Açık çek

11. Hukuk Dairesi         2023/3782 E.  ,  2024/6206 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Van Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi

SAYISI 2023/96 Esas, 2023/284 Karar

HÜKÜM

Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ Hakkari Asliye Hukuk Mahkemesi

(Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla)

SAYISI 2022/228E., 2022/296K.

Taraflar arasındaki çek hesabının kapatılması davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket yetkilisi olan ... ... ... tarafından 17.11.2021 tarihinde ve taraflarınca 24.03.2022 tarihinde davalı şirketin Hakkari Şubesinde bulunan 8500-527901 numaralı çek hesabinin kapatılması için yazılı talepte bulunduklarını, "8500-527901 numaralı hesabınıza bağlı yukarıda numaraları belirtilen karşılıksız belgelendirilmiş çeklere ilişkin olarak bankamızın yasal yükümlülük tutarı ödeme yükümlütüğü/riski henüz sona ermediğinden, aslı bankamıza iade edilmeyen ve hakkında mahkemelerce verilmiş iptal kararı bulunmayan çeklerin iptali ile bu çeklerin bağlı bulunduğu hesabın kapatılması yönündeki talebiniz bulunular aşamada yerine getirilememektedir." şeklinde cevap aldıklarını 5941 sayılı Çek Kanunu'nun (5941 sayılı Kanun) 2 nci maddesinin onuncu fıkrası gereği yapılan yazılı başvurulara binaen davalı şirketçe açık olan çek hesabının kapatılması gerekirken hiçbir yasal gerekçe gösterilmeden bu taleplerinin yerine getirilmemesinin hakkaniyete aykırı olduğunu ileri sürerek davalı şirket nezdinde açık olarak bulunan 8500-527901 numaralı çek hesabının kapatılmasını talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın çek hesabının kapatılamaması hukuki durumunun, davacının kendi eylemleri/eylemsizlikleri nedeniyle oluştuğunu, dava şartı yokluğundan başkaca araştırmaya gidilmeksizin davanın usulden reddi gerektiğini, çek yaprakları bankaya fiziken iade edilmediği veya çeklerin iptaline ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararı bankaya ibraz edilmediği müddetçe, çeklerin ve dolayısıyla davacı tarafın talebi gibi çek hesabının banka sisteminde iptal edilebilmelerinin hukuken mümkün olmadığını, Hakkari Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/321 E., 2014/37 K. sayılı dosyasından verilen 16.04.2014 tarihli kararda, davacı tarafça açılan menfi tespit davasının mahkemece kabul edilerek, kararda dökümü yapılan çeklerden dolayı davacı tarafın Optimum Ltd.

Şti.'ne borçlu olmadığına karar verildiğini, ancak çek hesabının kapatılmasını hukuken olanak sağlayacak şekilde mahkemece bahse konu çeklerin iptali yönünde hüküm oluşturulmadığını, söz konusu mahkeme kararına dayanılarak çeklerin iptalinin hukuken mümkün bulunmadığını, bahse konu çeklerin aslı ya da çeklerin iptaline ilişkin kesinleşmiş bir mahkeme kararının müvekkili olan bankaya ibraz edilmediğinden ve söz konusu çeklere ilişkin olarak bankanın yasal yükümlülük tutarı ödeme yükümlülüğünün halen devam ettiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının yazılı olarak başvurmasına rağmen davalı bankanın, hesabı kapatmadığı, davalı bankanın bu tutumunun anılan kanun maddesine aykırı olduğu, davacının talebi üzerine çek hesabının kapatılması gerektiği, anılan 4 adet çeke karşılıksızdır şerhinin vurulması işleminin hukuki ve cezai sonucuna katlanacak olanın çek hesap sahibi davacı olduğu, anılan çeklere ait bankaca yasal sorumluluk sınırları içerisinde kalan tutarların hamiline ödenmesi halinde, davalı bankanın her halükârda davacı hesap sahibine başvurma hakkı bulunmakta olduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile, davacının T. İş Bankası Hakkari Şubesindeki 8500-527901 numaralı çek hesabının kapatılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; çek hesabının kapatılması için yalnızca çek hesabı sahibinin veya yasal temsilcinin yazılı başvurusunun yeterli olduğunun ilk derece mahkemesince kabul edildiği, söz konusu tespit ve değerlendirmenin kabulünün mümkün olmadığını, dava konusu çeklerin 30/06/2018 tarihinden önce (2012 yılında) karşılıksız olarak belgelendirildiğini, 10 yıllık sürenin sona ermediğini, bahse konu çeklere ilişkin olarak müvekkili bankanın yasal olarak vermekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun devam ettiğini, çek hesabının kapatılmasının mümkün olmadığını, sözleşmede de hüküm bulunduğunu, yasal yükümlülük tutarlarını 10 yıllık süre zarfında sorumluluğu devam etmesi sebebiyle bilirkişi raporuna karşı itiraz ettiklerini, itirazlarının kabul edilmediğini, verilen kararın bilirkişi raporunun hatalı olduğu hususları göz ardı edilerek karar verildiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının bu yönden kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı banka tarafından, 8500-527901 numaralı çek hesabının 25.08.2011 tarihinde açıldığı ve de belirtilen hesaptan keşide edilen 24.09.2012, 24.09.2012, 28.09.2012 ve de 20.11.2012 tarihli çeklerin karşılıksız çıktığı, 5941 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin onuncu fıkrasından açıkça anlaşılacağı üzere, çek hesabının kapatılması için sahibinin veya yasal temsilcisinin yazılı talebinin yeterli olduğu, somut olayda ise, davalı banka tarafından dava konusu çekler/defterin teslim edilmediği, riskin devam etmesi nedeniyle davalı bankanın hesabı kapatmadığı, davalı bankanın bu tutumunun anılan kanun maddesine aykırı olup, davacının talebi üzerine çek hesabının kapatılması gerektiği, çek hesabı kapatıldıktan sonra davalı muhatap bankaya çek ibraz edilmesi durumunda, bankanın çeklere karşılıksızdır şerhinin vurulması gerektiği, bu bağlamda, sözü edilen karşılıksız çeklere ilişkin de bankaca yasal sorumluluk sınırları içerisinde kalan tutarların hamiline ödenmesi halinde, davalı bankanın her halükârda davacı hesap sahibine başvurma hakkının bulunduğu, mahkeme kararında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü hususları tekrar ederek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, çek hesabının kapatılma şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri, 5941 sayılı Kanun'un 2 nci maddesinin onuncu fıkrası

3. Değerlendirme

1.Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve yasaya uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

10.09.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.