I · Yargıtay 11. HD kararı II · İncelenen istinaf kararı (12. HD)

İhtirazi kayıtsız devam eden taraf ceza koşulunu sonradan isteyemez

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2023/613 E. 2024/4223 K. · · İlk derece: Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi

OnandıKesinlik belirsiz

★ Emsal

Mahkemenin nitelemesi: Ticari işletme (sicil / unvan / defter / cari hesap / acente)

Gerekçe özeti

Tedarik ilişkisinde kararlaştırılan aylık kâr garantisi ceza koşulu niteliğindedir. Ceza koşulunu talep edecek tarafın, karşı tarafın taahhüdüne aykırı davranması üzerine, takip eden dönemde ilişkiye devam etmeden önce ceza koşuluna ilişkin çekince (ihtirazi kayıt) bildiriminde bulunması gerekir. Hiçbir dönem için eksik kalan kâr garantisine ilişkin fatura düzenlemeden ve talepte bulunmadan, ihtirazi kayıt da ileri sürmeksizin sözleşme ilişkisine devam eden taraf, karşı tarafta ceza koşulunun uygulanmayacağı yönünde haklı güven oluşturur; karşı tarafın icra takibi başlatmasından sonra geçmişe dönük kâr garantisi faturası düzenlenmesi çelişkili davranış yasağına aykırıdır ve bu fatura takas-mahsupta dikkate alınamaz. Sözleşmeyi inkâr etmekle birlikte imzaya açıkça itiraz etmeyen ve sözleşme gereği ödeme yapan taraf sözleşme hükümleriyle bağlıdır. Takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğü ihtarname ve tebliğ belgesiyle ispatlanamayan borçlu bakımından temerrüt icra takibiyle gerçekleşir ve işlemiş faiz istenemez; alacak likit ve belirlenebilir nitelikte ise icra inkâr tazminatına hükmedilir.

Ele alınan sorunlar

Sözleşmenin davacıyı bağlayıp bağlamadığı → kabul

İddia: Davacı, taraflar arasındaki sözleşmeyi kabul etmediğini, sözleşmenin geçersiz olduğunu ve hükümlerinin kendisini bağlamadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: Davacı sözleşmeyi inkâr etmişse de sözleşmedeki imza ile ilgili açıkça itirazda bulunmamıştır; ayrıca davacının, sözleşmenin başında mağaza giriş bedeli olarak kararlaştırılan tutar karşılığında davalıya çek verdiği anlaşılmaktadır. Buna göre sözleşme hükümleri davacıyı bağlar. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Aylık kâr garantisinin ceza koşulu niteliği ve ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin ilişkiye devam edilmesinin sonucu → ret

İddia: Davalı, ihtirazi kayıt konulmamasının ceza koşulunun talep edilemeyeceği anlamına gelmediğini, sürekli borç doğuran sözleşmelerde ihtirazi kayıt konulmamasının daha önce muaccel hâle gelen alacaklardan vazgeçildiği sonucunu doğurmayacağını, sessiz kalmanın haktan vazgeçme veya feragat olarak yorumlanamayacağını ve faturaya itiraz etmeyen davacı karşısında geçmişe dönük fatura düzenlenmesinin çelişkili davranış yasağına aykırı olmadığını ileri sürmüştür.

Gerekçe: Taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan aylık kâr garantisi ceza koşuludur. Davacının taahhüdüne uymaması hâlinde davalının ceza koşulunu talep edebilmesi için, takip eden dönemde ilişkiye devam etmeden önce ceza koşulu ile ilgili çekince (ihtirazi kayıt) bildiriminde bulunması gerekir. Tarafların ticari defterleri arasında ilgili yıllara ilişkin herhangi bir mutabakatsızlık bulunmadığı tespit edilmiştir; sözleşmede öngörülen kâr garantisi aylık olarak verildiği hâlde, davacı tarafından icra takibi başlatılıncaya kadar hiçbir ay için kâr garantisinden eksik kalan kısma yönelik fatura düzenlenmemiş ve davacıdan bu yönde bir talepte bulunulmamış, davalı herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin sözleşme ilişkisine devam etmiştir. Davalı şirket bu davranışıyla, ceza koşuluna ilişkin hükmün uygulanmayacağı konusunda davacı tarafta haklı bir güven oluşturmuştur; icra takibinden sonra fatura düzenleyerek geçmişe dönük kâr garantisi bedeli talep etmesi çelişkili davranış yasağına aykırı olduğundan bu fatura dikkate alınamaz. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Temerrüdün gerçekleştiği an ile işlemiş faiz ve ihtarname gideri istemi → ret

Gerekçe: Takip talebinde asıl alacağın yanında işlemiş faiz ile ihtarname giderinin de tahsili istenmişse de, davalının takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin dosyaya ihtarname sureti ve tebliğ belgesi sunulmamıştır; bu nedenle temerrüdün icra takibiyle gerçekleştiği kabul edilerek itirazın iptaline yalnız asıl alacak yönünden karar verilmesi, işlemiş faiz, ihtarname gideri ve fazlaya ilişkin alacak talebinin ise reddi gerekir. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

İcra inkâr tazminatı koşullarının bulunup bulunmadığı → kabul

Gerekçe: Alacağın likit ve belirlenebilir nitelikte olması nedeniyle davacı lehine, hükmedilen alacağın %20'si oranında icra inkâr tazminatına karar verilmesi gerekir. (Yargıtay'ca onanan Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesi)

Emsal değeri

Aylık kâr garantisinin ceza koşulu sayılması ve ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin sözleşme ilişkisine devam eden tarafın geçmişe dönük ceza koşulu talebinin çelişkili davranış yasağına aykırı görülmesi bakımından emsal değer taşır.

Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ceza koşulu↗ kâr garantisi↗ ihtirazi kayıt (çekince)↗ çelişkili davranış yasağı↗ haklı güven↗ takas ve mahsup def'i↗ temerrüt↗ itirazın iptali↗ icra inkâr tazminatı↗ likit alacak↗ ticari defterler↗

Atıf yapılan mevzuat: 2004 sayılı İcra İflas Kanunu — 2004 sayılı İcra İflas Kanunu 67

Karar metni

Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster

11. Hukuk Dairesi 2023/613 E. , 2024/4223 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi

SAYISI 2022/1758 Esas, 2022/1676 Karar

HÜKÜM

Kısmen kabul

İLK DERECE MAHKEMESİ Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2021/632 E., 2022/561 K.

Taraflar arasındaki itirazın iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı firma ile aralarında yaklaşık 2 yıldır ticari ilişki kurulduğunu, cari hesap alacağı olarak Bakırköy 3. İcra Müdürlüğü'nün 2016/607 E. sayılı dosyası ile takip başlatıldığını ancak davalı firmanın işbu alacağa itiraz ettiğini, davacı şirketin muhasebe kayıtlarında davalı şirketten 287.559,66 TL miktarda alacağın bulunduğunu ileri sürerek davalı tarafça Bakırköy 3. İcra Dairesi'nin 2016/607 E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına ve davalı şirketin % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; taraflar arasında “Satın Alma Ödeme Müşteri Hizmetleri Çalışma Prensipleri” adı altında 25.10.2013 tarihli sözleşme imzalandığını, işbu sözleşme hükümleri çerçevesinde taraflar arasında ticari faaliyetlerin sürdürüldüğünü, sözleşme çerçevesinde ilk siparişin 19.11.2013 tarihinde verildiğini ve bu çerçevede işlemler yapıldığını, davalı şirket tarafından davacı hakkında Bakırköy 4. İcra Dairesi'nin 2016/2674 E., sayılı dosyasında başlatılan icra takibine karşı davacı tarafından sunulan itiraz dilekçesinde davacının sözleşmede bulunan imzanın kendisine ait olmadığını belirtmiş ise de dava dilekçesinde ikrar ettiği üzere müvekkili ile ticari ilişki içerisinde olduğunu, 25.10.2013 tarihli sözleşmeden başka davacı firma ile hiçbir ticari ve hukuki bir ilişkisi bulunmadığını, bahse konu sözleşme uyarınca müvekkiline aylık 177.000,00 TL (KDV dahil) kâr garantisi verildiğini, Aralık 2013, Ocak 2014 ve Şubat 2014 dönemlerinde müvekkilinin davacının ürünlerinden 62.723,00 TL kâr ettiğini, oysa sözleşme uyarınca üç alık kâr garantisinin 531.000,00 TL olduğunu, elde edilen kârın düşülmesi ile müvekkilinin davacıdan 468.277,00 TL alacağının bulunduğunu, bu miktar dikkate alındığında müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunu, davacının iddialarını kabul etmemekle birlikte takas ve mahsup def’i taleplerinin olduğunu, davacı tarafın taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin davalı yana borcu bulunmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile yapılan yargılama, toplanan deliller ve benimsenen bilirkişi raporuna göre taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, tarafların kar kaybı ödenmesi hususunda anlaştıkları, davaya konu "Satış Destek Bedeli" açıklaması ile düzenlenen 02.02.2016 tarihli 468.276,99 TL bedelli faturanın, taraflar arasındaki imzalı kaşeli sözleşmeye bağlı olarak hesaplanan kar garantisinden ortaya çıkan bir bedel olduğu, dolayısıyla yapılan tüm işlemlerin taraflar arasında imzalanan sözleşme dahilinde olduğu, sözleşmenin kabulünde ilk olarak 40.000 $ tutarının nakit olarak ödendiği, yine taraflar arasındaki ticari sözleşmede kar garantisinin verildiği ve davacı ...

A.Ş.'nin ise cari hesaplara dayalı alacağının bulunduğu, bu alacaklar arasındaki fark mahsup edildiğinde avans faizi hesaplanarak avans faiziyle birlikte ... Bilgisayar A.Ş.'nin alacaklı olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki bahsi sözleşmenin kabul edilmediğini, bu sözleşmeye dayanarak düzenlenen faturanın davanın konusu olmadığını, davalının bahsi geçen fatura nedeniyle alacaklı olduğuna dair iddiasını ancak dava açarak ileri sürebileceğini, davalının bu alacağının takas mahsup yapamayacağını, kabul anlamına gelmemek üzere, 3 yıllık süre boyunca hiç bir şekilde kar garantisi aranmadığını, davacı tarafından böyle bir garanti verilmediği için davalı tarafça hiç bir zaman böyle bir talepte bulunulmadığını, dönemsellik ilkesi gereğince her ay hakedişlerini takiben bir önceki ayın aylık kar garantisi faturasını düzenleyip göndermesi gerektiğini, davacı tarafından düzenlenen 2013/Aralık, 2014/Ocak, 2014/Şubat ayına ilişkin düzenlediği 02.02.2016 tarihli faturanın kötüniyetli olarak düzenlendiğini, davalı tarafından ileri sürülen sözleşmenin geçersiz olduğunu, müvekkilinin hiç bir ay 150.000,00 TL+KDV kar etmediğini, davalının dürüst davranmadığını ve basiretli olarak hareket etmediğini, müvekkilinden talep edilen alacağın cezai şart niteliğinde olduğunu, ceza koşulunun ahlak ve adaba aykırı düşecek derece yüksek olması nedeniyle yoklukla malul olduğunu, bahsi geçen bedelin borçlunun ekonomik geleceğini kabul edilemez derecede sınırladığını, taraflar arasında 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin hesap mutabakatsızlığı bulunmamasına rağmen davalı tarafından geriye dönük fatura düzenlenerek alacaklı olduğunun iddia edilmesinin kötü niyeti gösterdiğini, bahsi geçen sözleşme hükümlerinin müvekkilini bağlamadığını belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında ki "Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" başlıklı sözleşmede, "mağaza giriş ücreti" olarak 40.000,00 USD ödenmesinin kararlaştırıldığı, aylık kar garantisinin ise 150.000,00 TL +KDV olarak belirlendiği, her ne kadar davacı sözleşmeyi inkar ettiği ancak sözleşmedeki imza ile ilgili açıkça itirazda bulunmadığı, diğer taraftan davacının davalıya sözleşmenin başında mağaza giriş bedeli olarak 40.000 USD karşılığı 96.288,00 TL bedelli çek verdiğinin anlaşıldığı, buna göre Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" başlıklı sözleşme hükümlerinin davacıyı bağladığı, davacı cari hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili için 19.01.2016 tarihinde icra takibi başlattığı, davalının ise "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 468.276,99 TL bedelli faturayı davacı takibe geçtikten sonra geçmişe dönük olarak Aralık/2013, Ocak/2014, Şubat/2014 tarihlerine ilişkin 02.02.2016 tarihinde düzenleyerek davacıdan alacaklı olduğunu iddia ettiği, taraflar arasındaki "Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" ile ilgili 25.10.2013 tarihli sözleşmede kararlaştırılan aylık kar garantisinin ceza koşulu olduğu, davacının taahhüdüne uymaması halinde davalının ceza koşulunu talep edebilmesi için takip eden dönemde ilişkiye devam etmeden önce ceza koşulu ile ilgili “çekince” (ihtirazi kayıt) bildirim bulunması gerektiği, tarafların ticari defterleri arasında 2013 ve 2014 yılına ilişkin herhangi bir mutabakatsızlık bulunmadığının tespit edildiği, sözleşmede öngörülen kâr garantisi aylık olarak verildiği, davacı tarafından icra takibi başlatılıncaya kadar hiç bir ay için kâr garantisinden eksik kalan kısma yönelik fatura düzenlenmediği, davacıdan bu yönde bir talepte bulunulmadığı, diğer taraftan davalının herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin sözleşme ilişkisine devam ettiği, davalı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin aylık kâr garantisi şeklinde öngörülen cezai şarta ilişkin hükmünün uygulanmayacağı konusunda davacı tarafta haklı bir güven oluşturduğu, icra takibinden de sonra 02.02.2016 tarihli faturayı düzenleyerek geçmişe dönük kâr garanti bedeli talep etmesi çelişkili davranış yasağına aykırı olduğundan "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 02.02.2016 tarihli 468.276,99 TL bedelli fatura dikkate alınamayacağından davacının davalıdan 283.707,43 TL alacaklı olduğu, icra takibinde 287.559,66 TL asıl alacağın yanında 58.614,90 TL işlemiş faiz ile 119,61 TL ihtarname giderinin de tahsilini talep edildiği ancak davalının takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin dosyada ihtarname sureti ve tebliğ belge sunulmadığı gerekçesiyle temerrüdün icra takibiyle gerçekleştiği kabul edilerek 283.707,43 TL asıl alacak üzerinden itirazın iptaline karar verilmesi gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne davalının itirazının 283.707,43 TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin hükmedilen asıl alacağa %20 faiz oranını aşmamak üzere avans faizi işletilmek suretiyle devamına, işlemiş faiz, ihtarname gideri ve fazlaya ilişkin alacak talebi yönünden davanın reddine, alacağın likit ve belirlenebilir nitelikte olması nedeniyle davacı lehine alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatına karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın çelişkili olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme ve aylık garanti kar bedeline ilişkin sözleşme hükmünün davacı açısından bağlayıcılığının kabul edildiği ancak geçmişe dönük fatura düzenlenemeyeceğinin hatalı olduğunu, ihtirazi kayıt konulmaması ceza koşulunun talep edilemeyeceği anlamına gelmeyeceğini, sürekli borç doğuran sözleşmelerde ihtirazi kaydın konulmaması daha önce muaccel hale gelen alacaklardan vazgeçildiği anlamına gelmeyeceğini, sessiz kalınmasının bir haktan vazgeçildiği ya da feragat edildiği şeklinde yorumlanamayacağını, kaldı ki faturaya karşı itiraz hakkını kullanmayan davacı karşısında geçmişe dönük fatura tanzim edilmesinin çelişkili davranış yasağına aykırı olmadığının kabul edilmesi gerektiğini, taraflar arasındaki sözleşme düzenlemesinin açık bir şekilde yanlış uygulandığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, davalı tarafından davacı takibi sonrası düzenlenen "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 02.02.2016 tarihli 468.276,99 TL bedelli faturanın taraflar arasındaki sözleşmeye uygun düzenlenip düzenlenmediği hususlarında toplanmakta olup, buradan varılacak sonuç dairesinde kararın isabetli olup olmadığından kaynaklanmaktadır.

Dava, ilamsız takipte ödeme emrine itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 67 nci maddesi.

3. Değerlendirme

1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

22.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1056957800 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz

İncelenen istinaf kararı — İst. BAM 12. HD

Bu Yargıtay 11. HD kararı, aşağıdaki İstinaf Dairesi kararının temyiz incelemesidir. Temyiz sonucu: Onandı

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2022/1758 E. 2022/1676 K.

Cari hesap alacağında geçmişe dönük kâr garantisi faturası ve çelişkili davranış yasağı

Gerekçe özeti

Bir tarafın, karşı taraf tarafından başlatılan icra takibinden sonra geçmişe dönük olarak düzenlediği ve sözleşmede öngörülen cezai şarta (kâr garantisi gibi) dayanan bir fatura ile alacaklı olduğunu iddia etmesi; taraflar arasındaki uzun süreli ilişki boyunca bu hususta hiçbir ihtirazi kayıt bildirilmemiş ve karşı tarafta bu hükmün uygulanmayacağına dair haklı bir güven oluşturulmuşsa, çelişkili davranış yasağı (TMK m.2 dürüstlük kuralı) gereğince dikkate alınamaz. Ayrıca ticari defter kayıtları arasındaki farklara ilişkin, bir faturaya konu malın teslim edildiğine dair ispat yükü faturayı düzenleyen tarafa aittir; bu ispatlanamazsa ilgili fatura hesaba dahil edilmez. Temerrüt tarihinin ihtarname ile ispatlanamaması halinde, temerrüdün icra takibiyle gerçekleştiği kabul edilir ve işlemiş faiz/ihtarname gideri talepleri reddedilir.

Emsal değeri

Sözleşmede öngörülen cezai şart niteliğindeki kâr garantisinin uygulanmasında, alacaklı tarafın uzun süre ihtirazi kayıt bildirmeksizin ilişkiye devam etmesi ve karşı tarafta buna dayalı haklı güven oluşturması halinde, sonradan icra takibi karşısında geçmişe dönük fatura düzenlenerek bu alacağın ileri sürülmesinin çelişkili davranış yasağına aykırılığı bakımından emsal niteliktedir.

Kavramlar: itirazın iptali ticari defter delili ispat yükü cezai şart (ceza koşulu) ihtirazi kayıt çelişkili davranış yasağı dürüstlük kuralı (TMK m.2) haklı güven temerrüt icra inkâr tazminatı

İstinaf (12. HD) kararının tam metni

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2022/1758

KARAR NO 2022/1676

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ BAKIRKÖY 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 02/06/2022

NUMARASI 2021/632 Esas - 2022/561 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

Davanın reddine ilişkin verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; davalı firma ile aralarında yaklaşık 2 yıldır ticari ilişki kurulduğunu, cari hesap alacağı olarak Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile takip başlatıldığını ancak davalı firmanın işbu alacağa itiraz ettiğini, müvekkili şirketin muhasebe kayıtlarında davalı şirketten 287.559,66-TL miktarda alacağın bulunduğunu ileri sürerek davalı tarafça Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına ve davalı şirketin % 20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; müvekkili ile davacı firma arasında “Satın Alma Ödeme Müşteri Hizmetleri Çalışma Prensipleri” adı altında 25.10.2013 tarihli sözleşme imzalandığını, işbu sözleşme hükümleri çerçevesinde müvekkili ile davacı firma arasında ticari faaliyetlerin sürdürüldüğünü, sözleşme çerçevesinde ilk siparişin 19.11.2013 tarihinde verildiğini ve bu çerçevede işlemler yapıldığını, müvekkili şirket tarafından davacı hakkında Bakırköy ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibine karşı davacı tarafından sunulan itiraz dilekçesinde davacının sözleşmede bulunan imzanın kendisine ait olmadığını belirtmiş ise de dava dilekçesinde ikrar ettiği üzere müvekkili ile ticari ilişki içerisinde olduğunu, müvekkilinin 25/10/2013 tarihli sözleşmeden başka davacı firma ile hiçbir ticari ve hukuki bir ilişkisi bulunmadığını, bahse konu sözleşme uyarınca müvekkiline aylık 177.000-TL (KDV dahil) kâr garantisi verildiğini, Aralık 2013, Ocak 2014 ve Şubat 2014 dönemlerinde müvekkilinin davacının ürünlerinden 62.723-TL kar ettiğini, oysa sözleşme uyarınca üç alık kâr garantisinin 531.000-TL olduğunu, elde edilen kârın düşülmesi ile müvekkilinin davacıdan 468.277-TL alacağının bulunduğunu, bu miktar dikkate alındığında müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunu, davacı yanın iddialarını kabul etmemekle birlikte takas ve mahsup def’i taleplerinin olduğunu, davacı tarafın taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkilinin davalı yana borcu bulunmadığını beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, ilk olarak 22/11/2018 tarihli kararında taraflar arasında var olan ticari ilişkiden dolayı davacının davalıya faturalar karşılığı mal sattığı ve bunlardan kaynaklanan takibe konu 283.707,43-TL alacağının bulunduğu, dosyaya sunulan tüm deliller, tarafların beyanları, 09/10/2018 havale tarihli bilirkişi raporu neticesinde davacının davalı aleyhine yapmış olduğu icra takibinin haklı, davalı yanın itirazlarının ise haksız olduğu, alacağın likit olduğu gerekçesiyle davanın 283.707,43-TL asıl alacak, 10.178-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 293.885,43-TL bakımından devamına, davacı lehine icra inkar tazminatı takdirine karar verilmiştir. Kararın istinafı üzerine Dairemiz'in 01/06/2021 tarihli 2019/718-2021/817 sayılı kararıyla mahkemece anılan sözleşmenin ve aylık garanti kâr bedeline ilişkin sözleşme hükmünün davacı açısından bağlayıcılığı araştırılıp, aylık garanti edilen kâr bedeline ilişkin olarak davalının davacıdan alacağının bulunup bulunmadığı da değerlendirildikten sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde karar verilmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Mahkemece 02/06/2022 tarihli kararla, taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca, tarafların kar kaybı ödenmesi hususunda anlaştıkları, davaya konu "Satış Destek Bedeli" açıklaması ile düzenlenen 02/02/2016 tarihli 468.276,99-TL bedelli faturanın, taraflar arasındaki imzalı kaşeli sözleşmeye bağlı olarak hesaplanan kar garantisinden ortaya çıkan bir bedel olduğu, dolayısıyla yapılan tüm işlemlerin taraflar arasında imzalanan sözleşme dahilinde olduğu, sözleşmenin kabulünde ilk olarak 40.000-$ tutarının nakit olarak ödendiği, yine taraflar arasındaki ticari sözleşmede kar garantisinin verildiği ve davacı ... A.Ş.'nin ise cari hesaplara dayalı alacağının bulunduğu, bu alacaklar arasındaki fark mahsup edildiğinde avans faizi hesaplanarak avans faiziyle birlikte ...

A.Ş.nin alacaklı olduğunun itibar edilen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği, tarafların alacak ve borçlarının bu sözleşme hükümlerine göre belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; bahsi geçen sözleşmenin müvekkili tarafından kabul edilmediğini, bu sözleşmeye dayanarak düzenlenen faturanın davanın konusu olmadığını, davalının bahsi geçen fatura nedeniyle alacaklı olduğuna dair iddiasını ancak dava açarak ileri sürebileceğini, davalının bu alacağının takas mahsup yapamayacağını, kabul anlamına gelmemek üzere, 3 yıllık süre boyunca müvekkilinden hiç bir şekilde kar garantisi aranmadığını, müvekkili tarafından böyle bir garanti verilmediği için davalı tarafça hiç bir zaman böyle bir talepte bulunulmadığını, dönemsellik ilkesi gereğince her ay hakedişlerini takiben bir önceki ayın aylık kar garantisi faturasını düzenleyip müvekkiline göndermesi gerektiğini, davacı tarafından düzenlenen 2013/Aralık, 2014/Ocak, 2014/Şubat ayına ilişkin düzenlediği 02/02/2016 tarihli faturanın kötüniyetli olarak düzenlendiğini, davalı tarafından ileri sürülen sözleşmenin geçersiz olduğunu, müvekkilinin hiç bir ay 150.000-TL+KDV kar etmediğini, davalının dürüst davranmadığını ve basiretli olarak hareket etmediğini, müvekkilinden talep edilen alacağın cezai şart niteliğinde olduğunu, ceza koşulunun ahlak ve adaba aykırı düşecek derece yüksek olması nedeniyle yoklukla malul olduğunu, bahsi geçen bedelin borçlunun ekonomik geleceğini kabul edilemez derecede sınırladığını, taraflar arasında 2013 ve 2014 yıllarına ilişkin hesap mutabakatsızlığı bulunmamasına rağmen davalı tarafından geriye dönük fatura düzenlenerek alacaklı olduğunun iddia edilmesinin kötü niyeti gösterdiğini, bahsi geçen sözleşme hükümlerinin müvekkilini bağlamadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava, ilamsız takipte ödeme emrine itirazın iptali istemine ilişkindir. Tarafların ticari defterlerinin incelenmesinde davacının davalıdan 287.559,66-TL alacaklı olduğu, davalının ticari defterlerine göre ise davalının davacıdan 261.008,29-TL alacaklı olduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi incelemesinde tarafların ticari defterleri arasındaki farklılığın; davalı tarafından davacı adına düzenlenen 50 adet toplamda 23.872,44-TL iade faturasının davacının defterlerinde kayıtlı olmamasından, davacının defterlerinde yer alıp da davalının defterlerinde yer almayan davacı tarafından düzenlenen 2.253,65-TL satış faturasından, davalı tarafından düzenlenen davalının kayıtlarında yer almayan fakat davacının kayıtlarında yer alan 454,85-TL ve 1.143,73-TL bedelli iade faturalarından, davalı tarafından düzenlenen davalının kayıtlarında yer alan fakat davacının kayıtlarına yer almayan 1.159,21-TL ve 13,94-TL bedelli iade faturalarından ve davalı tarafından "Satış Destek Bedeli" açıklaması ile düzenlenen 02/02/2016 tarihli 468.276,99-TL bedelli faturanın davacının defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığı tespit edilmiştir.

Davalı tarafından davacı adına düzenlenen 50 adet toplamda 23.872,44-TL iade faturası davacının defterlerinde kayıtlı değildir. Bahse konu iade faturalarının içeriği mallarla birlikte davacıya teslim edildiğine dair ispat yükü davalının üzerinde olup bu husus usulünce ispatlanamamıştır. Yine davacı tarafından düzenlenen fakat davalının kayıtlarında yer almayan faturalar yönünden yapılan değerlendirmede ispat yükü üzerinde olan davacı tarafından teslim olgusu usulünce ispatlanamamıştır. Taraflar arasında asıl uyuşmazlık, davalı tarafından düzenlenen "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 02/02/2016 tarihli 468.276,99-TL bedelli faturadan kaynaklanmaktadır. Davalı, taraflar arasında “Satın Alma/Ödeme/Müşteri Hizmetleri Çalışma Prensipleri” başlıklı 25.10.2013 tarihli sözleşme imzalandığını, davacının iş bu sözleşme kapsamında müvekkiline aylık 177.000-TL (KDV dahil) kar garantisi verildiğini, Aralık 2013, Ocak 2014 ve Şubat 2014 dönemlerinde müvekkilinin davacının ürünlerinden 62.723-TL kar ettiğini, oysa sözleşme uyarınca üç aylık kar garantisinin 531.000-TL olduğunu, elde edilen karın düşülmesi ile müvekkilinin davacıdan eksik kalan kar tutarı 468.276,99-TL alacaklı olduğunu iddia etmektedir.

Davalı tarafından sunulan "Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" başlıklı sözleşmede, "mağaza giriş ücreti" olarak 40.000-USD ödenmesi kararlaştırılmış olup, aylık kar garantisi ise 150.000TL +KDV olarak belirlenmiştir. Her ne kadar davacı sözleşmeyi inkar etmekte ise de Dairemizin ilk kararından sonra da sözleşmedeki imza ile ilgili açıkça itirazda bulunmamıştır. Diğer taraftan davacının davalıya sözleşmenin başında mağaza giriş bedeli olarak 40.000-USD karşılığı 96.288-TL bedelli çek verdiği anlaşılmaktadır. Bu durumda "Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" başlıklı sözleşme hükümlerinin davacıyı bağladığı kabul edilmelidir. Türk Medeni Kanunu'nun 2. Maddesinde herkesin, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda olduğu;

bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasının hukuk düzenince korunmayacağı ifade edilmiştir. Somut olayda davacı cari hesaptan kaynaklanan alacağın tahsili için 19/01/2016 tarihinde icra takibi başlatmış olup, davalı ise "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 468.276,99-TL bedelli faturayı davacı takibe geçtikten sonra geçmişe dönük olarak Aralık/2013, Ocak/2014, Şubat/2014 tarihlerine ilişkin 02/02/2016 tarihinde düzenleyerek davacıdan alacaklı olduğunu iddia etmektedir. Öncelikle taraflar arasındaki "Tedarikçi Firma Mal Alım Koşulları" ile ilgili 25/10/2013 tarihli sözleşmede kararlaştırılan aylık kar garantisinin ceza koşulu olduğunu belirtmek gerekir. Davacının taahhüdüne uymaması halinde davalının ceza koşulunu talep edebilmesi için takip eden dönemde ilişkiye devam etmeden önce ceza koşulu ile ilgili “çekince” (ihtirazi kayıt) bildirmesi gerekir.

Bilirkişi tarafından yapılan incelemede tarafların ticari defterleri arasında 2013 ve 2014 yılına ilişkin herhangi bir mutabakatsızlık bulunmadığı tespit edilmiştir. Sözleşmede öngörülen kâr garantisi aylık olarak verilmiş olup, davacı tarafından icra takibi başlatılıncaya kadar hiç bir ay için kâr garantisinden eksik kalan kısma yönelik fatura düzenlenmemiş, davacıdan bu yönde bir talepte bulunulmamıştır. Diğer taraftan davalının herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin sözleşme ilişkisine devam ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalı şirket, taraflar arasındaki sözleşmenin aylık kâr garantisi şeklinde öngörülen cezai şarta ilişkin hükmünün uygulanmayacağı konusunda davacı tarafta haklı bir güven oluşturmuştur.

Davalı şirketin, davacı şirkette yarattığı güvenle çelişki oluşturacak şekilde, davacı tarafından başlatılan icra takibinden de sonra 02/02/2016 tarihli faturayı düzenleyerek geçmişe dönük kâr garanti bedeli talep etmesi çelişkili davranış yasağına aykırı olup, böyle bir davranışın hukuken korunması beklenemez. Bu nedenle davacının davalıdan alacaklı olup olmadığının tespitinde davalı tarafından düzenlenen "Satış Destek Bedeli" açıklamalı 02/02/2016 tarihli 468.276,99-TL bedelli fatura dikkate alınamayacağından davacının davalıdan 283.707,43-TL alacaklı olduğu sabit hale gelmiştir. Davacı icra takibinde 287.559,66-TL asıl alacağın yanında 58.614,90-TL işlemiş faiz ile 119,61-TL ihtarname giderinin de tahsilini talep etmiş, ancak davalının takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin dosyada ihtarname sureti ve tebliğ belgesi sunulmamıştır.

Bu durumda temerrüdün icra takibiyle gerçekleştiği kabul edilerek 283.707,43-TL asıl alacak üzerinden itirazın iptaline karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddi doğru olmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne davalının itirazının 283.707,43-TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin hükmedilen asıl alacağa % 20 faiz oranını aşmamak üzere avans faizi işletilmek suretiyle devamına, işlemiş faiz, ihtarname gideri ve fazlaya ilişkin alacak talebi yönünden davanın reddine, alacağın likit ve belirlenebilir nitelikte olması nedeniyle davacı lehine alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, Bakırköy 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/632 Esas - 2022/561 Karar sayılı 02/06/2022 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kısmen kabulüne; davalının itirazının 283.707,43-TL asıl alacak yönünden iptali ile takibin 283.707,43-TL asıl alacağa davacı talebini aşmamak üzere değişen oranlarda avans faizi işletilmek suretiyle devamına, 283.707,43-TL asıl alacak üzerinden hesaplanan %20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine," Red edilen kısım yönünden koşulları olmadığından davalı yararına kötüniyet tazminatı hükmedilmesi talebinin reddine, İlk Derece Yargılamasına ilişkin olarak ;

"Alınması gereken 19.380,05-TL nispi karar ve ilam harcından mahkeme veznesine yatırılan 5.913,86‬-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 13.466,19‬-TL'nin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, Davacı tarafından yatırılan 5.943,06‬-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davacı tarafından yapılan 800-TL bilirkişi ücreti ve 153-TL posta masrafı olmak üzere toplam 953-TL yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 780-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan 1.350-TL bilirkişi ücreti ve 149,50-TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.499,50-TL yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 271-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, Davacı lehine takdir olunan 42.719,04-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davanın reddolunan kısmı üzerinden davalı lehine takdir olunan 10.013,88-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, İstinaf yoluna başvuran davacı tarafından yatırılan 80,70-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Davacı tarafından yapılan 120,50-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 100-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan 236,50-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 45-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye kısmın davalı üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1.

maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 24/11/2022