Kredi alacağında akdi/temerrüt faizi hesabı ve kısmi ödemenin mahsubu sırası

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/2084

KARAR NO 2024/982

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 15/03/2021

NUMARASI 2017/1053 Esas - 2021/315 Karar

DAVA

İtirazın İptali

İSTİNAF KARAR TARİHİ 25/06/2024

Davanın kısmen kabulüne ve kısmen reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkilli bankanın Keresteciler Şubesi ile kredi borçlusu ... Dahili Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanan genel kredi sözleşmelerine istinaden firmaya krediler açılıp kullandırıldığını, davalıların ise söz konusu genel kredi sözleşmesini müşterek borçlu ve müteselsil kefil sıfatı ile imzaladıklarını, kredi borcunun ödenmemesi üzerine hesap kat edilerek nakit kredi borcunun ödenmesi, gayrinakit kredi borcunun ise nakdi teminat olarak depo edilmesi suretiyle ödenmesi, Gebze ... Noterliğinin 02/05/2017 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle ihtar edilmiş ise de borcun ödenmediğini, Bakırköy ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, borçlular tarafından haksız itiraz ile icra takibinin durdurulduğunu, bu nedenlerle davalıların itirazının iptaline, takibin devamına, %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar davaya cevap vermemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; bilirkişi raporu benimsenerek davalıların Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazlarının kısmen iptaline, takibin 240.110,93-TL asıl alacak, 15.237,79-TL işlemiş faiz, 763,38-TL gider vergisi, 524,75-TL masraf, 440,00-TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere, toplam 257.076,85-TL üzerinden devamına, şartları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; mahkeme kararına dayanak bilirkişi raporunun eksik ve hatalı şekilde ele alındığını, raporda tespit edilen asıl alacak miktarına ve asıl alacak miktarının hesaplanmasındaki farkın sebebinin anlaşılamadığını, ek rapor alınması talep etmelerine rağmen mahkemece itiraz ettikleri rapora göre karar verildiğini, davalıların itirazlarının haksız ve kötü niyetli olması sebebiyle nakit alacak üzerinden %20’den az olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken, işbu mahkeme tarafından şartları oluşmasına rağmen inkar tazminatı talebinin reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğunu, deposu talep edilen alacak için hükümde herhangi bir karar yer almadığını, açıkça bu talep hakkında da karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın İİK'nın 67.maddesi gereğince iptali istemine ilişkindir. Davalılar dava dışı ... Ticaret Ltd. Şti.'nin davacıya olan kredi borçlarının müteselsil kefilleridir. Karar davacı vekili tarafından ret edilen kısımlar bakımından istinaf edilmiştir. Davacı banka tarafından borçlular adına keşide edilen 04/05/2017 tarihli ihtarnamenin davalılara 08/05/2017 tarihinde tebliğ edildiği, davalıların verilen süre sonu itibariyle 10/05/2017 tarihinde temerrüde düşmeleri üzerine,Davacı hesabı kat ederek kat ihtarında; 02/05/2017 tarihi itibariyle ...11 sayılı BCH nedeniyle 183.662.64-TL, ... sayılı BCH den 12.868,03-TL, 06/02/2017 tarihinde ödenen çek karşılık tutarı 1.410-TL, ferileriyle birlikte 1.515,70-TL, yine aynı tarihte ödenen 1.290-TL'nin faiziyle birlikte 1.386,72-TL olmak üzere, 217,61-TL masraf alacaklarının, ayrıca ( esnek ticari hesaptan) KMH hesabından dolayı 2.5.2017 tarihi itibariyle 53.318,88-TL alacağın ödenmesi ,24.520-TL çek kanuni karşılık tutarının depo edilmesi talebinde bulunulmuştur.

İcra takibinde ise tarih belirtilmese de icra takibinden evvel 7.000,79-TL nakit tahsilatın borçtan düşüldüğü belirtilerek BCH ve ödenen çekler nedeniyle 197.809,91-TL asıl alacak 13.316,72-TL işlemiş faiz, 665,77-TL BSMV, 524,75-TL masraf ve 440-TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 212.757,15-TL alacağın, asıl alacağa %33.12 oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi işletilerek tahsili, esnek ticari hesaptan ise 48.818,88-TL asıl alacak, 2.783,26-TL işlemiş faiz, 139,16-TL BSMV olmak üzere toplam 51.741,30-TL alacağın;

48. 818,88-TL asıl alacağa %28.08 oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi işletilerek ödenmesi talep edilmiş, takip öncesinde yapılan 4.500-TL tahsilatın borçtan mahsup edildiği belirtilmiştir. Buna göre; hesap kat tarihi itibariyle alacaklı bankanın keşide ettiği kat ihtarında talep ettiği asıl alacaklar bilirkişi raporunda da 02/05/2017 hesap kesim tarihine kadar işleyen akdi faizleri ile birlikte aynen kabul edilerek hesaplama yapılmıştır.Asıl alacaklarda bir farklılık bulunmamaktadır. Hesap kesim tarihi olan 02/05/2017 tarihinden 10.05.2017 temerrüt tarihine kadar bilirkişi tarafından yerinde inceleme suretiyle tespit edilen %18,25 akdi faiz oranı KMH dışındaki kredilere aynen uygulanması gerekir.

10/05/2017 tarihinden takip tarihi olan 14/07/2017 tarihine kadar da bankanın talep ettiği temerrüt faizi oranı KMH hesabına uygulanan akdi faizin %50 ilavesi ile talep edilmiştir.(%22,08+11,04=33,12) Bilirkişi raporunda hesaplanan cari kredi akdi faiz ve gider vergisi toplamı 849,25-TL'dir. Alacaklı bankanın temerrüt tarihine kadar olan akdi faizi asıl alacağına ilave ederek kapitalize etme hakkı mevcuttur. Bu halde asıl alacak tutarı 199.433,09+Akdi faiz ve gider vergisi toplamı 849,25-TL ilavesi ile asıl alacak tutarı toplamı toplamı 200.282,34-TL'dir. Bu miktara temerrüt faizi işletilmesi gerekmektedir. Bilirkişi ise 199.433,09-TL üzerinden temerrüt faizi hesaplamıştır. Takip tarihine kadar %33,12 orandan anılan borca takip tarihine kadar 65 gün 11.976.25-TL ve 598,81-TL BSMV ilavesiyle toplam borç tutarı 212.857,40-TL etmektedir.

Bu durumda toplam borçtan 7.000,79-TL kısmi ödemeden sonra 205.856,61-TL bakiye kalmaktadır. Davacı icra takibinde 197.809,91-TL asıl alacak talep ettiği gözetilerek kalan faiz ve BSMV'si 8.046,70-TL'si faiz ve BSMV'si üzerinden takibin devamı gerekmektedir. Alacaklı bankanın kısmi ödemeyi kısmen asıl alacağına mahsup ettiği, bilirkişi raporunda ise doğrudan ihtarnamede talep edilen 199.403,09-TL'asıl alacak toplamından düşülerek hesaplanması nedeniyle cüzi hesap farkına sebep olduğu anlaşılmaktadır. KMH hesabında ise 02.05.2017 hesap kesim tarihinde borç tutarı (asıl alacak 49.598,19-TL) 53.318,88-TL'dir.

53. 318,88-4.500= 48.818,88-TL takipte talep olunan ve kısmi ödemeden sonra kalan sadece ana paradır. Bilirkişi tarafından ise yine kısmi ödeme anaparadan düşülerek hesaplama yapılmış ise de alacaklı bankanın yapılan ödemeyi hesap kesim tarihinden önce tahsil edemediği işleyen akdi faizden öncelikle mahsup hakkı vardır. Alacaklı banka tarafından 02/05/2017 tarihi itibariyle hesaplanan bu miktardan TBK'nın 100 maddesi gereği 4.500-TL ödeme düşülerek kalan asıl alacağın talep edildiği anlaşılmaktadır. 02/05/2017 tarihinden itibaren TCMB tarafından belirlenen oranlarda akdi ve temerrüt faizi işletilerek yapılan hesaplamada 8 gün %22,08 10.05.2017 temerrüt tarihinden itibaren de takip tarihine kadar %28.08 orandan TCMB tarafından belirlenen temerrüt faizi oranından hesaplama yapılması gereklidir.

Bilirkişi raporunda 01/03/2017 tarihinden itibaren akdi faiz işletilerek faiz hesabı yapılmıştır.Zira kat tarihinden önceki bir tarihten faiz hesabı yapılması mükerrer faize yol açacaktır. Kat tarihine kadar işleyen akdi faizler kısmi ödeme ile mahsup edilmiştir. Kalan ana paraya temerrüt tarihine kadar 8 gün akdi faiz, kalan süreye de 65 gün temerrüt faizi hesaplanmakla davacı alacaklı bankanın KMH hesabından talebiyle bağlı sayılarak takibin devamı gerekir. Tüm yazılanlara göre; ticari kredilerden 205.856,61-TL, KMH'dan 51.741.30-TL taleple bağlı kalınarak karar verilmesi gerekirken TBK'nın 100. maddeye aykırı bilirkişi hesabı benimsenerek, fazla istemin reddine karar verilmesi, ayrıca icra takibinde cari hesap ve KMH hesapları farklı kalemlerde, farklı oranda temerrüt faizleri talep edilmesine rağmen infazda tereddüte sebep olacak şekilde, ayrı ayrı alacaklara işletilecek faiz oranının ve asıl alacak miktarı gösterilmeden takibin devamına karar verilmesi ve gayrinakit alacak bakımından hiç bir karar verilmemesi doğru görülmemiştir.Ayrıca takip konusu alacak genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan likit alacak niteliğinde ve davalılar da takibe itirazlarında haksız olduğundan, davalılar aleyhine nakit alacak bakımından icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesi de yerinde değildir.Davaya konu icra takibinde nakit alacaklar yanında çek kanuni karşılık tutarlarından kaynaklanan gayri nakit alacak talebi de bulunmaktadır.

Müteselsil kefiller sözleşmenin 10.9 maddesinde çek kanuni karşılık tutarlarından açıkça sorumlu tutulmuştur. 5941 Sayılı Kanunda yapılan değişiklik ile Çek Kanunu 3/9 maddesi "Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer." şeklindedir. 2012 yılından evvel bastırılmış çekler nedeniyle bankaların sorumluluğu 30.06.2018 tarihinde sona ermiştir. Çek defterinin davalı şirkete teslim tarihi açıkça belirlenmemiş ise de elde ki davada icra takip tarihi 14.07.2017 tarihi olup, takip tarihinden evvel basılan ve borçlu şirkete verilen çek karnesindeki çekler nedeniyle istinaf karar tarihi itibariyle tüm çekler bakımından bankanın 5 yıllık sorumluluk süresi, 14.07.2022 tarihi itibariyle sona ermiştir.

Buna göre, davacının davada talep ettiği tüm gayrinakit riskleri eski tarihli çekler bakımından 30.06.2018 tarihinde, yeni baskı tarihli çekler bakımından ise 5 yıllık sürenin sonunda sona ermiştir. Çekler nedeniyle bankanın sorumluluğu sona erdiğinden depo talebi bakımından konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir. Davanın açıldığı tarih itibariyle davacı bankanın haklılığı mevcut ise de gayrinakit alacak talebinin yargılama sırasında konusuz hale geldiği anlaşılmakla, HMK'nin 331. maddesi uyarında yargılama giderlerinin takdirinde davacı lehine değerlendirme yapılması, bu miktar bakımından davacı yararına vekalet ücreti takdir edilmesi gerekmektedir.

Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde olduğundan istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç olmadığından yeniden karar verilerek; cari hesap kredilerinden 205.856,61-TL, 524,75-TL masraf, 440-TL, KMH (esnek ticari hesap) dan 51.741.30-TL taleple bağlı kalınmak suretiyle toplam 258.562,66-TL alacak bakımından itirazın iptaline, BCH asıl alacağı 197.809,91-TL'ye %33,12 oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi işletilerek; KMH hesabı asıl alacağı 48.818,88-TL'ye %28,08-oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi işletilerek takibin devamına, fazla istemin reddine (5.935,79-TL) nakit alacakdan %20 oranda hesaplanan icra inkar tazminatının davalılardan müteselsilen tahsiline, fazla istemin reddine, gayrinakit risklerin ise yargılama sırasında sona ermesi nedeniyle konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/1053 Esas - 2021/315 Karar sayılı 15/03/2021 tarihli kararının, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;

1- Davalıların Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yaptıkları itirazlarının, (cari krediler ve çek garanti tutarlarından kaynaklanan nakit alacaklar) BCH kredilerinden 205.856,61-TL alacak, 524,75-TL masraf, 440-TL ihtiyati haciz vekalet ücreti, ve (esnek ticari hesap) KMH'dan da 51.741,30-TL olmak üzere toplam 258.562,66-TL alacak bakımından iptaline, Takip tarihinden itibaren Cari Krediler asıl alacağı 197.809,91-TL'ye %33,12 oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi, KMH asıl alacağı 48.818,88-TL'ye %28,08 oranda temerrüt faizi, %5 gider vergisi işletilerek takibin devamına, fazla istemin reddine, 258.562,66-TL nakit alacaklar üzerinden %20 oranda hesaplanan 51.712,53-TL icra inkar tazminatının davalılardan müteselsilen tahsiliyle davacıya ödenmesine, 2- Gayrinakit risklerin ise yargılama sırasında sona ermesi nedeniyle konusu kalmayan dava nedeniyle bir karar verilmesine yer olmadığına, İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak;

Nakit alacakdan alınması gereken 17.662,41-TL, gayrinakit alacak bakımından 427,60-TL olmak üzere toplam 18.090-TL karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 3.612,81-TL, icra veznesine yatırılan 1.322,91-TL olmak üzere toplam 4.935,72-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 13.154,29-TL harcın davalılardan müteselsilen tahsili ile Hazineye ödenmesine, Davacı tarafından yatırılan toplam 4.967,52-TL harcın davalılardan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 700-TL bilirkişi ücreti, 10.995,95-TL basın ilan ücreti ve 312,45-TL posta masrafı olmak üzere toplam 12.008,40-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 11.650-TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Davacı vekili için nakit alacak bakımından takdir olunan 40.784,40-TL nispi, gayrinakit alacak bakımından 17.900-TL olmak üzere toplam 58.684,40-TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine, Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafça yapılan 193,60-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 190-TL'sinin davalılardan müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

25/06/2024