Yabancı para alacağında tercih hakkının kullanılıp tükenmesi

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/326

KARAR NO 2025/332

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 16/12/2024

NUMARASI 2024/247 Esas - 2024/1260 Karar

DAVA

Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

Davanın reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili Euro olarak alacaklı olduğu davalıya karşı başlattığı icra takibine itiraz edilmesi üzerine Bakırköy 6. ATM'nin 2017/654 esas, 2021/1189 karar sayılı dosyası ile itirazın iptaline karar verildiğini ,temyiz başvurusu üzerine, Yargıtay 11. HD nin 2022/2547 esas, 2023/2446 karar sayılı 26.04.2023 tarihli kararıyla kararınn onanarak kesinleştiğini, müvekkili Euro cinsinden alacaklı iken, Türk Lirası olarak bir miktar tahsilat yaptığını, ancak alacağın tahsil tarihindeki Euro kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsil edilmesi gerektiğini, müvekkilinin alması gereken parayı alamayıp hak kaybına uğradığını, iş bu dava ile müvekkilinin euro alacağı ile tahsil ettiği Türk Lirası alacak arasındaki kurdan kaynaklı farkın,eksik aldığı miktarın bilirkişi marifeti ile tespiti ve tahsilini talep ettiğini bilirkişi incelemesi sonunda ıslah ile artırılmak üzere şimdilik 100.000-TL tutarındaki alacağın davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; davaya konu edilen yabancı para cinsinden alacakların ödenmesi hususu TBK nın 99. maddesinde düzenlendiğini, buna göre "borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." şeklinde seçimlik hakka sahip iken davacı açtığı icra takibi ve devamındaki davada vade tarihindeki kur üzerinden Türk Lirası alacağın tahsilini talep ettiği,artık geriye dönük olarak bu kararından dönerek kur farkı veya adı ne olursa olsun buna ilişkin talepte bulunamayacağını, konuyla ilgili Yargıtay'ın içtihadı yerleşik olup emsal kararların bulunduğunu, bu nedenle davacı tarafından açılan davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı tarafından istihdam ve ikale sözleşmesine dayalı alacağın tahsili için, Küçükçekmece ...İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında 326.650-TL asıl alacağın tahsili için takip yapıldığı, borçlunun itirazı üzerine icra takibine vaki itirazın iptali için açılan davada Bakırköy 6.ATMnin 24.12.2021 tarih 2017/654 esas 2021/1189 karar sayılı kararı ile ''1-Asıl davanın kabulü ile; Küçükçekmece ... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile, taleple bağlı kalınarak 336.506,28 TL alacak üzerinden takip tarihindeki işlemiş avans faizi uygulanarak takibin devamına'' karar verildiği, 818 sayılı BK'nın 83. maddesi uyarınca yabancı para borcunun vadesinde ödenmemesi halinde alacaklı, bu borcun vade veya fiili ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenmesini isteyebileceği, alacaklı aynen tahsil davası açabilecekken Türk lirası üzerinden dava açmışsa, onun iradesinin, alacağını artık yabancı para üzerinden tahsil etmek istemediği yönünde olduğunu kabul etmek gerektiği, Bakırköy 6.ATM inde açılan ilk davada TL cinsinden talepte bulunan alacaklının artık bu tercihinden dönerek borcun yabancı para olarak aynen ifasını istemesi mümkün olmadığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; müvekkilinin, davalıdan olan alacağını Euro para birimi üzerinden tahsil etmesi gerekirken davalı ödemelerin bir kısmını Türk Lirası olarak yaptığını, Türkiye'deki yüksek kur hareketliliği nedeniyle ciddi anlamda mağdur olduğunu, müvekkilinin davalı ile yaptığı anlaşmada yabancı para biriminden doğan alacağını 6098 sayılı TBK nın 99. Maddesi uyarınca "Konusu para olan borç Ülke parasıyla ödenir. Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir.''şeklinde düzenlendiğini, mahkemenin gerekçeli kararında zikrettiği 818 sayılı BK nın 83.

maddesinin olayla bir ilgisi olmadığını, huzurda görülen davada da 6098 sayılı TBK'nın 99. maddesinin hükme esas alınması gerektiğini, müvekkilinin alacağı Euro para birimi üzerinden sabit olduğu için maaş alacağını aynen istediğini, müvekkilin alacağı yabancı para olduğuna göre bilirkişi marifeti ile hesap yaptırılmalı; fiili ödeme günkü kur üzerinden tahsil edilen Türk Lirası tutarın Euro'a çevrilmeli ve müvekkilin EURO cinsi alacağından düşülmeli, bakiye alacak için müvekkile ıslah hakkı tanınmalı ve buna göre de davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; yabancı para alacağı nedeniyle başlatılan icra takibinde ödemelerin TL üzerinden yapıldığı ileri sürülerek; arada ki farkın tahsili istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi bakımından uyuşmazlık somut olayda olduğu üzere; yabancı para alacağını icra takip tarihi itibariyle Türk Lirasına çevirip alacağını tahsil ettikten sonra; sözleşmeye geri dönülerek alacağın euro olarak hesaplanıp yapılan ödemelerin euroya çevrilip arada ki farkın istenip istenemeyeceğine ilişkindir. Alacaklı takip talebinde (vade veya takip talebi günündeki rayice göre ödeme yerine) fiili ödeme günündeki rayice (döviz kuruna) göre alacağının Türk parası ile ödenmesini isteyebilir. Bunun için alacaklı yabancı para alacağının (takip tarihindeki kur üzerinden) Türk parası karşılığını takip talebinde göstermesi ve ayrıca yabancı para alacağının fiili ödeme tarihindeki kurdan talep ediyorsa bu hususu da takip talebinde belirtmek zorundadır.

Bu halde alacaklı vade tarihinden fiili ödeme tarihine kadar yabancı para üzerinden faiz (3095 sayılı Kanun m. 4/a) talep edebilir(İİK. m. 58/3). (Kuru, Baki; İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013 s. 2010 vd., Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes, Muhammet/Özkan, Sungurtekin Meral; İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı, İstanbul 2022 s. 95 vd.)(Yargıtay 12 HD nin 2024/3398 esas , 2024/9345 karar sayılı ilamı ) Somut olayda alacaklı takip talebinde 326.650-TL asıl alacak, 2.067,29-TL (31.12.2015-22.01.2016 tarihleri arası) işlemiş faiz olmak üzere toplam 328.717,29-TL alacağın asıl alacağına (326.650-TL) takip tarihinden itibaren yıllık %10,50 avans faizi işletilerek ve 22.01.2016 tarihinde euro kurun 3.2665-olduğunu belirterek alacağın tahsilini talep etmiş, borcun sebebi kısmına da 31.12.2015 tarihli sözleşmeden kaynaklanan 100.000-euro alacak olduğunu belirtmiştir.

Davacı alacaklı, alacağının yabancı para alacağı olduğunu belirtmediğinden fiili ödeme tarihinde ki karşılığını istediğini de belirtmemiş, 22.01.2016 tarihinde ki kurdan Türk lirasına çevirerek, vade tarihi 31.12.2015 tarihinden (22.01.2016) takip tarihine kadar avans faizi hesaplayarak toplam 328.717,29-TL alacağın asıl alacağına avans faizi işletilerek tahsilini talep etmiştir, buna göre TBK'nın 99. maddesi uyarınca, tercih hakkını vade (takip tarihi) kurdan çevirerek icra takibi başlatmış ve talebi uyarınca Türk Lirası alacak üzerinden itirazın iptaline karar verilmiş ve bu karar Yargıtayca onanarak kesinleşmiştir.İlk derece mahkemesinin gerekçeli kararında mülga BK nın 83. maddesine dayanılması maddi hata olarak kabulü gerekir.

Davacı alacaklı TBK'nın 99 maddesinde kendisine tanınan haklardan vade tarihindeki kurdan talep ederek tercih hakkını kullanmış ve tüketmiştir. Açıklanan nedenlerle; Davacının, takipte yabancı para alacağının fiili ödeme tarihinde ki karşılığını talep etmediği, takip tarihinde ki kurdan Türk Lirası'na çevirerek Türk Lirası alacak talep ettiği gözetildiğinde davanın reddine ilişkin kararda hukuka aykırılık bulunmamış, istinaf nedeni yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle:Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Peşin harcın karar harcına mahsubuna başkaca harç alınmasına yer olmadığına,Davacı tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 04/03/2025