Teminat mektubu ve bayilik sözleşmesi imzalanmaması nedeniyle cezai şart

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/1836

KARAR NO 2024/1522

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 01/07/2021

NUMARASI 2017/795 Esas - 2021/556 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 24/10/2024

Davanın kısmen kabulüne-reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı ile aralarında 31.05.2015 tarihli 5 yıl süreli Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Protokol düzenlendiğini, davalı tarafından sözleşme ile ön şart olarak kararlaştırılan 100.000-TL teminat mektubunun verilmediğini, buna rağmen 70.800-TL prim ücreti talep edildiğini, faturanın iade edilmesi üzerine davalı tarafça İstanbul .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyası ile aleyhe icra takibi yapılarak, itiraz sonrası davalı tarafça İstanbul 16.ATM'nin 2017/236 esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığını, davalının süresinde teminat mektubunu vermemesi nedeniyle 50.000-USD ile sözleşme gereği imzalaması gereken ... Bayilik Sözleşmesini imzalamaması nedeniyle 50.000-USD toplamı 100.000-USD cezai şart borcu olduğunu, buna ilişkin fatura düzenlenip cari kayda işlediğini, davalının 31.3.2017 tarihli ihtarname ile ciro prim bedelinin ödenmediği, yapılan icra takibine itiraz edildiği, haksız olarak 100.000-USD talep edildiği gerekçe gösterilerek bayilik sözleşmesinin feshedildiğini, cezai şarta ilişkin olarak düzenlenen faturaların sözleşmeye uygun olduğunu, davalı tarafça sözleşmenin tek taraflı ve haksız olarak fesh edilmesi nedeniyle protokolün 4.maddesi uyarınca 50.000-USD cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığını, ihtarname tarihinde 50.000-USD karşılığının 182.480-TL olduğunu, 11.04.2017 tarihli ihtara rağmen davalının borçlarını ödemediğini, cari hesaptan kaynaklı alacağın tahsili için icra takibi yapıldığını, davalının toplam 488.259,87-TL borcu olduğunu, İstanbul ....

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında yapılan itirazın iptali ile icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili, cari hesap ilişkisi kapsamında akaryakıt alımı sebebi ile davacıya borçları bulunmadığını, uyuşmazlığın davacının tek taraflı düzenleyip cari hesaba işlediği iki adet faturadan kaynaklandığını;

29. 04.2016 tarih 100.000-USD bedelli fatura ile Bayilik Protokolünün 3.1.1 maddesi uyarınca davacı şirkete teslim etmesi gereken 100.000- TL bedelli teminat mektubu ile aynı protokolün 3.1.6 maddesi uyarınca davacı şirket ile ....bayilik sözleşmesi imzalamamasına dayanıldığını, ancak davacı şirketin teminat mektubu verilmeden akaryakıt ürünü satışını devam ettirdiğini, teminat mektubu verilmemesi sebebi ile ürün satmama hakkına sahip iken bu hakkını kullanmayarak sözleşmenin teminat mektubu sunulmadan devam edeceği noktasında haklı güven oluşturduğunu, iki yıl boyunca teminat mektubu verilmeden bayilik ilişkisinin devam etmesi nedeniyle protokolün 3.1.1 maddesindeki düzenlemenin zımnen değiştirildiğini, sözleşme boyunca davacı şirketten olan alımların tamamının nakit olarak yapıldığını, teminat mektubu bedeli 100.000-TL iken o dönemki USD kuru üzerinden hesap yapıldığında cezai şartın yaklaşık 150.000-TL ye tekabül ettiğini edimin kendisinden fazla olduğunu,otogaz bayilik sözleşmesi imzalamamasına yönelik ise de davalının ...

lisansı olmadığını, istasyona imardan kaynaklanan sorunlar sebebi ile Bozüyük Belediyesi tarafından ... imarı, EPDK tarafından da ... bayilik lisansı verilmediğini, bu durumun davacı tarafça bilindiğini cezai şart istenemeyeceğini, ödenmesi gereken ciro prim bedelinin davacı tarafça ödenmediği gibi, bu prime ilişkin icra takibine davalı şirketçe itiraz edilmek sureti ile takibin durmasına neden olunması ve bu hali ile davalı şirketin akdi yükümlülüğünü yerine getirmekten sebepsiz yere kaçınması; istasyonda hiçbir zaman ... cinsi ürün satılmamasına rağmen davalı şirketin ticari markası olan... ürünü satılmadığından bahisle 50.000-USD cezai şart ve yine müvekkilim şirketçe tüm alımlar nakit olarak yapıldığı halde teminat mektubu verilmediğinden bahisle 50.000-USD olmak üzere toplam 100.000-USD nın hukuka aykırı olarak talep edilmesi nedeniyle sözleşmenin haklı nedenle ve tek taraflı olarak feshedildiğini, feshin davacı kusurundan kaynaklandığını,sözleşme tarihinden önce ya da sonra ...

satışı yapılmadığını ve bunun kendilerinden kaynaklanmadığını, buna ilişkin cezai şartın geçersiz olduğunu, ayrıca sözleşmenin feshi haklı nedene dayandığından cezai şart istenemeyeceğini, teminat mektubunun davalı şirketin doğmuş ve doğacak borçlarına teminat olarak verileceğini, TTK'nın 22. maddesi uyarınca cezai şartın tarafların ekonomik yönden yıkımına sebep olacak derecede fahiş olduğunun belirlenmesi halinde makul düzeyde indirim yapılabileceğinin düzenlendiğini bildirerek davanın reddi ile %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatının hükmedilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; sözleşmenin davalı tarafça süresinden önce haksız feshi nedeniyle protokolün 4.maddesi gereği davacının davalı bayiden cezai şart isteme hakkı bulunduğu; davacı tarafın diğer cezai şart istemleri yönünden, davalının borçlarını ifasında temerrüde düşürülmediği, bu nedenle teminat mektubunun teslim edilmemesi ve .... Bayilik Sözleşmesi imzalanmamasından kaynaklı davalıdan cezai şart talep edilemeyeceği, davacının davalı bayiden, taraf ticari defter ve kayıtlarına göre cari hesaba dayalı olarak 23.779,87-TL, sözleşmenin davalı bayi tarafından süresinden önce feshi nedeniyle 182.480-TL (cezai şart faturasına konu alacak miktarı) cezai şart alacağının bulunduğu ancak hesaplanan bu cezai şartın davalının ekonomik yönden mahvına sebebiyet verdiğinin bilirkişi raporu ile anlaşıldığı, ceza miktarından TBK'nın 182/3 md.

gereğince takdiren %25 oranında indirim yapılarak hesaplanan 136.860- TL cezai şart ve 23.779,87-TL cari hesap alacağı olmak üzere toplam 160.639,87-TL alacak bakımından davanın kısmen kabulü ile, İstanbul ...İcra Dairesinin ... Esas Sayılı dosyasında 136.860-TL cezai şart ve 23.779,87-TL cari hesap alacağı olmak üzere toplam 160.639,87-TL'ye yönelik itirazın iptali ile takibin bu miktar yönünden talepnamedeki koşullar ile devamına, likit alacak 23.779,87-TL üzerinden %20 oranda hesaplanan 4.755-TL icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, cezai şart alacağı likit olmadığından icra inkar tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına, fazla istemlerin reddine, koşulları oluşmadığından davalının tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; taraflar arasında imzalanan bayilik protokolüne göre davalının iki ayrı yükümlülüğününü ihlal etmesi karşısında davalı bayiye 2x50.000 USD ceza koşulu uygulanabileceği açık olmasına rağmen mahkemenin teminat mektubunun teslim edilmemesi ve ... bayilik sözleşmesi imzalanamamasından kaynaklı davalıdan cezai şart talep edilemeyeceği yönündeki kararın hatalı olduğunu, Protokolün 4. maddesinde “… ..., akaryakıt bayilik ilişkisini feshetme hakları saklı kalmak üzere, söz konusu ihlal yaratan her bir bayi eylemi için, 50.000 -USD tutarına kadar olmak üzere, bayi’e (hiçbir kanuni merasim yürütülmesine gerek olmaksızın) tek taraflı olarak şartı ceza uygulama ve tahsil etme hakkına sahiptir.

” düzenlemesi yer aldığını, bayilik protokolü’nün banka temiant mektubu teslimi yükümlülüğü başlıklı 3.1.1 maddesinde; ‘ bayi iş bu protokol bayilik sözleşmesi ariyet sözleşmesi taahhütler ve ek anlaşmalardan doğmuş ve doğacak borçlarına teminat oluşturmak üzere ... tarafından kabul edilebilecek bir bankanın 100.000-TL meblağlı süresiz koşulsuz ve ilk talepte ödeme esasına dayanan,....’in belirteceği metne uygun banka teminat mektubunu iş bu protokolün imza tarihinde ...’e verecektir. Mektubun süreli olması halinde bayi bayilik sözleşmesi süresi boyunca mektubun süresini uzatacağını, mektup süresinin uzatılmamasının başlı başına sözleşmeye esaslı aykırılık teşkil ettiğini bildiğini, ...’in gerekli gördüğü tüm hallerde teminat mektubunu nakde çevirerek bedelin nakit teminat olarak nezdinde tutmaya ve cezai şart da dahil olmak üzere (iş bu protokolün 3.2.3.

maddesinde yer alan cezai şart mahiyetindeki ödemelerle sınırlı olmak üzere) tüm borçlarına mahsup etmeye yetkili olduğunu beyan kabul ve taahhüt eder.’ düzenlemesi mevcut olup davalının protokol ile de düzenleme altına alınan banka teminat mektubunu müvekkil şirkete teslim etmediğini, sözleşme ve protokol gereği üzerine düşen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bayilik protokolünün lpg çalışma koşulları başlıklı 3.1.6 maddesinde; “ bayi iş bu sözleşme süresine paralel olacak şekilde.... bayilik sözleşmesi imzalamayı ve beş yıl süre ile kesintisiz olarak ... markası altında çalışacağını kabul beyan ve taahhüt eder” düzenlemesi bulunmasına rağmen davalının bu yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu halde, davalınnın gerek banka teminat mektubunu süresi içinde teslim etmemesi sebebiyle 50.000-USD, gerek belirlenen süre içinde ...

ile bayilik sözleşmesi imzalamaması sebebiyle de 50.000-USD olmak üzere toplam 100.000 -USD cezai şarta mahsuben fatura düzenlenip talep edilmesinde hukuka aykırı bir yön bulunmadığını ,bayilik sözleşmesi ve protokolün hüküm ve sonuçları davalı bayi tarafından bilindiğini ,davalının protokol hükümlerini ihlal ettiği açıkça ortada olmasına ve ifada temerrüde düşürülmesini gerekli kılan bir durum olmamasına rağmen 100.000-USD cezai şarta yönelik talebin reddinin hukuka aykırı olduğunu ,cezai şart bakımından icra inkar tazminatı talebinin ve cezai şarttan %25 tenkis yapılmasının yerinde olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Bayilik protokolünden kaynaklı cari hesap ve cezai şart alacağının tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.Taraflar arasında 31.3.2015 tarihli 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi ile aynı tarihli protokol imzalandığı, davalı tarafça 18.4.2016 tarihli ihtarname ile 70.800-TL prim bedelinin ödenmesinin istendiği, davacı tarafça 29.4.2016 tarihli cevabi ihtarname ile prim bedeli ödemesinin ön koşulunun teminat mektubu verilmesi olup davacının teminat mektubu vermediği ... ile 5 yıl süreli sözleşme yapmaması nedeniyle Protokolün 4.maddesi kapsamında ihlalli her bir hareket için 50.000-USD den 100.000-USD ödenmesi istenilmiştir.

Davalı tarafından 31.3.2017 tarihli ihtarname ile şirketin bilgi ve izni dışında sözleşmeye aykırı olarak motorin cinsi ürün yerine muhtelif biodizel cinsi ürün teslim edildiği, ciro prim bedelinin ödenmediği, yapılan icra takibine itiraz edildiği, davalının ticari markası olan .... ürünü satılmadığı halde cezai şart istendiği, akdi ilişkinin devam ettirilemeyeceği ileri sürülerek sözleşmenin haklı nedenle tek taraflı olarak fesh edildiği davacıya bildirilmiştir. Bayilik Protokolünün 3.1.1maddesinde "Bayinin doğmuş ve doğacak borçları için 100.000- TL meblağlı süresiz koşulsuz ilk talepte ödeme esasına dayalı teminat mektubu verileceği, teminat mektubunun süreli olması halinde süresi bitmeden yenileneceği aksi halin sözleşmenin esaslı surette ihlali olduğunu bayinin bilgisinde olduğu"yazılıdır.3.1.2 maddesinde bayinin istasyonun gayrı sıhhi müessese açılma ruhsatına haiz olduğu, istasyonlu akaryakıt bayiliği işletmeciliği için Petrol Piyasası Mevzuatı gereğince gerekli olan bayilik lisansına haiz olduğu, 3.1.6 maddesinde bayinin ...

ile akaryakıt bayilik sözleşmesi ile aynı zamanda yürürlükte olmak üzere 5 yıl süreli ... bayilik sözleşmesi imzalanacağı ,protokolün 3.2.3 maddesinde her bir sözleşme yılı kendi içinde değerlendirilerek bir defaya mahsus yıl başında 60.000 + KDV prim bedeli ödenmesi devam eden yıllarda bayinin 1500 metreküplük satış taahhüdünü yerine getirmesi halinde yıl başlangıcında verilmesi ,prim ödemelerinin banka teminat mektubunun verilmesi ve geçerliliğini koruması ön şartına bağlı olduğu düzenlenmiştir.Davalının feshine dayanak yaptığı ciro prim talebi için düzenlediği 18.4.2016 tarihli 70.800-TL bedelli faturayı tanzim ederek, faturanın davacı tarafça iadesi üzerine İstanbul ... İcra Dairesinin ...

esas sayılı dosyasında davacı aleyhine icra takibi başlatıldığı; icra takibine itiraz üzerine İstanbul 16 ATM'nin 2017/236 esas ,2018/1265 karar sayılı dava dosyasında açılan itirazın iptali davasının " protokolün 3.2.3 maddesi gereğince davalının, davacı bayinin sözleşme süresine riayet edeceği ve satış taahhüdünü yerine getireceği inancıyla her bir sözleşme yıllık kendi içinde değerlendirilmek ve her bir sözleşme yılı içinde bir defaya mahsus olmak üzere ilk sözleşme yılı başında 60.000 TL + KDV'yi bayilik hizmet bedeli faturası karşılığında ödemeyi taahhüt ettiği, ancak aynı maddenin devamında protokolün 3.1.1 maddesinde belirtilen banka teminat mektubunun davalı tarafa teslim edilmiş olması ve geçerliliğini korumasının bayilik hizmet bedeli ve prim ödemelerinin yapılmasının ön şartı olarak kararlaştırıldığı, aksi durumda davalının bayilik hizmet bedeli ve prim ödemesinin yapmaktan imtina edeceğinin düzenlendiği, karşı taraftan ifa isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı bulunmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerektiği, aksi halde karşı taraftan talepte bulunmasının mümkün olamayacağı, bayilik protokol tarihi ile davacı tarafından düzenlenen fatura tarihi nazara alındığında aradaki kısa sürenin sözleşmenin zımnen değiştirildiğine yönelik bir kabulde bulunmayı mümkün kılmadığı gerekçesiyle davanın reddine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine yer olmadığına karar verilmiş,iş bu karar İstanbul BAM 43 HD'nin 2020/714 esas,2022/422 karar sayılı 6.4.2022 tarihli ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek kesinleşmiştir.Yine;

2017 yılı prim alacağı için başlatılan ve icra takibinin kesinleşmesi üzerine davacı tarafından açılan istirdat davasının İstanbul 2 ATM'nin 2017/772 esas 2021/255 karar sayılı 13.4.2021 tarihli kararı ile aynı gerekçeler ile istirdat davasının kabulüne karar verilip işbu karar İstanbul BAM 13 HD'nin 2021/2069 esas, 2024/260 karar sayılı 15.2.2024 tarihli ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek kesinleşmiştir.Yukarıda yazılı kesinleşen ilam içeriklerinden anlaşıldığı üzere davacının süresinden evvelki feshine dayanak yaptığı ciro pirim alacağı talep hakkı olmadığı belirlenmiş olup, davalının süresinden evvel yaptığı feshi haklı değildir.İlk derece mahkemesince feshin haksız olduğu kabul edilerek sözleşmenin erken feshi nedeniyle 182.480-TL cezai şart bedelinden %25 oranda tenkis yapılarak kalan 136.860-TL nin davalıdan tahsiline hükmedilmiştir.Kısmen kabule ilişkin karara karşı davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmamış,karar kısmen kabule ilişkin kısım bakımından kesinleşmiştir.Protokolün 4 maddesi ile " ...

ile bayii arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinin ,akaryakıt bayilik sözleşmesi için belirlenen süreden önce bayii tarafından haksız ve hukuka aykırı bir sebeb ve suretle feshi halinde ......'in bayi eylemleriyle oluşan zarar -ziyan ve tazminat hakları saklı kalmak kaydı ile ve ...'in akaryakıt bayilik ilişkisini feshedip etmeme seçimlik hakları saklı kalmak kalmak üzere ,bayinin ilk talepde 50.000-usd cezai şart ödeneceği kararlaştırılmıştır. Erken fesih üzerine davacı tarafından 10.4.2017 tarihli 182.480-TL tutarında cezai şart faturası düzenlenmiş cari hesaba kaydedilmiştir.Bu fatura dahil olmak üzere cari hesap ekstresinde 488.259,87-TL alacak kaydı görünmektedir. Talep olunan cezai şartın iktisaden mahva sebeb olacağından mahkemece erken ve haksız fesih nedeniyle tahakkuk eden cezai şarttan %25 oranda tenkis yapılarak 136.860- TL cezai şart ve 23.779,87-TL cari hesap alacağının davalıdan tahsiline karar verilmiştir.Davalının ekonomik durumu itibariyle tenkis yapılmasında ve tazminat kabilinden olan cezai şart likit alacak olarak kabul edilmeyeceği gibi, hakimin takdirine bağlı olduğundan cezai şart bakımından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur.

Yine cari hesap alacağına hükmedilmiş olup,likit bu miktar yönünden icra inkar tazminatına hükmedildiği görülmekle ,kabul edilen cezai şart alacağı bakımından icra inkar tazminatına hükmedilmesine ,ayrıca %25 oranında tenkis yapılmasına yönelik olarak davacı vekilinin istinaf nedenleri yerinde bulunmamıştır. Bayilik protokolü 4.maddenin son parağrafında ; "Gerek işbu protokolün ,gerekse taraflar arasındaki akaryakıt bayilik sözleşmesinin veya eklerinin ,gerekse TC mevzuatının istasyonlu özellikle istasyonlu akaryakıt bayii sıfatıyla bayiye yüklemiş olduğu yükümlülüklerden herhangibirinin kısmen de olsa ihlali halinde ,... sözleşmeyi fesih hakkı saklı kalmak kaydı ile ,sözkonusu ihlal yaratan her bir bayii eylemi için ,50.000-usd ne kadar olmak üzere ,bayiye tek taraflı olarak cezai şart uygulama hakkına sahiptir."denilmiştir.Buna göre ,bayilik sözleşmesinin ,bayilik protokolünün ve mevzuatın herhangibir şekilde ihlali halinde ihlal teşkil eden her bir eylem için davalı 50.000-usd cezai şart ödemeyi taahhüt etmiştir.Davacı bayilik protokolü gereği davalının sözleşme ile vereceğini taahhüt ettiği teminat mektubunun verilmemesi ve ...

bayilik sözleşmesinin imzalanmaması nedeniyle protokolün iki kez ihlal edildiğini ileri sürerek her bir ihlal için 50.000-usd cezai şart ödenmesini talep etmektedir. Davacı şirket bu iki ihlale ilişkin olarak 29.4.2016 tarihli 100.000-USD bedelli faturayı tanzim ederek cari hesaba 29.4.2016 tarihinde 282.000-TL alacak kayıt etmiştir. Buna göre; davacı USD cinsi düzenlediği protokol ihlalleri cezai şart faturasını TL olarak kayıtlarına alıp, TL cinsinden cari hesap alacağı olarak icra takibine konu etmiştir. Davalı protokolün 3.1.1 maddesinde sözleşmenin imzası ile birlikte davalı davacıya 100.000-TL miktarda teminat mektubu vereceğini taahhüt etmiş ise de bu yükümlülüğünü sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde yerine getirmemiştir.Teminat mektubu verilmesinden sonra talep edebileceği primleri ise talep etme hakkı olmadığı halde icra takibine konu etmiştir.Protokolde "mektup süresinin uzatılmamasının başlı başına sözleşmeye esaslı aykırılık teşkil ettiğini bildiği de"yazılıdır.Buna göre davacının protokol imzası ile birlikte teminat mektubunu vermekle yükümlü olduğu halde ,mahkemece davalının temerrüde düşürülmediği ifaya davet edilmediği gerekçesi ile protokolün ihlali nedeniyle cezai şart taleplerinin reddine karar verilmesi yerinde bulunmamıştır.Bayilik protokolü imzasından itibaren davalı mütemerrittir.İfaya davet edilmesi gereken bir hal bulunmamaktadır.Teminat mektubu verilmesine ilişkin protokol hükmünün ihlal edildiğine ilişkin istinaf nedeni yerindedir.Taraflar arasında kesinleşen ilamlarda yukarıda yazıldığı üzere ,sözleşmenin yürürlük süresi itibariyle davacının protokolde yükümlenilen teminat mektubu talebinden vazgeçmiş sayılamayacağına hükmedilmiştir.

Davalı ayrıca bayilik protokolünün 3.1.6 maddesi ile; bayi işbu sözleşme süresine paralel olacak şekilde ... ile ... bayilik sözleşmesi imzalayarak, beş yıl süre ile ... markası ile satış yapmayı taahhüt etmiştir. Davalı, otogaz bayiliği için lisans alamadığını savunmuş ise de 18.2.2019 tarihli EPDK müzekkere cevabında davalı şirketin ... otogaz bayilik lisansının olmadığı, başvurusu bulunmadığı bildirilmiştir. Davalı,akaryakıt bayilik sözleşmesi ile paralel olacak şekilde ... bayii olarak çalışmayı taahhüt etmiştir.EPDK cevabından davalının lisans başvurusu olmadığı bildirilmekle bu taahhüt de yerine getirilmemiştir. Ayrıca bayilik protokolünün 5.2 maddesinde "Bayinin her ne suretle olursa olsun üstlendiği yükümlülük ve taahhütlerden herhangi birinin ihlali halinde, ...

lehine doğacak hakların bir yada bir kaçının ... tarafından bayiye karşı zamanında kullanılmaması, ... tarafından bu haklardan feragat edildiği anlamına gelmez. "... bu haklarını yasalarda öngörülen sürelerde her zaman için kullanabilir." hükmü bulunmaktadır.Davacının protokolün birden fazla hükmünün ihlal edilmesi nedeniyle cezai şart talep hakkı bulunduğu, davalı tacir olup imzaladığı sözleşme hükümleri ile bağlı olduğu, otogaz bayilik taahhüdünün yerine getirilmesinin imkansız olduğu veya imkansız hale geldiğine yönelik bir delil sunulmadığı,taahhüdünü yerine getirmek üzere lisans başvurusu olmadığının belirlendiği ,akaryakıt istasyon bayilik sözleşmesi ile eş zamanlı bir taahhütde bulunduğuna göre akaryakıt bayilik sözleşmesi başlangıcından bu yana ihlal halinde bulunduğu,teminat mektubu verme taahhüdünü de yerine getirmediği anlaşılmakla protokolün iki kez ihlal edildiği belirlenmekle ,davacı iki ihlal nedeniyle cezai şart talebinde haklıdır.

100.000-USD tutarlı cezai şart faturasının karşılığı olarak talep olunan icra takibine konu 282.000-TL alacaktan %25 oranda tenkis yapılarak davanın kısmen kabulü gerekirken protokol ihlali nedeniyle cezai şart talebinin tümüyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ,yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasına gerek olmadığından yeniden karar verilmesine ; davanın kısmen kabulüne, davalı borçlunun İstanbul ...İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında talep ettiği itirazın iptaline karar verilip kesinleşen 136.860-TL sözleşmenin erken feshi nedeniyle cezai şart ve 23.779,87-TL cari hesap alacağı yanında %25 tenkis yapılarak kalan 211.500-TL olmak üzere toplam 372.139,87-TL alacak bakımından itirazın iptaline,alacağa % 9,75 oranı aşmamak üzere değişen oranlarda avans faizi işletilerek takibin devamına, fazla istemlerin tenkis nedeniyle reddine, 23.779,87-TL cari hesap alacağının %20 si oranda hesaplanan 4.755-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, koşulları oluşmadığından cezai şart alacakları bakımından icra inkar tazminatı talebinin ve davalı tarafın tazminat isteminin reddine karara verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/795 Esas - 2021/556 Karar sayılı 01/07/2021 tarihli kararının, HMK 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA;"Davanın kısmen kabulüne, davalı borçlunun İstanbul ....İcra Dairesinin ... Esas Sayılı dosyasında,136.860-TL sözleşmenin erken feshi nedeniyle cezai şart ve 23.779,87-TL cari hesap alacağı ,211.500-TL bayilik protokolünün iki kez ihlali nedeniyle cezai şart olmak üzere toplam 372.139,87-TL alacak bakımından itirazın iptaline,alacağa takip tarihinden itibaren % 9,75 oranı aşmamak üzere değişen oranlarda avans faizi işletilerek takibin devamına, fazla istemlerin tenkis nedeniyle reddine,23.779,87-TL cari hesap alacağının %20 si oranda hesaplanan 4.755-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,Davacı tarafın cezai şart alacakları nedeniyle icra inkar tazminatı talebinin reddine,Koşulları oluşmadığından davalı tarafın tazminat isteminin reddine,"İlk derece mahkemesine ilişkin olarak ;"Alınması gereken 25.420,87-TL nispi karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 5.896,96-TL ve icra veznesine yatırılan 2.441,3‬0-TL olmak üzere toplam 8.338,26-TL harcın mahsubu ile kalan 17.082,61‬-TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan 8.369,66‬-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan 4,700-TL bilirkişi ücreti ve 231-TL posta masrafı olmak üzere toplam 4.931‬-TL yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı lehine taktir olunan 59.542,38-TLnispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazla istem tenkis nedeniyle red edildiğinden davalı yararına vekalet ücreti,yargı gideri takdir edilmesine yer olmadığına,Yatırılan 59,30-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Davacı tarafça yapılan 56,20-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

24/10/2024