Müteselsil kefilin genel kredi sözleşmesi gereği gayrinakit borçtan sorumluluğu

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/1008

KARAR NO 2025/1168

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 24/09/2024

NUMARASI 2022/818 Esas - 2024/528 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Kredilerden Kaynaklanan Davalar)

DAVA TARİHİ 25/11/2022

İSTİNAF KARAR TARİHİ 14/07/2025

Davanın reddine ilişkin verilen kararın taraf vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; Müvekkili banka ile imzalanan kredi sözleşmeleri kapsamında dava dışı ... A.Ş.'ye krediler kullandırıldığını, kredi sözleşmesini davalı/borçlu yanın kefil sıfatı ile imzaladığını ve bu kapsamda dava dışı şirkete kredi kullandırıldığını, davalı borçlu yanın kefil sıfatıyla imzaladığı kredi sözleşmesi bağlamında müvekkil bankaya borçlu olduğunu, kredi sözleşmeleri çerçevesinde kullandırılan kredilerin geri ödenmemesi üzerine; muaccel olan ve temerrüde düşülen borçların ödenmesi için kredi hesaplarının kat’ı ile borcun ödenmesi adına ihtarname keşide edildiğini, dava dışı şirket ile müvekkil banka arasındaki, davalı/borçlu yanın kefil sıfatı ile imzaladığı, kredi ilişkisinden kaynaklanan alacak/borç miktarı davalı/borçlunun da malumları olduğunu, talep edilen gecikme cezası oranının sözleşmeye uygun olduğunu belirterek ;

davalı/borçlunun İstanbul ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına itirazının iptaline,davalı/borçlu aleyhine %20’den az olmamak kaydı ile icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; icra takibinin konusu sözleşmenin gerekli şekil şartlarını taşımadığını, davacı nezdinde 44.000 Dolar ve 13.10.2021 tarihli teminat mektubu iade edilmediğinden alacak bakımından riskinin bulunmadığını, işbu dava ile; müvekkil ile aralarında iddia olunan kredi ilişkisine istinaden müvekkilin 2.507.984,50-TL değerinde borcu olduğu, iddiasıyla icra takibi başlatıldığı, Üsküdar ... Noterliği'nin 07.02.2022 tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile toplam nakdi borç tutarı olan 286.017-TL'nin tebliğ tarihinden itibaren bir gün içinde ödenmesi ihtar edildiğini, müvekkil bakımından husumet nedeniyle reddine, davanın diğer kefil'e ihbarına, haksız davanın reddine, haksız olarak başlatılan icra takibi ve itirazın iptali davası nedeniyle takip tutarının %20'sinden az olmamak kaydıyla davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İSTİNAF SEBEBLERİ

Davacı vekili: icra takibinin başlatıldığı tarihte davalı/borçlu yan, müvekkili bankaya toplamda 2.507.984,50-TL (2.394.118,89-TL deposu gereken teminat mektubu bedeli + 72.000-TL deposu gereken çek yaprak bedeli + 40.306,26-TL komisyon + 1.559,35-TL masraf alacağı) borç bulunduğunu, bir kısım mektuplar ve çek yaprakları takip tarihinden sonra müvekkili bankaya iade edilmiş olup gelinen aşamada, müvekkili bankanın;16.500-TL, 100.000-TL ve 371.547,57-TL'lik toplamda 3 adet deposu gereken teminat mektubu bedeli, 25.200-TL'deposu gereken çek yaprak bedeli ve bunlara ilişkin komisyon ve masraf alacağı devam ettiğini, genel kredi GKS'nin 22.3.2. hükmü gereği müşteri ibaresi kefili de kapsadığından, davalı yanın çek yapraklarının iadesi ya da tutarının depo edilmesinden sorumluğu olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.2-Davalı vekili;

katılma yoluyla istinaf dilekçesinde; davacı aleyhine icra takip tutarının %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; alacağın davacı ile davadışı şirket arasında imzalanan, 06.01.2021 tarihli genel kredi sözleşmesine istinaden,asıl borçluya kullandırılan çek karnesi ve teminat mektuplarından doğan gayri nakit kredi borçları ile teminat mektubu komisyon tutarlarından kaynaklandığını, takip tarihi itibariyle, davacı bankanın asıl borçludan toplam 5.876,65-TL (=4.317,30-TL + 1.559,35-TL) nakit ve 2.466.118,89-TL (=2.394.118,89-TL + 72.000-TL) gayrinakit talep edilebilir alacak tutarı bulunduğunu, takip tarihinden sonra ancak dava tarihinden önce 4 adette toplam 565.000-TL tutarında teminat mektubunun davacı bankaya iade edildiğini, söz konusu tutar takip tarihi itibariyle hesaplanan 2.394.118,89-TL’den düşüldüğünde, teminat mektuplarından dolayı dava tarihi itibariyle kalan alacak tutarının 1.829.118,89-TL olduğunu, bu durumda, davacı bankanın dava tarihi itibariyle 1.901.118,89-TL (=1.829.118,89-TL + 72.000-TL) gayrinakit ve 5.876,65TL (= 4.317,30-TL + 1.559,35-TL) nakit olmak üzere, toplam 1.906.995,54-TL talep edilebilir alacak tutarı bulunduğunu,genel kredi sözleşmesinde;

davalı ...’in 5.000.000-TLlimitli geçerli kefaleti bulunduğunu, gayrinakit borçtan, davalı kefilin sorumlu tutulduğu yerleşik Yargıtay uygulamaları gereği kefilin gayrinakdi kredilerin deposundan sorumlu tutulabilmesi için, imzalanan sözleşmede bu konuda açık ve net bir şekilde sorumluluk içeren hüküm bulunması gerektiği fakat davaya konu kredi sözleşmesinde, kefilin sorumluluğunu düzenleyen 22. maddesinde, teminat mektubu ve çeklerin banka sorumluluk tutarlarından kaynaklanan gayrinakdi borcun deposundan, kefilin sorumlu olduğuna ilişkin açık hüküm bulunmadığından davalı kefilin,2.466.118,89-TL’lik gayri nakit borcun deposundan sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

GEREKÇE

Dava; genel kredi sözleşmesine dayalı nakit alacakların tahsili gayrinakit alacakların deposu istemli icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davalı ...’in, davacı ile dava dışı asıl borçlu arasında imzalanan 06.01.2021 tarihli genel kredi sözleşmesinde 5.000.000-TL limitli kefalet imzasının bulunduğu, davacı banka tarafından Üsküdar ... Noterliği’nin 07.02.2022 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, dava dışı asıl borçlu ... A.Ş. ile davalı kefil ...’e ihtarname keşide edilerek, kredi hesabının 07.02.2022 tarihinde kat edildiği, dava dışı asıl borçluya ve davalı kefile gönderilen ihtarnamenin muhatapların adreslerindeki mahalle muhtarına 09.02.2022 tarihinde tebliğ edildiği ve verilen süre sonu itibariyle asıl borçlu ile davalı kefilin 11.02.2022 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmıştır.Mahkemece müteselsil kefilin gayrinakit borçtan sorumlu olduğuna ilişkin açık bir hüküm olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verildiğinden sözleşmenin kefalete ilişkin hükümlerinin değerlendirilmesi gerekir.Sözleşmenin 8.5.1 maddesi "Müşteri banka tarafından verilen her türlü garanti taahhütleri ile ilgili olarak bankanın yapacağı yazılı ihbar üzerine garanti taahhütlerinin derhal iadesini ve bankanın ibrasını temin etmeyi, iade veya ibranın mümkün olmaması halinde ise ,garanti edilen meblağı,masraf ve komisyonları ile birlikte derhal bankaya nakden yatırmayı /depo etmeyi dönülemez kabul ve taahhüt eder." 18.3.3.maddesi;

Muacceliyet ile birlikte, vadeli dahi verilmiş olsa Banka tarafından Müşteri lehine verilen çek yaprakları, teminat mektubu ve sair tüm garanti taahhütlerinin iadesi sağlanacak; sağlanamıyorsa Bankanın sorumlu olabileceği tutarlar Banka nezdindeki rehinli hesaba nakden bloke edilecektir." hükmünü haizdir. Bu hükümlere göre müşteri talep edilir edilmez teminat mektup ve çek yapraklarını iade etmeyi, edemediği takdirde bedellerini depo etmeyi yükümlenmiştir. Kefalete ilişkin ''22.1.1.madde"Bu Sözleşmede imzası olan Kefil, Müşteri ile Banka arasındaki tüm krediler, kredi sayılan işlemler veya sebeplerden dolayı Müşterinin Bankaya karşı doğmuş ve/veya bundan sonra işbu sözleşme veya sair sözleşmelere istinaden doğacak tüm borçlarından sorumludur.

'' 22.3.1.madde" Bu Sözleşmenin, sorumluluğun başlaması, borcun ödenmesi, borç ve sair yükümlülüklere uyulması; uyulmaması halinde muacceliyet, temerrüt başta olmak üzere, Müşteri bakımından uygulanan ve kefalete ilişkin kanunun emredici hükümlerine açıkça aykırı olmayan maddelerinin tamamı, kefil hakkında ve kefaletten kaynaklanan borçları için de aynen geçerlidir." 22.3.2.maddesi ise "Sözleşmede Müşteriyi sorumluluk altına sokan tüm hükümler, kefil için de aynen geçerli olduğundan Müşteri kelimesi bu anlamda Kefili de ifade etmektedir." hükümlerini içermektedir. Yukarıda yazılan sözleşme hükümlerine göre müşteri ibaresinin müteselsil kefilleri ve asıl borçluyu kapsayacak şekilde kullanıldığı;

müşteriyi sorumluluk altına alan tüm hükümlerin kefilleri de kapsadığı açıkça yazıldığından gerek çek yaprakları gerekse teminat mektup bedelleri ile sorumlu olan asıl borçlunun bu taahhütlerini yerine getirmeyi kabul eden davalı müteselsil kefilin gayrinakit borçlardan sorumlu olmadığının kabulü ile davanın bu nedenle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Kararda, sadece gayrinakit alacaktan sorumlu olmadığına ilişkin gerekçe yazılmış iken nakit alacak bakımından davanın neden red edildiği de anlaşılamamıştır.Gayrinakit alacağa ilişkin depo talebi tahsil istemi içermediğinden taraflar yararına icra inkar ve kötüniyet tazminatına hükmedilemez.Davalı vekilinin kötüniyet tazminatına ilişkin istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır.Açıklanan nedenlerle;

genel kredi sözleşmesinde asıl borçlunun talep halinde teminat mektuplarını ve çek yapraklarını iade etmeyi ,edemediği takdirde depo etmeyi taahhüt ettiği; asıl borçlunun tüm borçlarından müşterinin sorumlu olacağı kararlaştırıldığından davanın bu sebeple reddi doğru olmadığı gibi, bir kısım teminat mektubu ve çeklerin yargılama sırasında iade edildiği, davanın bu kısımları bakımından konusuz kaldığı halde bu hususun hükümde dikkate alınmaması ve nakit alacak için bir gerekçe yazılmadığı anlaşılmakla davacı ve davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılarak, davanın yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne; İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/09/2024 Tarih 2022/818 Esas - 2024/528 Karar sayılı kararın HMK'nun 353(1)a-6 gereği KALDIRILMASINA; "Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine" İstinaf yoluna başvuran davacı ve davalı tarafından yatırılan peşin istinaf karar harcının (davacı 615,40-TL davalı 615,40-TL) istek halinde kendilerine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 14/07/2025