6102TTK Türk Ticaret Kanunu

Ticari defter ibrazından kaçınma ve fatura alacağının ispatı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/322 E. 2025/333 K. · · İlk derece: BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

İtirazın iptaliistinaf başvurusunun esastan reddiKesin

★ Emsal

Davacının nitelemesi: Ticari Satımdan Kaynaklanan Cari Hesap Alacağı ≠ mahkeme dalı · davacı çerçevesi: Ticari satım

Gerekçe özeti

Ticari satımdan kaynaklanan alacak davalarında fatura konusu mal/hizmetin teslimi ispat yükü davacı satıcıya aittir; ancak mahkemece ticari defterlerin ibrazına karar verilmesine rağmen davalı taraf kendi ticari defterlerini ibraz etmezse, davacının usulüne uygun tutulmuş ve kanuna uygunluğu tespit edilmiş ticari defter kayıtları -aksinin senet veya kesin delille ispatlanmadığı sürece- davacı lehine delil teşkil eder ve teslim/alacağın ispatı bu kayıtlara göre kabul edilir.

Ele alınan sorunlar

Fatura konusu malın/hizmetin teslim edildiğinin ispatı ve ticari defterlerin delil niteliği → ret

İddia: Davalı vekili, fatura alacağına konu malların müvekkiline teslim edilmediğini, davacının bunu ispatlayan herhangi bir delili bulunmadığını, sadece fatura düzenlenmesinin alacağı ispata yeterli olmadığını ileri sürerek kararın kaldırılıp davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Gerekçe: Fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya aittir; yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Ancak somut olayda, mahkemece verilen ara kararına rağmen davalı taraf ticari defterlerini inceleme için ibraz etmemiştir. HMK'nın 222(1) maddesi gereği mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına karar verebilir; 222(3) maddesi gereği usulüne uygun tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi lehine delil olarak kabul edilebilmesi için diğer tarafın aynı şartlara uygun defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın defterlerini ibraz etmemesi yahut kayıtların aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Davacının ticari defterleri kanuna uygun tutulduğundan sahibi lehine delil niteliği taşımaktadır ve bu defterlerde davalıdan 89.515,60-TL alacaklı olduğu belirlenmiştir. 2021 yılında 15 adet belge karşılığı borcun davalı hesabına kayıt edildiği e-fatura niteliğindeki faturalara davalı tarafça süresinde itiraz edildiğine dair bir iddia ve delil sunulmamıştır. Davalı usulen yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibrazdan kaçındığından, davacı lehine delil vasfında olan ticari defterlerin kapsamının davalı aleyhine olacak şekilde dikkate alınması ve bu kayıtlara göre karar verilmesi gerekir. Davalının e-faturaları tebliğ aldığı, itirazda bulunduğuna ilişkin bir iddia ileri sürmediği anlaşılmakla, faturalar konusu malların davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekir.

Gerekçe kaynağı: özgün

Emsal değeri

Ticari davalarda, mahkemece ibrazına karar verilen ticari defterlerin bir tarafça ibraz edilmemesi halinde, usulüne uygun tutulan karşı tarafın defter kayıtlarının aksi kesin delille ispatlanmadıkça delil teşkil edeceği ve fatura konusu malın teslim edildiğinin kabul edileceği yönündeki değerlendirme bakımından emsal niteliktedir.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
itirazın iptali ticari defterlerin delil niteliği ibrazdan kaçınma ispat yükü e-fatura icra inkar tazminatı

Atıf yapılan mevzuat: 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) — HMK 222(1)HMK 222(3)

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/322

KARAR NO 2025/333

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 25/11/2024

NUMARASI 2023/667 Esas - 2024/1141 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

Davanın kısmen kabulüne-reddine ilişkin verilen kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasındaki ticaret sebebi ile fatura alacağından kaynaklanan cari hesap alacağına dayalı olarak Bakırköy ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın ödemesi gereken fatura ve cari hesap alacağını haksız olarak ödemediğini, Bakırköy Arabuluculuk Bürosuna ... Büro numarası ... Arabuluculuk numarası ile yapılan başvuru neticesinde "görüşmeler Sonucu Anlaşamama" Sonucunda son tutanak imza altına alındığını, davalı borçlunun itirazının iptali ile takibin devamına, davalının %20 İcra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini dava etmiştir.

CEVAP

Davalı davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, her iki tarafa ait ticari defterler incelenerek bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verildiği, davacıya ait 2021 dönemi ticari defterlerin e-defter olarak kanuna uygun tutulduğu,davacı lehine delil niteliği taşıdığı, davalı tarafın ticari defterlerini HMK 222/3 gereği ibrazdan kaçındığı,davacı tarafın ticari defterlerinde davalının; icra takip tarihinde (09.12.2021) 89.515,60-TL borçlu olduğu,alacağın kaynağını teşkil eden belgelerin yasal defterlere usulüne uygun ve doğru şekilde kaydedildiği, davalı ticari defterlerini ibrazdan kaçındığından davacının kanuna uygun tutulan ticari defterlerinin kendi lehine delil teşkil ettiğini, defterdeki kayıtların aksinin davalı tarafça senet veya diğer bir kesin delille de ispatlanmadığını, davacının takip tarihi itibariyle 89.515,60-TL asıl alacağını kanıtladığı gerekçesiyle ;davanın kısmen kabulü ile, Bakırköy ...İcra Dairesinin ...

esas sayılı dosyasındaki davalının yaptığı itirazın kısmen iptali ile; takibe 89.515,60-TL asıl alacak üzerinden iptaline ,asıl alacağı takip tarihinden itibaren avans faizi uygulanarak devamına, fazla talebin reddine, alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; dosya kapsamında müvekkili ile arasında ticaret sebebi ile fatura alacağından kaynaklanan cari hesap alacağı iddiasında bulunan davacının iş bu iddiasını ispatlaması gerektiğini, davacı tarafından düzenlenen faturaya ilişkin malların teslim edilmediğini,davalı müvekkilinin davacıya bir borcu bulunmamakla birlikte alacağa konu faturaya ilişkin ürünlerin müvekkiline teslim edilmediğini, dosyada da bunu ispatlar herhangi bir delil mevcut olmadığını, sadece fatura düzenlenmesi alacağı ispata yeterli olmadığını, işbu davanın açılmasının asıl sebebi, davacının haksız çıkar elde etmek amacıyla böyle bir yola başvurması olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ticari satımdan kaynaklanan cari hesap alacağının tahsili için başlatılan ilamsız takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. Kural olarak fatura konusu mal veya hizmetin teslimini ispat külfeti davacı satıcıya ait olup, yasal delillerle desteklenmediği sürece fatura ve davacı defter kayıtları tek başına alacağın varlığını kanıtlamaz. Dolayısıyla davacı, fatura konusu mal veya hizmetin davalıya teslim edildiğini kanıtlamak zorundadır. Davacı bu iddiasını, uyuşmazlığın miktarına göre yazılı delillerle kanıtlamalıdır. Mahkemece verilen ara kararına rağmen davalı tarafça ticari defterleri inceleme için ibraz edilmemiş olup, davacının usulüne uygun tutulduğu belirlenen ticari defter kayıtlarına göre;

takip tarihi itibariyle davacının davalıdan 89.515,60-TL alacaklı olduğu, 2021 yılında 15 adet belge karşılığı borcun davalı hesabına kayıt edildiği e-fatura niteliğindeki faturalara davalı tarafça süresinde itiraz edildiğine dair bir iddia ve delil sunulmamıştır. 6100 sayılı HMK'nın 222 (1) maddesi hükmü gereği, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir ..." Mahkemece HMK'nın 222.

maddesi hükümleri doğrultusunda tarafların ticari defter ve kayıtlarında inceleme yapılmasına karar verilmiş olup, davacının ticari defterleri kanuna uygun tutulduğundan sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacının ticari defterlerinde davalıdan 89.515,60-TL alacağı bulunduğu belirlenmiştir.Davalı usulen yapılan ihtara rağmen ticari defterlerini ibrazdan kaçındığından, davacının lehine delil vasfında olan ticari defterleri kapsamının davalı aleyhine olmak üzere dikkate alınması ve bu defter kayıtlarına göre karar verilmesi gerekir. Davacı, alacak talebinde haklı bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle, davalının e-faturaları tebliğ aldığı, itirazda bulunduğuna ilişkin iddia ileri sürmediği de anlaşılmakla faturalar konusu malların davalıya teslim edildiğinin kabulü gerekir.İlk derece mahkemesince takip ve dava konusu alacağın ispatlandığı sonucuna varılarak, davanın kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE Alınması gereken 6.114,81-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 1.529-TL harcın mahsubu ile kalan 4.585,81-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafça yapılan 40-TL istinaf yargı giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 04/03/2025

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/10735 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.