşide edilen 09.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin söküm işlemlerinin yapılması ve teslim günü belirtilen adreste hazır olunmasının ihtar edildiği, 12.10.2018 tarihinde makinelerin teslim edilmek üzere davalı tarafça davacının adresine götürüldüğü, ancak davacının makineleri tek tek çalıştırarak kontrol edip teslim almak istediği, davalının ise makinelerin hasarsız teslim alındığına dair tutanak imzalatmak istediği, davacının bunu kabul etmemesi nedeniyle 11 adet makine teslim edilip kalan 19 makinenin teslim edilemediği, davalı tarafça keşide edilen 23.10.2018 tarihli ihtarname ile 12.10.2018 tarihinde 19 adet makinenin teslim alınmaması nedeniyle davacının temerrüde düştüğü, bu makineler için tevdi mahalli tayini başvurusu yapıldığının ihtar edildiği, davacı tarafça keşide edilen 06.11.2018 tarihli ihtarname ile teslim edilen 11 makinenin arızalı olması nedeniyle parça bedeli ile servis bedelinin ödenmesinin ihtar edildiği, davalı tarafça keşide edilen 20.11.2018 tarihli ihtarname ile de teslim alınmayan 19 adet makine depoda bekletilmekte olup makul süre öncesinde haber verilerek teslim alınabileceğinin ihtar edildiği, davacı tarafça sunulan 28.11.2018 tarihli tutanak ile davalı şirket antetli belgeden anlaşılacağı üzere bu tarihte bu kez davacının makineleri teslim almak üzere çalışanlarını gönderdiği, ancak davalının yine makinelerin hasarsız teslim edildiğine dair tutanak imzalatmak istemesi nedeniyle makinelerin teslim alınmadığı, makinelerin halen davalı tarafça depoda muhafaza edildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça; uyuşmazlığın davalının dava konusu makinelerin hasarsız olduğuna dair teslim tutanaklarını imzalatmak istemesinden kaynaklandığı, müvekkilinin çalışanlarının tutanakları bu şekilde imzalamayı kabul etmemesi nedeniyle davalının makineleri teslim etmediği,bu nedenle teslimden kaçınma halinde satın alma taahhüdü nedeniyle satım bedeli talep edilmektedir.Davalı tarafça keşide edilen 10.09.2018 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği bildirilerek bulaşık makinelerini teslim almak üzere 15 gün içinde gerekli hazırlıkların yapılarak teslim günü ve teslim alacak kişi bilgilerinin bildirilmesinin ihtar edilmiş, 09.10.2018 tarihli ihtarname ile de makinelerin söküm işlemlerinin yapılması ve teslim günü belirtilen adreste hazır olunması talep edilmiştir.

Buna karşılık davacı tarafça keşide edilen 03.10.2018 tarihli ihtarname ile makinelerin bildirilen adrese teslimi talep edilmiştir. Bunun üzerine dava konusu bulaşık makinelerinin davalı tarafça Türkiye'nin değişik şehirlerindeki şubelerinden demonte edilerek toplanmak suretiyle teslim edilmek üzere davacının bildirdiği depoya götürüldüğü anlaşılmaktadır.Davacının, teslim edilmek üzere kendi bildirdiği adrese getirilen makineleri her birini üçer saat gibi bir süreyle servisde teste tabi tutmak yerine, gerekirse ihtirazi kayıtla teslim alarak, varsa hasar veya arıza halinde bunları tespit ettirerek bir zararı varsa bunu davalıdan talep etme hak ve olanağı bulunmakta iken, makineleri mevcut haliyle teslim almaması sonucunda, makineleri teslim almaktan kaçınan davacının teslim alma hususunda temerrüte düştüğünün, makinelerin teslim edilememesinde davalının kusurunun bulunmadığının kabulü gerekir.

Nitekim davacı tarafça teslim alınan 11 adet makinedeki arızalar nedeniyle yedek parça ve servis bedeli alacağı için davalı aleyhine ayrıca dava açılmıştır. Davalı tarafça makineler depoda muhafaza edilmekte olup, talebi halinde davacı tarafça teslim alınabileceği de kabul edildiğine göre, artık davacının makinelerin davalı tarafça teslimden kaçınılması halinde uygulanabilecek satın alma taahhüdüne ilişkin sözleşme hükmüne dayalı olarak bedellerinin talep edilmesi mümkün değildir.Davacı tarafça tanık deliline dayanılmış ise de, maddi vakıaların belgeler kapsamında belirli olduğu ,tanık dinlenmesinde bir yarar olmadığı, HMK'nın 225. maddesine göre yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalar olup, makinelerin davalı tarafça davacının deposuna getirilmesine rağmen davacı tarafça teslimin kabul edilmediği sabit olmasına göre, somut olayda yemin deliline başvuruyu gerektirecek bir husus bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle ;davacı vekilinin hükme yönelik ileri sürdüğü istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30‬-TL harcın mahsubu ile kalan 368,3‬0-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 361/1 maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 08/02/2024