Tasarım hükümsüzlüğü

11. Hukuk Dairesi         2021/9142 E.  ,  2023/4028 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

(Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI 2019/17Esas, 2021/170 Karar

HÜKÜM

Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasındaki tescilli tasarımın hükümsüzlüğü davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalılar vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin uzunca bir süre üzerinde çalıştığı ve yıllardır üretim ve satışını gerçekleştirdiği uzaktan sayaç okuma çözümleri konusundaki tasarımın gerçek sahibi olduğunu, davalıların ise sadece müvekkilinin satışını yaptığı tasarımın geliştirilmesi için davacıya hizmet sunduklarını, davacı şirket bünyesinde çalışmalar yürüttüklerini, yenilik doğurucu bir değişiklik yapılmadığını, bu hizmetleri karşılığında davalılara bedel ödendiğini, davalıların söz konusu tasarımı sanki kendi tasarımlarıymış gibi tescil ettirdiklerini ileri sürerek dava konusu tasarımın davalılar adına yapılan tescilinin müvekkilinin tasarım hakkının gaspı niteliğinde olduğunun tespitini, tasarım hakkının müvekkiline devrini, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasını ve bu taleplerinin kabul görmemesi durumunda davalılar adına tescil edilen tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde; endüstriyel tasarım hakkına sahip olduğunu iddia eden davacının uzun süre bu hakkını kullanmadığını, basiretli bir tacir gibi davranmadığını, uzaktan sayaç okuma elektronik elektrik sayaçlarının Türkiye'de kullanılmaya başlanmadan önce çeşitli ülkelerde kullanıldığını, müvekkillerinin üzerinde hak iddia ettiği hususun CPRS modelin içerisinde yer alan modül değişikliğini içeren cihaz tasarımı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen Karar

Mahkemenin 03.05.2016 tarih, 2014/626 E. ve 2016/254 K. sayılı kararı ile dava konusu tasarım belgesinde ana kart ve kutuya ait toplam 6 adet resim ve yazılı açıklama olduğu, belgeye konu modem ve bunlara ait ana kartların jenerik ürünler olup başka amaçlarla kullanılan değişik çeşitleri ve modellerinin 15 yılı aşkın süredir üretildiği, tasarımın işlevsel bütünlüğünü ortaya koyması açısından gerekli olan PCB ve devre şeması gibi detayların belgede yer almadığı, davacı tarafından dava harici üçüncü kişilere yaptırılan tasarım ile davalılar adına 2009/06130 sayılı tescilli tasarım arasında ayırt edicilik özelliği bulunmadığı gerekçesiyle davalılar adına tescil edilen tasarım hakkının davacıya devrine yönelik talebin reddine, terditli talebin kabulü ile davalılara ait tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmiş, davalılar vekilince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 24.09.2018 tarih, 2016/14497 E. ve 2018/5594 K. sayılı kararıyla bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığı, aralarında tasarım uzmanı bilirkişinin de olduğu yeni bir heyetten rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisinin doğru görülmediği, ayrıca, davacı tarafça dava dışı şahıslara yaptırılan ürünlere ait görseller dosyada mevcut olmadığı halde davalılara ait tasarımların ayırt edici olmadığı sonucuna varıldığı, tasarım konusu ürünün, son kullanım sırasında görülen kısma ilişkin olup olmadığı değerlendirilmeden karar verilmesinin de doğru olmadığı gerekçesiyle bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut uyuşmazlıkta, belgeye konu modem ve bunlara ait ana kartlar jenerik ürünler olup başka amaçlarla kullanılan değişik çeşitleri ve modelleri 15 yılı aşkın süredir üretildiği, davacı tarafından dava harici üçüncü kişilere yaptırılan tasarım ile davalılar adına 2009/06130 sayılı tescilli tasarım arasında ayırt edicilik özelliği bulunmadığı anlaşılmakla terditli talebin kabulüne karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne davalılar adına anakart modem Locarno sınıfı 14-03 tasarım başlığı ile Türk Patent ve Marka Kurumunda (TPMK) 2009/06130 tescil numarasıyla davalılar adına tescil edilen tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalılar vekili temyiz dilekçesinde özetle; Mahkemece eksik ve hatalı inceleme sonucu karar verildiğini, bozma ilamı ile yerel mahkemenin gerekçeli kararı karşılaştırıldığında uyuşmazlık konusunun tespiti noktasında bir belirlilik olmadığının görüldüğünü, davalı müvekkillerin tasarım hakkını gasp ettiğinden bahsetmenin mümkün olmadığını, yargılamaya konu olan TPMK'nın 2009/06130 tescil numaralı uzaktan sayaç okuma sisteminin davacı tarafça kendisi tarafından işveren-işçi ilişkisi çerçevesinde davalı müvekkillerce tasarlandığını ve müvekkillerinin kendi adına haksız tescil yaptığını iddia ettiğini, tasarımın müvekkillere ait olduğunu yargılamanın her aşamasında davacı tarafın ikrar edildiğini ve bu olguya itiraz etmediklerini, taraflar arasında iş sözleşmesinin mevcut olmadığının yargılama sırasında dinlenen tanık beyanları, sigorta kayıtları ve diğer deliller ile ortaya koyulduğunu, davacı tarafça dava konusu TPMK'nın 2009/06130 tescil numaralı uzaktan sayaç okuma sisteminin kendilerine ait olduğu, 29.12.2009 tarihinden evvel de bu tasarımın satışının kendileri tarafından yapıldığının iddia edildiğini, söz konusu ürünün satışına dair görselin dosyaya sunulmadığını, bu durumun hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, dosyadaki delillerden 29.12.2009 öncesine ait ürünler üzerinde kullanım görsellerinin tespit edilemediğini, tasarım konusu modemin sadece fonksiyonel olarak değil görsel olarak aynı ve benzerinin tescil tarihinden önce kamuya sunulduğunun ispatı gerektiğini, tasarımın gasbından bahsedilebilmesi için söz konusu tasarımın aynı veya ayırt edilemeyecek derecede benzerinin 29/12/2009 tarihinden evvel davacı tarafça tasarladığının görsel kanıtlarla ispatlanması gerektiğini, fakat dosyada buna dair bir delilin mevcut olmadığını, ayrıca yargılama dosyasına esas olmak üzere uzman mütalaası alındığını ve dosyaya ibraz edildiğini, ancak mahkemece söz konusu uzman mütalaasına değinilmediğini, taraflarınca ibraz edilen beyanların ve delillerin değerlendirilmediğini, eksik ve yetersiz bilirkişi raporlarına göre hüküm kurulduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, tescilli tasarımın gaspı nedeniyle tasarımın kendi adına tescili veya hükümsüzlük istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin (554 sayılı KHK) 5 inci maddesi, 7 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalılar vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle ;

Davalılar vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

22.06.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.