Navlun alacağında taşıyanın hasar iddiasına karşı eksik araştırma nedeniyle kaldırma

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/2241

KARAR NO 2024/1868

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 23/09/2021

NUMARASI 2019/236 Esas - 2021/370 Karar

DAVA

İtirazın İptali

Davanın kısmen kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında davalı şirkete ait yüklerin Mersin Limanı'ndan İsrail/ Haifa Limanı'na taşınmasının organizesi konusunda anlaşma sağlandığını, davalı şirketin göndericisi/taşıtanı olduğu yüklerin..., ... ve ... numaralı konşimentolar tahtında müvekkili şirket organizasyonu ile taşındığını, taşıma konusu yükün alıcısına teslim edildiğini,faturalara süresinde itiraz edilmediğini, tüm iyi niyetli girişimlerine rağmen fatura bedellerinin ödenmediğini, davalı hakkında İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası tahtında alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini belirterek davalının itirazının iptali ile takibin devamına, %20'den az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, sözleşmenin akdedildiği yerin ve müvekkilinin ikametgahının Mersin olduğunu, Mersin Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yetkili ve görevli olduğunu, davacı ile Fethiye'den Mersin Limanı'na, Mersin Limanı'ndan İsrail'e domates taşıtılması konusunda anlaştıklarını, davacının taşıma işini gerek Fethiye-Mersin arası gerekse Mersin Limanı İsrail arası kötü bir şekilde yaptığını, alıcı firma tarafından domateslerin İsrail'e geldiğinde malların çökmüş ve çürük vaziyette geldiğinin bildirildiğini, durumun derhal davacıya haber verildiğini, sigorta eksperi atanması istendiğini, davacının sigorta eksperi göndermediğini, geminin set derecelerine ilişkin rapor istendiğini, davacının sigorta eksperi görevlendirmediği gibi geminin set derecelerine ilişkin raporları da vermediğini, alıcı firma ve taraflarınca atanan sigorta eksperi tarafından malların kötü taşınarak hasar gördüğünün 10.02.2019 tarihli raporda tespit edildiğini, davacının kötü taşımasından kaynaklı mallara gelen zarardan dolayı alıcı firmanın müvekkilinden 102.168-USD kesinti yaptığını, davacı tarafın alacağı olmadığı gibi müvekkilinin 102.000-USD zarara uğramasına sebeb olduğunu, bu durumun ticari defterlerine işlendiğini belirterek davanın reddine, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde alıcı firma tarafından müvekkilinden kesilen 102.168-USD'nin takas ve mahsubuna, alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; TBK'nın 89.maddesi hükmü gereği davacının ikametgahının bulunduğu İstanbul Anadolu İcra Daireleri ile TTK'nın 5.maddesine göre mahkemenin yetkili olduğunu, davalı vekilinin iddia ettiği yük hasarını ... tarafından düzenlenen 10/02/2019 tarihli denetleme raporuna dayandırdığı, söz konusu raporda tespit edilen hasarın ..., ... nolu konişimentolar tahtında ..., ..., ..., ... ,..., ..., ... ve ... nolu konteynerler ile taşınan mallara ilişkin olduğu, bahsi geçen taşıma ile ilgili alacak davasının 2019/235 esas sayılı dosyada devam ettiği, takas mahsup talebinin söz konusu dosyada da ileri sürüldüğü, taşıma konusu emtianın, davalı tarafından dava dışı ... Ltd. Hamifras ve ... esasına göre satıldığı, navlun talebine konu edilen konşimentoların ..., ..., ...

nolu konşimentolar olduğu, dosyada yer alan ve ... tarafından hazırlanan Survey Raporu'nda domates yükünün kötü sevk edilmesi sebebiyle hasara uğradığı, konteynerlerin soğutma arızasının bulunmadığı sonucuna varıldığı, söz konusu Sörvey Raporunun 8 adet konteynere ilişkin olduğu, bu konteynerlerin 7 adedinin davacı tarafça taşındığı, bu konteynerlerden yalnızca ... ve ... nolu konteynerlerin davaya konu edilen konşimentolar tahtında taşındığı, davacının ..., ..., ... nolu konşimentolar tahtında yaptığı taşımalardan dolayı davalı gönderen/ taşıtan adına düzenlediği 6 adet navlun faturasından dolayı 48.000-TL ve 14.489,44-USD navlun alacağı bulunduğu, davacı faturalarının davalının ticari defterlerinde görülemediği, davalı vekili tarafından malların taşıma sırasında hasarlandığı ileri sürülerek söz konusu hasardan dolayı ortaya çıkan zararın navlun alacağından takas mahsubunun talep edildiği, her ne kadar davalıya ait ticari defterlerde davaya konu faturalar tespit edilememişse de, esasen bu taşımalar ve taşıma masraflarının davalının kabulünde olduğu, davalının dava konusu navlun taleplerinin ilgili olduğu eşyanın davalı sorumluluğunda hasara veya zıya uğradığını dosya kapsamında ortaya koyamadığı, Survey raporunda yer alan eşyanın "kötü durumda sevk edildiği" ifadesine karşılık aynı raporda konteynerlerin soğutma tesisatlarının çalışır durumda olduğunun ifade edildiği, dosyaya sunulan ve tarafların yetkilileri arasında eşyanın uğradığı hasara/zıyaa ilişkin olduğu anlaşılan elektronik posta yazışmalarının da eşyanın davacı sorumluluğunda ve kusuru nedeni ile hasara veya zıyaa uğradığı hususunu ortaya koymaya yeterli olmadığı, TBK'nın 139.

ve devamı maddelerine göre takas mahsup def'inin ancak karşılıklı iki alacağın bulunması halinde kabul edilebileceği, davalının hasar iddiasını ... tarafından düzenlenen denetleme raporuna dayandırdığı, davalı hasar iddiasını başka bir delille de ispatlayamadığından eldeki davada takas mahsup talebinin uygulama yeri bulunmadığı,gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile İstanbul Anadolu ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptaline, takibin 48.000-TL ve 14.489,44-USD asıl alacak bakımından devamına, 48.000-TL'ye icra takip tarihinden itibaren ticari faiz uygulanmasına, 14.489,44-USD'ye icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca faiz uygulanmasına, fazla talebin reddine, asıl alacağın %20 oranı üzerinden hesap edilen 25.422-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; her ne kadar somut olayda birden fazla konşimento düzenlenmiş ise de yapılacak taşıma işinin tek bir taşıma olduğunu, ancak davacının yoğunluğundan dolayı taşımanın bir bütün olarak değil, ayrı tarihlerde gerçekleştirildiğini, emtianın davacının kusurlu davranışı nedeniyle alıcı firmaya kötü bir şekilde teslim edildiğini, denetim şirketi tarafından düzenlenen 10/02/2019 tarihli raporda taşıma konusu emtianın durumunun kötü olduğuna değinildiğini, bahsi geçen denetim raporunun davacı taşıyıcının yetkilendirdiği ...Ltd firmasının denetçilerinin de huzurunda mutabık kalınarak düzenlendiğini, denetim raporunun delil niteliğinin bulunduğunu, raporda bazı konşimento bilgileri yazılmış ise de aslında teslimi gerçekleştirilen tüm emtiaların kötü bir şekilde teslim edildiğini, davacı tarafından ...Ltd firmasına yaptırılan tespitlerde de emtianın kötü durumda olduğuna dair tespitler yer aldığını, oysa emtiaların davacı taşıyana iyi durumda teslim edildiğini, bu hususun konşimento içeriğinde de belirtildiğini, TTK'nın 1178.

maddesi gereğince taşıyanın taşıma işini tedbirli taşıyandan beklenen dikkat ve özene göre yerine getirmesi gerektiğini, taşıyıcının taşınan emtianın taşınma koşullarını sağlamak zorunda olduğunu, domateslerin taşınması gereken sıcaklık aralıklarında taşınmadığını, yine domateslerin belli bir nem oranında taşınması gerekirken konşimentolarda nem oranına ilişkin talimat bulunmadığını, TTK m.1199. gereğince taşıyanın kusuru dolayısıyla meydana gelen ziya ve hasar durumlarında taşıyanın ödeme yükümlülüğünün ortadan kalktığını, mallara ilişkin zarardan davacının sorumlu olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; navlun alacağının tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir. Davalı tarafından dava dışı ... Ltd. ... ve .../mal mukabili esasına göre satılan emtiaların .., ..., ... nolu konşimentolar kapsamında kara ve deniz taşımasının davacı tarafından üstlenildiği, davacının taşıyan davalının ise taşıtan sıfatına haiz olduğu, davacının bu konşimentolar tahtında yaptığı taşımalardan dolayı davalı gönderen/ taşıtan adına düzenlediği 6 adet navlun faturasından dolayı 48.000-TL ve 14.489,44-USD navlun alacağının tahsili için davalı hakkında takip başlattığı, davalı tarafından ise malların taşıma sırasında hasarlandığı ileri sürülerek navlun alacağının bulunmadığının iddia edildiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın yükün davacı taşıyanın hakimiyeti alanında bulunduğu sırada ve davacının kusurundan kaynaklanan nedenlerle hasarlanıp hasarlanmadığı ve buna göre davalı vekilinin takas-mahsup definin yerinde olup olmadığı hususunda toplanmaktadır.

..., ..., ..., ..., ... no'lu konteynerlerin ... nolu konşimento tahtında, ... ve ... nolu konteynerlerin ... nolu konşimento tahtında, ... nolu konteynerin ise ... nolu konşimento tahtında deniz taşıması yapılmış olup, davacı tarafından bu konteyner yükleri ile hem deniz hem de kara taşıması üstlenilmiştir. Takibe konu olan faturalar da bu konteynerlere ilişkin olup davacı hem kara hem de deniz navlunu talep etmektedir. Davalı iddialarını, ... tarafından hazırlanan denetleme raporuna dayandırmıştır.Bahsi geçen raporda 8 adet konteyner üzerinde inceleme yapılmış olup bu konteynerlerden 1 adeti dava dışı ... isimli firma tarafından, 7 adedi ise davacı tarafından taşınmıştır. Mahkemece gerekçeli kararda belirtilenin aksine sörvey raporunda inceleme yapılan konteynerlerden 2 adeti değil, 7 adetinin ...

ve ... nolu konşimentolar tahtında taşındığı davacı tarafından 21/02/2020 tarihli dilekçe ekinde ibraz edilen konşimentolardan anlaşılmaktadır. Davalı tarafça domates emtiasının çürüme ve bozularak hasara uğramasının uygun olmayan ısı ve koşullarda taşınmasından kaynaklandığı ileri sürülmüştür. Mahkemece konteynerlerin soğutma tesisatlarının çalışır durumda olduğu, konşimentolarda "..." "..." kaydının yer aldığı gerekçesiyle emtiada meydana gelen bozulmadan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı sonucuna varılmış ise de davalının ileri sürdüğü iddialar gereği gibi değerlendirilmemiştir. Davalı, domates emtiasının olgunlaşma evrelerine uygun uygun ısı ve nem oranlarına göre taşıtılmadığını, ayrıca konşimentolarda belirtilen +6 derece ısının domates emtiası için uygun olmadığını ileri sürmektedir.

Emtianın belli bir ısı ve uygun koşullarda taşınması gereken bir emtia olduğu hususunda bir ihtilaf bulunmamakta olup, konteynerlerin uygun sıcaklık ve koşullarda taşındığını davacı taşıyıcının ispat etmesi gerekmektedir. ... tarafından düzenlenen 17/02/2019 tarihli raporda gemi güvertesinde takip edilen sıcaklık kayıtlarına göre konteynerlerdeki sıcaklığın konşimentodaki talimata uygun olduğu belirtilmiş ise de konteynerlerin taşınma sürecindeki ısısını gösteren kayıtlar dosyaya sunulmamıştır. Bu durumda öncelikle emtianın teslim alınmasından teslim edilmesine kadarki süreçte konteynerlerin ısı derecelerini gösteren kayıtların ibrazı sağlanmalı, sonrasında ise taşımanın uygun ısıda yapılıp yapılmadığının verilen talimatlara uyulup uyulmadığının denetlenmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan taşımanın 24/01/2019 - 31/01/2019 tarihleri arasında gerçekleştiği belirtilmektedir. Somut olayda davacı tarafından gerçekleştirilen taşımada, mevsim şartları ve taşıma süresi dikkate alınarak domates emtiasının taşınması için gereken ısı ve nem koşullarının sağlanıp sağlamadığının, domates emtiasının bu sürede bozulmasının mümkün olup olmadığı ,meydana gelen bozulmanın ne şekilde oluştuğunun bilirkişi kuruluna gıda mühendisi bilirkişi dahil edilerek araştırılması, davacı taşıyanın kusurunun bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi, eldeki davanın konusunu oluşturan emtialar bakımından davalının zararının hesaplanması gerekmektedir. Davalının takas ve mahsup talebinde haklı olup olmadığının bu şekilde yapılan inceleme sonucunda incelenmesi gerekirken takas mahsup koşulları bulunmadığı gerekçesiyle eksik araştırma sonucuna karar verilmesi doğru olmamıştır.

Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli deliller toplanıp değerlendirilmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/09/2021 Tarih 2019/236 Esas 2021/370 Karar sayılı hükmün HMK.'nın 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" Davalı tarafından yatırılan 2.171-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19/12/2024