Tazminat

11. Hukuk Dairesi         2023/6425 E.  ,  2024/3678 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2023/384 Esas, 2023/802 Karar

HÜKÜM

Kısmen kabul

Taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinden kaynaklanan zararın tazmini davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, davalı ... Lojistik vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin Kayseri serbest bölgede imalat yaptığını ve ürünlerini yurtdışına sattığını, 744 adet LPG tankını Cezayir'deki müşterisine göndermek için Kayseri Gümrük Müdürlüğünden gerekli evrakların alınıp, ürünlerin TCDD'ye ait trene yükletildiğini, buradan Mersin'e oradan da Cezayir'e gideceğini ancak 18.04.2012 günü TCDD'ye ait iki trenin çarpışması ile ürünlerin büyük oranda hasar gördüğünü, kazadan sonra Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/448 D.İş sayılı dosyasında yapılan tespitte zararın 56.921,00 TL olduğunun belirlendiğini, bu zarardan TCDD'nin taşıyıcı olarak, ... Ltd. Şti.'nin ürünlerin Mersin gümrüğüne teslimi ile ilgili olarak, ...

Ltd. Şti.'nin ise ürünlerin yükletilmesi ve taşınması ile ilgili olarak sorumlu olduklarını, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak üzere müvekkilinin uğradığı zararın şimdilik 56.921,00 TL'sinin kaza tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren en yüksek ticari faiziile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, yargılama giderleri, delil tespiti giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, müvekkili ile davacı arasında herhangi bir taşıma sözleşmesi olmadığını, müvekkili şirketin sadece yüklemeden sorumlu olduğunu, taşımayı ... A.Ş. ve TCDD'nin yaptığını, müvekkili şirketin alt taşıyıcı olduğunu, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (6762 sayılı Kanun) 787 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca davacının davasını ilk veya son taşıyıcıya ikame etmesi gerektiğini, zararın müvekkili şirketin taşımaları sırasında meydana gelmediğini, TCDD'nin tekel olduğunu, alt taşıyıcı seçmede kusurdan bahsedilemeyeceğini, kusurun hesabının doğru yapılmadığını, müvekkilinin sorumlu olsa bile talep edilen miktarın gerçek miktar olmadığını, fahiş olduğunu, kaza tarihinden itibaren faizin talep edilemeyeceğini, davanın ...

Sigorta A.Ş.'ne ve ... A.Ş.'ne ihbarını talep ettiklerini, ayrıca ... A.Ş.'nin sigortacısı ... Sigorta A.Ş.'ne de ihbarının lazım geldiğini, davanın husumet ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde; müvekkili kuruluş ile davacı şirket arasında herhangi bir hukuki ilişki olmadığını, müvekkili kuruluşun kazaya konu taşıma işinde gönderen firma olarak tanıdığı şirketin ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, dolayısıyla müvekkili idarenin işbu davanın davalısı olamayacağını, davanın müvekkili idare yönünden husumet yönünden reddi gerektiğini, yargı yolu itirazlarının bulunduğunu zira bu davanın ancak müvekkili idareye karşı idari yargıda açılmasının mümkün olduğunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 7 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği müvekkili idare hakkında açılan davanın yetkisizlik nedeniyle reddine karar verilmesini, zira müvekkili idarenin yerleşim yerinin Ankara olduğunu, taşıma belgelerine göre göndericinin ...

İnş. San. Tic. Ltd. Şti. olduğunu, kaza sonrası teslim tutanağının 4.ve 5.maddelerine gönderici firmanın müvekkili idareden herhangi bir talebi olamayacakken müvekkili idare ile aralasında hukuki ilişkinin olmadığı davacı şirketin müvekkili idareye husumet yöneltmesinin mümkün olmadığını, tazminat açısından TCDD yurtiçi eşya tarifesi hükümlerinin geçerli olup, ticari taşıma belgesinde eşyanın bildirilen değerinin 10.000,00 TL olduğunu, bu nedenlerle ve resen dikkate alınacak sebeplere istinaden müvekkili kuruluş aleyhine açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalı ... Lojistik Denizcilik Nak. Güm.ve Göz. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ikametgahının dava dilekçesinde belirtildiği üzere Mersin olduğunu, 6100 sayılı Kanun'da yetkili mahkemenin açıkça gösterildiğini, davanın yetkisiz mahkemede açıldığından yetki itirazının kabulü ile dosyanın yetkili Mersin Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi Başkanlığına gönderilmesini, husumet itirazında bulunduklarını, müvekkili ile davacı arasında bir taşıma ilişkisi olmadığı gibi bu konuda kesilmiş bir faturanın da mevcut olmadığını, kabul anlamına gelmemek üzere Arifiye Adana seferini yapan 1126 sayılı İç Anadolu trenine Ulukışla garında dururken Boğazköprü Mersin seferini yapan 24072 sayılı yük treninin arkadan çarptığını, yük treninin Ulukışla'ya girişte emre rağmen duruş yapmaması ve kendine açık olmayan makastan geçerek yolcu trenine arkadan çarpması sonucu kazanın meydana geldiğinin iddia edildiğini, kazanın oluşumunda mevcut kusur durumu ve müvekkilinin tamamen kusursuz olduğunun ortaya çıkacağını, müvekkilinin hiçbir şekilde dahil olmadığı ve müdahele edemeyeceği kusuru ve dahil olmayan kaza nedeniyle sorumlu tutulmasının düşünülemeyeceğini, makinistlerin alkollü olması nedeniyle kazanın meydana geldiğini basına yansıyan haberlerden duyduklarını, müvekkiline bu konuda kusur izafe edilemeyeceğinden işin esasına girilmesi halinde de müvekkiline yöneltilen davanın reddi gerektiğini, hasarın varlığına ve miktarına da itiraz ettiklerini, bu nedenlerle yetki itirazlarının kabulü ile husumet itirazlarının kabulünü, haksız ve mesnetsiz kötü niyetle açılan davanın reddini, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin davacıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep etmiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Davacı ile davalı ... Lojistik Denizcilik Nak. Güm. ve Göz. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasında taşıma sözleşmesinin mevcut olduğu, bu durumun davalı tarafından davacıya kesilen 31.5.2012 tarihli faturadan anlaşıldığı, davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti’nin ise TCDD Genel Müdürlüğü taşıma belgesine göre gönderen olduğu ve dava konusu zarardan sorumlu oldukları, ancak davacının 6762 sayılı Kanun’un 787 nci maddesi gereğince davasını davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.'ne hasrettiği, davalı TCDD Genel Müdürlüğü’nün ise zararın meydana gelmesine sebebiyet verdiğinden her halükarda sorumlu olduğu, ancak sorumluluğunun taşıma senedinde bildirilen ürün değeri olan 10.000,00 TL kadar olduğu, ayrıca davacı zararının 52.962,77 TL olarak tespit edildiği gerekçesiyle davalı ...

Lojistik Denizcilik Nak. Güm.ve Göz. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti’ye açılan davanın reddine ve diğer davalılara açılan davanın kısmen kabulü ile 52.962,77 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar TCDD Genel Müdürlüğü ve ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti'den müştereken ve müteselsilen tahsiline (davalı TCDD Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğunun bu zararın 10.000 TL'si ile sınırlı tutulması) karar verilmiştir. Karar davacı vekili ve davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2016/8832 E., 2017/7309 K. sayılı 18.12.2017 tarihli tarihli ilamı ile mahkeme kararının davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. yararına bozulmasına karar verilmiştir.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin bozma ilamına uyulmasına karar verilmiş ve yargılamaya devam edilmiştir. Dava konusu zararın, davalı TCDD’nin taşıması sırasında meydana geldiği, demiryolu taşıma ücretinin dava dışı gönderilen tarafından ödeneceği hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu durumda, mahkemece, dava konusu taşımanın multimodel bir taşıma olduğu, davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin fabrikadan trene kadar taşıma yaptığı ve taşıma faaliyetinin sona erdiği, zararın davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti.’nin sorumlu olmadığı demiryolu taşıması sırasında meydana geldiği gözetilerek davalı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açılan davanın reddine karar verilmiştir. Mahkememiz önceki kararı ile bozma ilamı ve davalı davalılar ...

Lojistik Denizcilik Nakliyat Gümrükleme ve Gözetim Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin sorumlu olmasını gerektirecek bir husus olmaması nedeniyle bu davalı yönünden de davanın reddine karar verilmiştir. Davaya konu kaza demiryolu taşıması sırasında meydana gelmiş olması nedeniyle davalı TCDD son alt taşıyıcı olarak taşıma senedinde taşınan ürün değeri 10.000,00 TL olarak belirtildiğinden zararın sadece bu miktarı ile sorumludur. Bu nedenle de davacının davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü aleyhine açtığı davanın kısmen kabul kısmen reddi ile, 10.000,00 TL'nin kaza tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari(avans) faizi ile birlikte davalı TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü'den alınarak davacıya verilmesine, davacının davalı TCDD İşletmesi Genel Müdürlüğü yönünden fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.

Davacı temyiz etmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2021/7777 E., 2022/8418 K. sayılı 28.11.2022 tarihli ilamı ile dairemizin bozma ilamına uyulmasına rağmen, Dava konusu taşımanın, tamamının davalı ... ... Ltd. Şti. tarafından üstlenildiği bir multimodal taşıma olduğu, zararın TCCD’nin taşıması sırasında meydana geldiği, somut olayda 6762 sayılı Kanun'un 787 nci maddesinin birinci fıkrasının uygulanması olanağının bulunmadığı, Dairemizin yerel mahkemece uyulan bozma kararı ve tüm dosya kapsamına ile anlaşılmıştır. Bu durum karşısında tüm taşımayı üstlenen davalı ......Ltd. Şti. de zarardan sorumludur. Tüm bu nedenlerle davalı ......Ltd.Şti.’nin zarardan sorumlu olduğu göz önüne alınarak sorumluluğunun kapsamı belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yanlış değerlendirme ile bu davalı hakkındaki davanın reddine karar verilmesi doğru olmadığı gerekçesiyle davacı yararına bozulmuştur.

E. Mahkemece İkinci Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Bozma ilamı doğrultusunda mahkemece çözülmesi gereken uyuşmazlığın iki noktada toplandığı 1. hasar miktarının ne olduğu, 2. kim ya da kimlerin bu hasardan sorumlu oldukları hususlarının olduğu, davacının Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2012/448 D.İş sayılı tespit dosyası ile yaptırdığı tespite göre zararın 56.921,00 TL olduğunun tespit edildiği ancak bu miktara aleyhine dava açılanlardan TCDD işletmesi tarafından itiraz edildiği, mahkemece hasara uğrayan lpg tankları üzerinde resen seçilen bir makine mühendisi bilirkişi vasıtasıyla keşif yapılmasına karar verildiği ancak mahallinde mahkemeye lpg tanklarının geri dönüşüm sebebiyle hurda olarak elden çıkartıldığının bildirilmesi üzerine dosya içindeki tüm fatura, bilgi, belge, tespit dosyası incelenerek lpg tanklarının sovtaj değeri düşülerek davacı zararının hesaplanması istenilmiş, teknik bilirkişi Doç.

Dr. ....dosyamıza sunduğu 27.01.2015 tarihli raporunda davacı zararının 52.962,77 TL olduğunu bildirmiş ve mahkemece bu rapor ve zarar miktarı hükme esas alındığı, Davalılardan TCDD ise zararın meydana gelmesine sebebiyet verdiğinden her halükarda sorumlu olacağı, TCDD son alt taşıyıcı olarak taşıma senedinde taşınan ürün değeri 10.000,00 TL olarak belirtildiğinden zararın sadece bu miktarı ile sorumlu olacağı, anılan açıklamalar ve bozma ilamı uyarınca; davacının davalı ... İnşaat San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açtığı davanın reddine, davacının davalılar TCDD işletmesi genel müdürlüğü ve diğer davalı ... Lojistik Denizcilik Nakliyat Güm. Göz. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. aleyhine açtığı davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 52.962,77 TL'nin kaza tarihi olan 18.04.2012 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalılar TCDD işletmesi Genel Müdürlüğü ve ...

Lojistik Denizcilik Nakliyat Güm. Göz. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti. 'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesi şeklinde (Davalı TCDD işletmesinin sorumluluk miktarının 10.000,00 TL ile sınırlı tutulmasına) karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Lojistik vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Lojistik vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının bizzat ... ile sözleşmesi ve yazışması olmadığını beyan ettiğini, taraflarınca düzenlenmiş bir fatura olmadığını, mahkemenin bilirkişilerin kök rapordaki tespitlerden ve sonuçtan uzaklaştığını, davalı TCDD’nin Kayseri Mersin arası yapılan demiryolu taşımasında, taşımayı gerçekleştiren son taşıyıcı olduğunu, davalının davacıya 52.962,77,00 TL tazminat ödemesi gerektiğini, ancak TCDD hamule senedinde taşınılan eşya değerinin 10.000,00 TL olduğunun yazıldığını, bu nedenle TCDD’nin bu miktardan sorumlu olacağını, zararın tamamından ise ... Ltd. Şti.’nin sorumlu olması gerektiğini fakat davacının 6762 sayılı Kanun’un 787 nci maddesine göre davasının TCDD’ye hasrettiğini, dava konusu olayda davalılardan TCDD İşl.

Genel Müdürlüğünün %100 oranında tam kusurlu olduğunu, davacının sadece davalı TCDD’ye hasrettiği hususunun Mahkemece değerlendirilmesi gerektiğini, bilirkişiler Yargıtay kararı doğrultusunda taşımayı multimodal taşıma olarak nitelendirmiş fakat Yargıtay kararında ...’in sorumluluğunu hangi gerekçe ile tespit edildiği sorulmasına rağmen cevap verilmediğini, multimodal taşımacılık sisteminde, yükleme ve varış noktaları arasında kullanılan tüm taşıma yolları için yalnızca tek bir taşımacılık sözleşmesi yapılacağını, multimodal yani çok modlu taşımacılık tipinde tüm yolculuk, ayrı ayrı aşamalardan oluşan bir süreç değil, entegre bir sistem olduğunu, davacı tarafından mal değeri 10.000,00 TL belirtilmesi nedeni ile TCDD sorumluğunun 10.000,00 TL ile sınırlanması hukuka aykırı olduğunu, TCDD alkollü makinist nedeniyle meydana gelen kazada %100 kusurlu tespit edildiğini, ağır kusur nedeni ile hasar bedelinin tamamından sorumlu olacağını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan zararın hangi davalılardan tazmini istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

1.1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 427, 440 ncı maddeleri.

2.6762 sayılı Kanun’un 787 nci maddesinin birinci fıkrası.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı davalı ... ... Ltd. Şti. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

08.05.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.