Beyaz ciro ile dolaşıma giren bono döviz dönüşüm tebliği kapsamında değildir

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2021/914

KARAR NO 2023/1013

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 07/10/2020

NUMARASI 2020/13Esas 2020/402 Karar

DAVA

Alacak (Taşınmaz Satımı Kaynaklı)

İSTİNAF KARAR TARİHİ 22/06/2023

Davanın reddine ilişkin kararın, davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili, müvekkilinin davalıdan taşınmaz satın almak için USD para birimi üzerinden bono düzenleyerek davalıya verdiğini, bedeli ödenmiş olan davaya konu 300.000-USD bedelli bononun dava dışı ... Bankası A.Ş.'ye tahsil cirosuyla devredildiğini, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğin geçici 8. maddesine göre tahsil cirosunun dolaşıma girme anlamına gelmeyeceğini ileri sürerek, Tebliğ kapsamında yapılan dönüşüm neticesinde davalıya fazla ödenmiş 254.274-TL'nin faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, davaya konu bononun dolaşıma girdiğini ,tebliğ kapsamına girmediğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece, bononun dolaşım özelliğinin ciro edilmekle başlayacağı ve bononun arka yüzünde lehtar şirketin beyaz cirosuyla dolaşıma girdiği düzenlenen kıymetli evrakın Tebliğ kapsamında olmadığı ,bu sebeble fazla ödenen bir bedel olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf yoluna başvuran davacı vekili, davaya konu bonoda yapılmış olan tahsil cirosunun bononun dolaşıma girdiği anlamına gelmediğini ve davada uygulanması gereken Tebliğin işbu davada uygulanması gerektiğini belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Dava, USD bedel ile düzenlenmiş olan bononun Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararın geçici 8 inci maddesi kapsamında olmadığından bahisle bedelin Türk Lirası üzerinden kabulüyle para cinsi farklılığı sebebiyle, fazla ödendiği iddia edilen bedelin tahsili istemine ilişkindir. 06/10/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Tebliğ No: 2018-32/51) ile mülga 8 inci maddesi başlığı ile birlikte yeniden düzenlenmiş, “Döviz Cinsinden ve Dövize Endeksli Sözleşmeler" başlıklı yeni maddenin 1. fıkrası "Türkiye’de yerleşik kişiler; kendi aralarında akdedecekleri, konusu serbest bölgeler dahil yurt içinde yer alan gayrimenkuller olan, konut ve çatılı iş yeri dâhil gayrimenkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramazlar." şeklinde düzenlenmiştir.

Sonrasında 16/11/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmış "Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin (Tebliğ No: 2018-32/52), 8/2/2008 tarihli ve 26801 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2008-32/34)"in 8 inci maddesinin 1. fıkrası "Türkiye’de yerleşik kişiler kendi aralarında akdedecekleri; konusu yurt içinde yer alan gayrimenkuller olan, konut ve çatılı iş yeri dâhil gayrimenkul satış sözleşmelerinde sözleşme bedelini ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülüklerini döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştıramazlar." ile istisna hükmü getiren ve önceki düzenlemede bulunmayan 21.

fıkrası ise "Bu madde uyarınca sözleşme bedeli ve bu sözleşmelerden kaynaklanan diğer ödeme yükümlülükleri döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak kararlaştırılamayan sözleşmeler kapsamında düzenlenecek kıymetli evraklarda yer alan bedellerin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlenmesi mümkün değildir. Ancak, 32 sayılı Kararın Geçici 8 inci maddesinin yürürlüğe girdiği tarihten önce düzenlenmiş ve dolaşıma girmiş bulunan bu kapsamdaki kıymetli evraklar anılan geçici madde hükmünden istisnadır." hükümlerini içermektedir. Somut olayda, taraflar arasında noterde satış vaadi sözleşmesi düzenlenmiş ve her iki taşınmaz da 16/01/2018'de satış suretiyle davacı adına tapuda tescil edilmiştir.

Söz konusu sözleşme gereğince davacının davalıya verdiği 300.000-USD bedelli, 19/08/2016 düzenleme ve 15/12/2018 vade tarihli bononun, tahsil için lehdar tarafından dava dışı ... Bankasına ciro edildiği ve bononun 18/12/2018'de tahsil edildiği anlaşılmıştır. Yukarıda zikredilmiş olan Tebliğde yapılan değişiklikle eklenmiş m.8/21'de dolaşıma girmiş yani lehdarın elinden çıkıp üçüncü kişilere ciro edilmiş kıymetli evrakların hukuki güvenliğinin temini için belirtilen Tebliğ hükümlerine tabi olmadığı, yani döviz bedelinin Türk Lirasına çevrilmeyeceği ve döviz bedeli üzerinden geçerliliğini muhafaza edeceği kabul edilmiştir. Bu nedenlerle, davacı tarafından düzenlenerek lehdara teslim edilmiş olan bononun ciroyla tahsil için dava dışı bankaya verilmesiyle senedin Tebliğ m.8/21 anlamında dolaşıma girdiği anlaşıldığından, mahkemece verilen ret kararının yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, istinaf nedenleri yerinde olmayan davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, Alınması gereken 179,90-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 59,30-TL harcın mahsubu ile kalan 120,60-TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK'nın 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.22/06/2023