Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2022/6154 E.  ,  2023/5802 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

SAYISI 2018/478 Esas 2022/9 Karar

DAVA TARİHİ 24.12.2013

HÜKÜM

Kısmen Kabul

Taraflar arasındaki intihal sebebiyle maddi ve manevi tazminat davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı gerçek kişilerin beraber yazmış oldukları ve diğer davalı tarafından yayınlanan "İmparatorluk Tarihinin Kalemli Muhafızları Osmanlı Tarihçileri Ahmedi’den Ahmed Refik’e" isimli eserin bazı bölümlerinin, müvekkili ...’ya ait olup Kasım 2006 tarihinde ilk basımı yapılan ve dağıtılan “Tanzimat Öncesi Osmanlı Tarihi Araştırma Rehberi” isimli edebi eserin bazı bölümlerinin Fikir ve Sanat Eserleri Kanuna aykırı olarak intihali suretiyle oluşturulduğunu iddia ederek 5846 sayılı Fikri ve Sanat Eserleri Kanunu'nun (5846 sayılı Kanun) 70 inci maddesinin ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrası gereği ayrı ayrı 10.000,00 TL, ve 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince tespit edilecek rayiç bedelin en çok 3 kat fazlası olarak 10.000,00 TL olmak üzere 30.000,00 TL maddi tazminat ile 30.000,00 TL manevi tazminatın 12.10.2013 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 5846 sayılı Kanun'un 77 nci maddesi gereğince davalılara ait “İmparatorluk Tarihinin Kalemli Muhafızları Osmanlı Tarihçileri Ahmedi’den Ahmed Refik’e" isimli kitabın muhafaza altına alınarak dağıtımının durdurulması ve aynı Kanun'un 78 inci maddesi gereğince masrafı davalılardan alınmak üzere mahkeme kararının ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalılar ... ve ... Kültür Sanat Yayın Dağ. San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde, müvekkilinin eserini pek çok kaynaktan yararlanarak bunların tümünü dipnot ve kaynaklarında belirttiğini, müvekkilinin, kitabında alıntı yaptığı ve faydalandığı yerleri davacının ismini ve eser ismini belirterek ve iktibas edilen kısımlarla bunların kullanıldığı eserin diğer parçaları arasındaki oranın eserin bağımsızlığını ortadan kaldırmayacak şekilde kullandığını, bahsedilen müellif ve eseri hakkında her iki eserde verilen bilgi arasında hacim ve konunun ele alınış tarzı bakımından farklılıkların mevcut olduğunu, davacının müvekkillerini konuya hiçbir katkıda bulunmadan kitabını kaynak göstererek ya da göstermeyerek alıntı yapmakla suçladığını, her iki eserin gerek amaç, gerek format-plan ve gerekse hacim bakımından birbirinden tamamıyla farklı iki eser olduğunun açık olduğunu, müvekkilinin halen üniversitede görev yapan bir akademisyen olduğunu, müvekkillerinden ...

Kültür Sanat Yayın Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.'nin yayınevi olarak müvekkili yazarın neşredilmesi ve satışa sunulması ile sorumlu olup yazarların diğer hukuki ihtilaflarından sorumlu olmadıklarını, müvekkili yayınevinin davaya konu uyuşmazlık ile bir bilgisinin olmadığını bu müvekkilinin sorumluluktan ayrı tutulmasını ve tazminat istemlerinin reddine ve karşı dava açmak ve her türlü cezai ve hukuki haklarının saklı kalmak kaydıyla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, diğer davalıların beyanlarına katılarak müvekkilinin eserini ortaya getirmeden davacının kitabı da dahil pek çok kaynaktan faydalandığını, her iki eserde farklılıkların olduğunu, aynı konu hakkında aynı dildeki sınırlı kelimeleri kullanma mecburiyetinin yazarların benzer ifadeler kullanmasına yol açtığını, davacının müvekkilini birçok yerde eserine atıf yapmadan eserinde belirttiği dipnotlara atıf yapmakla, bunun da bazı yerlerdeki dipnotlarda yaptığı hatalardan ve verdiği eksik bilgilerden anlaşıldığını iddia ettiğini, davacının müvekkillerini konuya hiçbir katkıda bulunmadan kitabını kaynak göstererek ya da göstermeyerek alıntı yapmakla suçladığını, müvekkilinin halen üniversitede görev yapan bir akademisyen olduğunu, kaleme aldığı eserinin satışa sunulmasından sonra, önce davacının televizyon programında hakarete uğradığını, her türlü cezai ve hukuki haklarının saklı kalmak kaydıyla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 31.03.2016 tarih ve 2013/223 E., 2016/45 K. sayılı kararı sayılı kararı ile davanın kısmen kabulü ile tecavüzün niteliği göz önüne alınarak takdiren 5.000,00 TL manevi tazminatın yasal faizi ile birlikte, 5846 sayılı Kanun'un 68 inci maddesi uyarınca takdiren belirlenen 156,00 TL üzerinden 468,00 TL'nin 12.10.2013 tarihinden itibaren yürütülecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, hüküm özetinin ilanına, taraflar arasında farazi sözleşme kurulması nedeniyle 1. basıma ilişkin olarak kitabın el konularak muhafaza ve dağıtımının önlenmesine yönelik talebin reddine, fazlaya dair maddi tazminat taleplerinin ve 5846 sayılı Kanun'un 70 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrasına ilişkin taleplerin reddine karar verilmiş, taraf vekillerince temyiz edilmiştir.

B. Bozma Kararı

Dairemizin 18.06.2018 tarih 2018/2371 E., 2018/4523 K. sayılı kararıyla Yargıtay denetimine elverişli bir ek rapor ya da gerektiğinde yeni bir heyetten rapor alınarak hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gereğine işaret edilerek bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemece yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yargılama safahatinde alınan raporlardaki tespitler gerekse Yüksek Öğretim Kurumu Başkanlığı Yayın Etik Kurulunun 08.05.2015 tarih 2015/03 sayılı kararındaki değerlendirmede (dayanak 6 rapordan 4 ünde aynı şekilde değerlendirilmiş) atıflarda özensiz davranıldığı, atıf eksikliğinin bulunduğu kabul olunmakla birlikte bu durumun intihal olarak değerlendirilemeyeceği tespitleri karşısında davalının intihal iddiasının ispatlanamadığı, davalıların birçok yerde davacıyı dipnotta ve kaynakçada gösterdikleri, atıf eksikliği aktarım yanlışlıklarının akademik özensizlik nezaketsizlik olarak değerlendirilebilecek ise de akademik açıdan ağır sorumluluk yükleyen intihal olarak kabulünün sunulan raporlar kapsamında mümkün olmadığı anlaşılmakla davacının 5846 sayılı Kanun kapsamında intihalin tespiti ve ortadan kaldırılması ile maddi tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, davalının atıf eksikliği ve akademik özensizliğinin 5846 sayılı Kanun kapsamında hak ihlali olarak kabulü mümkün değil ise de manevi tazminata yönelik talebin haksız fiil kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacı nezdinde üzüntü ve eleme sebebiyet verdiği dikkate alınarak eylemin ağırlığı hak ve nesafet gözetildiğinde talep edilen 30.000,00 TL manevi tazminatın yerinde olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalılar vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; bozma öncesi alınan bilirkişi raporu ile bozma sonrası alınan raporun çelişkili olduğunu, itirazlara rağmen çelişkinin giderilmediğini, eserden kaynak gösterilmeden iktibasta bulunmak suretiyle intihalin söz konusu olduğunu, müvekkilinin eserinin dipnot olarak verilmesi gerektiği sonucuna varılmasına karşın intihal olmadığına hükmedilmesinin hatalı olduğunu, kitabın tamamının incelenmediğini,usulsüz iktibasların intihal olarak görülmediğini, müvekkiline ait kitapta yapılan hataların davalıların kitabında da aynı şekilde yer aldığını, raporun eksik inceleme sonucu oluşturulduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalılar vekilleri temyiz dilekçelerinde özetle; mahkemenin kararının çelişkili olduğunu, mahkemece intihal olmadığının tespit edilmesine karşın manevi tazminata hükmedildiğini, takdir edilen manevi tazminatın, kitaptan alınan telif ücretinden fazla olduğu, hükmedilen tazminatın davacının zenginleşmesine sebep olacağını, kitabın önsözde de belirtildiği şekilde ders kitabı olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bu halde atıfta bulunulmasının gerek olmadığını, ayrıca kararın yayınlanmasına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, intihal sebebiyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

5846 sayılı Kanun 68,70 ve 77 nci maddeleri

3. Değerlendirme

1. Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm, temyiz itirazları yerinde değildir.

2. Davalılar vekillerinin temyizine gelince;

Dava, intihal sebebiyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup mahkemece, davalıların davacıyı dipnotta ve kaynakçada gösterdikleri, atıf eksikliği, aktarım yanlışlıklarının akademik özensizlik nezaketsizlik olarak değerlendirilebilecek ise de akademik açıdan ağır sorumluluk yükleyen intihal olarak değerlendirilemeyeceği kabul edilerek davalılar aleyhine manevi tazminata hükmedilmiştir. Davalının eserinde intihal bulunmaması, davacının manevi haklarından umuma arz ve adının belirtilmesi haklarının ihlal edilmemiş olması karşısında mahkemece salt dipnottaki özensizliğin haksız fiil kabul edilerek manevi tazminata ve kararın ilan edilmesine karar verilmesi doğru olmamıştır.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının REDDİNE,

2. Mahkeme kararının davalı yararına BOZULMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Peşin alınan temyiz karar harcının istekleri halinde davalılara iadesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

12.10.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.