Vekil hamil

11. Hukuk Dairesi         2010/13563 E.  ,  2011/17381 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Asliye Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen davada Sivas 1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen 19.01.2010 tarih ve 2006/88 - 2010/11 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalılardan Halk Bankası A.Ş. vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

Davacı vekili, müvekkilinin dava dışı Korhan İnş. ve Tic. Ltd. Şti. ne yaptığı iş nedeni ile 15.09.2004 tarihli çeki şirket yetkililerinden aldığını, bu çeki keşide tarihinden yaklaşık 1 ay öncesinde davalı ... Sivas Şubesi'ne takasa verdiğini, Banka'nın karşılığı bulunmayan çeki hiçbir işlem yapmadan takastan 16.09.2004 tarihinde iade ettiğini, çekin verildiği bankanın kanuna aykırı bir şekilde sadece çek borçlusunun beyanına dayanarak ödemeyi engellediğini, çekin irade dışında elden çıkmasına ilişkin tedbir kararının veya çekin iptaline ilişkin bir kararının olmadığını, borçlunun kötüniyetli davranmasına davalı bankaların zemin hazırladıklarını ve davacıyı zarara uğrattıklarını, davalı bankaların karşılığı bulunmayan çekin arkasına ibraz tarihinde karşılıksız kaşesi ve onayını belirtmek zorunda olduğu halde bu işlemi yapmadıklarını, işbu çek nedeni ile borçlu aleyhine yapılan takibin sonuçsuz kaldığını ve takibin iptal edildiğini ileri sürerek, 9.940,00 TL çek tutarı ile 199,00 TL dava giderinin davalılardan temerrüt faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.

Davalı Vakıflar Bankası vekili, keşideci tarafından 14.09.2004 tarihinde müvekkili Banka Kavaklıdere Şubesi'ne çekin iradesi dışında elinden çıktığı belirtilmek suretiyle çekin ödenmesinin men edildiğini, diğer davalı tarafından takastan sorulması üzerine, keşidecinin ödemeden men ettiğinin diğer davalı Bankaya bildirildiğini, diğer davalı Banka tarafından çekin arkasına TTK'nun 711/son maddesi gereğince işlem yapılmadığına dair yazının yazılması gerektiğini, olayda müvekkilinin eksik ve kusurlu bir davranışı ve işleminin olmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.

Davalı ... vekili, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, çekin yetkili hamil davacı tarafından bankalarına ibraz edildiğinde çekin verildiği banka olan davalı Vakıflar Bankası'ndan sorulduğunda ödemeden men talimatı olduğunun bildirildiğini, ancak çekin karşılıksız olup olmadığı hakkında bilgi verilmediğini, bu durumda müvekkili Banka Şubesi'nce çekin arkasına karşılıksız kaşesi vurulmasının mümkün olmadığını, muhatap banka olmadıklarını, takas odası işlemini yaptıklarını, kusurlarının bulunmadığını, davacının keşideciye yönelik dava açması gerektiğini belirterek, davanın reddini savunmuştur.

Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporu doğrultusunda, davalı Vakıflar Bankası'nın yasaya ve genel bankacılık uygulamalarına uygun davrandığı, yapması gereken işlemleri tam ve doğru olarak yaptığı, ancak davalı ...'nın kendisine bildirilen ödemeden men durumunu çekin arkasına yazıp, tarih atarak yetkili hamil olan, çeki bankaya İbraz eden davacıya iade etmesi yasa ve bankacılık uygulamaları gereği olduğu, basiretli tacir olması gereken davalı ...'nın, yasaya ve uygulamaya uygun davranmadığı, kendisine ödeme için tahsil amaçlı ciro ile ibraz edilen çekin yasaklı olduğunu belirterek ödemeden iade ediyorsa, arkasına muhatap bankanın bildirdiği durumu yazıp, çekin süresinde bankaya ibraz edildiğini belirtmek için tarih atmasının gerekli olduğu, bu işlemleri yapmayarak, davacı yetkili hamilin çek bedelini tahsil edememesi sonucunun ortaya çıkmasına neden olduğu, davacının eksiklik konusunda banka görevlisini uyarmaması nedeniyle %10 oranında müterafık kusurlu kabul edildiği gerekçesiyle davalı Vakıflar Bankası A.Ş.

aleyhine açılan davanın reddine, davalı ...Ş. aleyhine açılan davanın ise kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararı, davalılardan Halk Bankası A.Ş. vekili temyiz etmiştir.

1-Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davalılardan Halk Bankası A.Ş. vekilinin aşağıdaki bent kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.

2-Dava, davacının hamili olduğu çekin arkasının yazılmaması nedeniyle uğranıldığı iddia edilen zararın tahsili istemine ilişkin olup, davalı ...Ş.'nin kendisine bildirilen ödemeden men talimatını çekin arkasına yazıp, tarih atarak yetkili hamil olan, davacıya çeki vermediği, diğer bir deyişle kendisine tahsil amaçlı ibraz edilen çekin süresinde bankaya ibraz edildiğini belirterek tarih atmadığı dosya kapsamı ile sabittir.

Hiç şüphesiz dava konusu çeki tahsil amaçlı devralan mümeyyiz davalı çek bedelini davacıya ödemekle yükümlü değildir. Ancak, vekil hamil olan davalının çekin tahsili için gerekli tüm işlemeleri usulüne uygun bir şekilde ve süresinde yaptırmak zorunda olduğu yasal ödevidir. Bu bağlamda, vekil hamil olan mümeyyiz davalının, çek hamili olan davacının müracaat haklarını kullanabilmesi için gerekli şartları sağlamakla yükümlü olduğu kuşkusuzdur. Ne var ki, öncelikle vekil hamilin sorumluğunun doğup doğmadığının her somut olay açısından belirlenmesi zorunludur.

Somut olaydaki uyuşmazlık, dava konusu çek bedelini tahsil edememesi nedeniyle davacının zararından vekil hamil konumunda olan mümeyyiz bankanın doğrudan sorumlu olup olmadığı noktasında toplanmakta olup, mahkemece, yukarıda yazılı gerekçelerle mümeyyiz davalı hakkındaki davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Oysa, davalılardan Halk Bankası A.Ş. Vekili hamil konumunda olup, mahkemece, vekil hamilin sorumlu tutulması için gerekli koşulların oluşup oluşmadığı saptanmadan, başka bir deyişle davacının zararının ne zaman doğduğu belirlenip ve o tarihte dava konusu meblağın keşideciden tahsil olanağı bulunup bulunmadığı, dava konusu çekin arkasının vekil hamil tarafından yazılmış olması halinde davacının çekin bedelini keşideciden tahsil edip edemeyeceği, keşidecinin ekonomik durumunun bu çeki ödemeye yeterli olup olmadığı, ödeme gücünün bulunup bulunmadığı, keşidecinin sonradan dava konusu meblağın tahsilini olanaksız kılacak eylemlere yönelip yönelmediği araştırılıp denetime elverişli bir şekilde tartışılmadan yazılı şekilde doğrudan vekil hamil olan davalının sorumluluğuna hükmedilmesi eksik incelemeye dayalı olup, doğru görülmemiştir.

SONUÇ

Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılardan Halk Bankası A.Ş. vekilinin diğer diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle temyiz itirazlarının kabulü ile kararın mümeyyiz davalı yararına BOZULMASINA, 21.12.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.