Garanti edilen borç sona erince teminat mektubunun iptali
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2023/6263 E. 2024/7673 K. · · İlk derece: Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
OnandıKesin
★ Emsal
Gerekçe özeti
Tehiri icra kararı alınabilmesi için icra dosyalarına verilen banka teminat mektuplarında, teminat altına alınan icra takip borçları ödenip dosyalar infazla kapatılmışsa mektupların paraya çevrilme riski kalmaz ve mektuplar lehtarın uhdesinde kaybolmuş olsa dahi hükümsüzlüklerinin tespiti ile iptallerine karar verilir. Garanti edilen borç sona erdiğinden dava, mektubu düzenleyen bankaya yöneltilebilir; bankanın husumet itirazı yerinde değildir. Teminat mektupları bir değer ihtiva ettiğinden bu dava nispi harca tabidir ve nispi harç tamamlandığında maktu vekâlet ücreti takdir edilemez.
Ele alınan sorunlar
Teminatı olduğu icra takip borçlarının ödenmesiyle paraya çevrilme riski kalmayan teminat mektuplarının hükümsüzlüğü → kabul
İddia: Davalı banka, riski üstlenen banka olarak sorumluluktan kurtulabilmesi için teminat mektubunun iade edilmesi veya muhatap tarafından ibra edilmesi gerektiğini, aksi hâlde tazmin yükümlülüğünün devam edeceğini savunmuştur.
Gerekçe: Teminat mektupları, borçluya karşı başlatılan icra takip dosyalarına tehiri icra kararı almak için verilmiş olup, icra takip dosyalarındaki borçların ödendiği anlaşılmaktadır. Teminat mektupları borçlunun uhdesinde bulunduğuna ve teminatı olarak verildiği icra takip dosyalarındaki borçlar ödendiğine göre paraya çevrilme riski kalmamıştır; bu nedenle teminat mektuplarının ayrı ayrı hükümsüzlüklerinin tespiti ile iptallerine karar verilmelidir. (Yargıtay'ca onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi)
Teminat mektubunu düzenleyen bankaya husumet yöneltilebilmesi → ret
İddia: Davalı banka, davanın kendisine değil temel ilişkideki teminat mektubu lehtarına karşı açılması gerektiğini, husumetinin bulunmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Teminat mektuplarının tamamının icra takibindeki borcu teminat altına aldığı ve icra dosyalarının infaz ile kapatıldığı anlaşıldığından, muris uhdesinde kaybolduğu anlaşılan teminat mektuplarının garanti ettiği borç sona ermiştir; bu nedenle davalı bankaya husumet düşmediğine ilişkin savunma yerinde değildir. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)
Teminat mektuplarının iptali davasında nispi harç ve vekâlet ücreti → ret
Gerekçe: Teminat mektupları bir değeri ihtiva ettiğinden dava nispi harca tabidir; nispi harç tamamlandığından davacılar yararına maktu vekâlet ücreti takdiri mümkün değildir. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Teminat altına alınan icra borcunun ödenmesiyle paraya çevrilme riski kalmayan teminat mektubunun iptal edilebileceği ve bu davada mektubu düzenleyen bankaya husumet yöneltilebileceği yönünden emsal değer taşır.
Usul tespitleri
- Dava şartı
- taraf sıfatı (pasif husumet): garanti edilen borç sona ermişse teminat mektubunun iptali davası düzenleyen bankaya yöneltilebilir
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
banka teminat mektubu↗ tehiri icra teminatı↗ garanti sözleşmesi↗ riskin sona ermesi↗ hükümsüzlüğün tespiti↗ pasif husumet↗ nispi harç↗ vekâlet ücreti↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2023/6263 E. , 2024/7673 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
SAYISI 2023/1883 Esas, 2023/1445 Karar
HÜKÜM
Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI 2023/273 E., 2023/633 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
KARAR
I. DAVA
Davacılar vekili dava dilekçesinde; davalı bankadan alınan bir kısım teminat mektubunun tehiri icra kararı alabilmek için icra müdürlüklerine teslim edildiğini, icra takibine konu ilamların kesinleştiğini, teminat mektuplarının paraya çevrilmemesi için icra dosya borçlarının nakit yatırılarak iade alındığını, teminat mektuplarının müvekkillerinin murisi ...'e teslim edildiğini, murisin 24.12.2021 tarihinde vefat ettiğini, bu nedenle teminat mektuplarının bulunamadığını ve bankanın her ay komisyon kestiğini, icra dosyaları infaz edildiğinden teminat mektubuna konu riskin gerçekleşme ihtimali bulunmadığından bankanın icra müdürlüğü tarafından düzenlenmiş bir ibraname istediğini, icra müdürlüğünün bu talebi yerine getiremediğini, bu sebeple müvekkillerinin haksız olarak her ay komisyon ödediklerini, davalı banka tarafından düzenlenen Bakırköy 7.
İcra Müdürlüğünün 11 ayrı dosyasına sunulan 10.06.2019 tarihli 11 ayrı teminat mektuplarının iptaline karar verilmesini etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; teminat mektubuyla riski üstlenen müvekkilinin riskin doğması halinde ödemeyi garanti ettiğini, sorumluluktan kurtulabilmesi için teminat mektubunun bankaya iade edilmesi veya muhatap tarafından bankanın ibra edilmesi gerektiğini, aksi halde müvekkili bankanın tazmin yükümlülüğünün devam edeceğini, davanın müvekkiline değil temel ilişkideki teminat mektubu lehtarına karşı açılması gerektiğini, müvekkilinin husumetinin bulunmadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile teminat mektuplarının, miras bırakana karşı başlatılan Bakırköy 7. İcra Dairesinin icra takip dosyalarına tehiri icra kararı almak için verilmiş, miras bırakan tarafından icra takip dosyalarındaki borçların ödendiği gelen yazı yanıtlarından anlaşıldığı, teminat mektuplarının miras bırakan uhdesinde bulunduğu ve teminatı olarak verildiği icra takip dosyalarındaki borçların ödenmesi nedeniyle paraya çevrilmesi riskinin kalmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile ayrı ayrı hükümsüzlüklerinin tespiti ve iptallerine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile teminat mektuplarının tamamının icra takibindeki borcu teminat altına aldığı ve icra dosyalarının infaz ile kapatıldığı anlaşılmakla muris uhdesinde kaybolduğu anlaşılan teminat mektuplarının garanti ettiği borç sona erdiğinden davalı vekilinin müvekkili bankaya husumet düşmediğine ilişkin istinaf sebebi yerinde bulunmadığı, ayrıca teminat mektupları bir değeri ihtiva ettiğinden nispi harca tabi olduğundan tamamlanan nispi harç nedeniyle davacılar yararına maktu vekâlet ücreti takdiri de mümkün bulunmamakta olup, davanın kabulüyle davalı banka açısından teminat mektuplarının paraya çevrilme risklerinin kalmadığı gerekçesiyle ayrı ayrı hükümsüzlüklerinin tespiti ile iptallerine ilişkin hükümde isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, karar davalı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ İNCELEMESİ
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davalı banka tarafından düzenlenmiş, davacılar murisinin icra dosyalarındaki borcunu teminen verilen teminat mektuplarının borcun ödenmesi nedeniyle banka açısından risk kalmadığından hükümsüzlüğünün tespiti ve iptali davasıdır.
2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.
3. Değerlendirme
Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.
VI. SONUÇ
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin temyiz istemlerinin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372 nci maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 04.11.2024 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1089736900 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz