İpotekli taşınmazın satışıyla borcun karşılanması halinde ihtiyati haczin kaldırılması
İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi · 2025/81 E. 2025/88 K. · · İlk derece: TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
İhtiyati hacizkaldırma ve esas hakkında yeniden hükümKesin
★ EmsalGörev ve yetkiİhtiyati haciz usulü (yaklaşık ispat / teminat / itiraz)
Gerekçe özeti
Asıl borçluya ait taşınmaz üzerinde alacaklı lehine borcu aşan miktarda ipotek bulunması ve rehin teminatının müteselsil kefilin kefalet borcunu kapsamaması halinde, İİK 45 uyarınca öncelikle rehnin paraya çevrilmesi yoluna başvurulması gerekir; ancak ipotekli taşınmazın satışı sonucu ihtiyati haciz kararına konu alacak miktarının tamamı karşılanmışsa, ödeme müteselsil kefile de sirayet edeceğinden asıl borçlu ve müteselsil kefil hakkında verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekir.
Ele alınan sorunlar
Yetkili mahkemeye itiraz → ret
İddia: İtiraz edenler, banka ile aralarında usulüne uygun akdedilmiş bir yetki sözleşmesi bulunmadığını, tacir sıfatı olmadığından yetki sözleşmesi yapmaya ehil olmadıklarını, tacir sıfatı olsa dahi Kırklareli Mahkeme ve İcra Dairelerinin yetkisinin kesin yetki olduğunu ve Çorlu/Tekirdağ şeklinde yetkili mahkeme belirlemesi yapılamayacağını ileri sürerek mahkemenin yetkisizliğine karar verilmesini istemiştir.
Gerekçe: Genel kredi sözleşmesinde yetkili mahkemenin borçlunun el yazısıyla yazılması gerekmediği, geçerli bir yetki şartı ile Çorlu (Tekirdağ) Mahkeme ve icra dairelerinin yetkili kılındığından mahkemenin yetkisine ilişkin itiraz yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Alacağın muacceliyeti ve tacir sıfatı itirazı → ret
İddia: İtiraz edenler, iddiaya konu alacağın tamamına ilişkin usulüne uygun gönderilmiş bir kat ihtarnamesi olmadığından vadesi gelmiş bir alacağa yönelik talebin bulunmadığını, tacir sıfatları olmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: Genel kredi sözleşmelerinden kaynaklanan alacak kat ihtarıyla muaccel olur. Dosyaya sunulan iki ayrı kat ihtarı ile toplam 1.860.162-TL alacak bakımından alacağın muaccel kılındığı, kullandırılan kredinin ticari kredi olup itiraz edenler tarafından imzalanan kredi sözleşmesinin genel kredi sözleşmesi olduğundan tacir sıfatı olmadığına ilişkin itiraz nedeni yerinde değildir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Rehinle temin edilmiş alacak nedeniyle ihtiyati haciz şartlarının oluşmaması (İİK 45) → kabul
İddia: İtiraz edenler, bankanın ihtiyaten haczini talep ettiği alacağın rehinle temin edildiğini, bu nedenle ihtiyati haciz şartlarının oluşmadığını ileri sürmüştür.
Gerekçe: İİK 45/1 maddesine göre rehinle temin edilmiş bir alacağın alacaklısı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir; rehin tutarı borcu ödemeye yetmezse kalan alacak için haciz yoluyla takip edilebilir. Somut olayda asıl borçluya ait taşınmaz üzerine alacaklı lehine borcu aşan miktarda ipotek tesis edildiği, ipotek akit tablolarının incelenmesinde ipoteğin asıl borçlunun borcunu teminat altına aldığı, müteselsil kefilin kefalet borcunu teminat altına almadığı anlaşılmaktadır. Asıl borçlu hakkında borcu aşan miktarda ipotek bulunması nedeniyle İİK 45 gereğince ilamsız takip yapılamayacağından bu kapsamda ihtiyati haciz kararı da verilemez. Ancak gelinen aşamada ipotekli taşınmazın, tahsilde tekerrüt etmemek kaydıyla başlatılan icra dosyasında alacağa mahsuben 2.042.000-TL bedelle satıldığı, ihalenin kesinleştiği, tapunun alacaklı banka adına geçtiği ve ihtiyati haciz kararının infaz edildiği icra dosyasına bilgi verildiği anlaşılmaktadır. İhtiyati haciz kararı 1.860.162-TL ile sınırlı, kat ihtarlarında talep edilen miktar kadar verildiğinden, ihtiyati haciz miktarını aşan bir miktarda tahsilat yapılmış olup kat ihtarını aşan kısım için ihtiyati haciz kararı verilmediğinin kabulü gerekir. Ödeme nedeniyle yapılacak itirazlar her aşamada incelenebileceğinden, ihtiyati haciz miktarı kadar borç ödendiğinden asıl borçlu ve müteselsil kefil hakkında verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekir. Müteselsil kefilin kefalet borcu teminat altında olmasa da ödeme müteselsil kefile de sirayet edeceğinden her iki borçlunun itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Gerekçe kaynağı: özgün
Teminatsız ihtiyati haciz kararına ilişkin itiraz → ret
İddia: İtiraz edenler, bankanın haksız ihtiyati haciz talep etmesi nedeniyle her ne kadar muafiyeti olsa da uğranılan zarar sebebiyle teminat alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe: İhtiyati haciz talebinde bulunan banka ... Yönetim A.Ş. bünyesinde faaliyet gösterdiğinden 6741 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca teminat alınmasına dair itirazının yerinde olmadığına karar verilmiştir. (BAM'ca yerinde görülen Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi gerekçesi)
Emsal değeri
Rehinle temin edilmiş alacakta İİK 45 uyarınca ihtiyati haciz kararı verilemeyeceği, ancak ipotekli taşınmazın satışıyla alacağın karşılanması halinde bu ödemenin kefalet borcu teminat altında olmayan müteselsil kefile de sirayet edeceği ve buna göre ihtiyati haciz kararının her iki borçlu yönünden kaldırılması gerektiği yönündeki değerlendirme, benzer ipotek-kefalet-ihtiyati haciz ilişkilerinde bölgesel ikna edici emsal niteliği taşımaktadır.
Usul tespitleri
- Yetkili mahkeme
- Genel kredi sözleşmesinde yer alan ve borçlunun el yazısıyla yazılması gerekmeyen geçerli bir yetki şartı, sözleşmenin taraflarınca akdedilen mahkemeyi (somut olayda Çorlu/Tekirdağ Mahkeme ve icra dairelerini) yetkili kılar.
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
ihtiyati haciz↗ ihtiyati hacze itiraz↗ yetki şartı↗ genel kredi sözleşmesi↗ kat ihtarı↗ müteselsil kefalet↗ rehinle temin edilmiş alacak↗ ipoteğin paraya çevrilmesi↗ tahsilde tekerrür↗
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO 2025/81
KARAR NO 2025/88
TÜRK MİLLETİ ADINA
İSTİNAF KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ TEKİRDAĞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 13/08/2024 (Ek Karar) - 03/12/2024(Ek Karar)
NUMARASI 2024/181 D.İş - 2024/191 Karar
TALEP İhtiyati Hacze İtiraz
İSTİNAF KARAR TARİHİ 17/01/2025
İhtiyati hacze itirazın reddine ilişkin verilen 13/08/2024 tarihli ek karara itiraz eden ... vekili ve ... tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü.
TALEP
İhtiyati haciz talep eden banka vekili, talep eden banka ile karşı taraf ... arasında 06/06/2022 tarih 750.000-TL bedelli ve 27/02/2023 tarih 6.000.000- TL bedelli kredi çerçeve sözleşmelerine müsteniden karşı tarafa krediler ile paraf esnaf master kart ticari kredi kartının kullandırıldığını, diğer karşı taraflar ... ve ...'in kredi çerçeve sözleşmelerine müteselsil kefil sıfatıyla imzaladıklarını, borcun zamanında ödenmediği ve kredi hesabının kat edildiği, talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.860.162,04- TL talep eden banka alacağının tahsilini teminen borçluların menkul, gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine, ...
Bankası A.Ş 06/02/2017 tarihinde ... Yönetim A.Ş'ne devir edildiğinden 6741 sayılı Kanunu'nun 8. maddesi gereği her türlü dava ve icra işlemlerinde teminat yatırma mükellefiyetlerinden muaf olduğundan ihtiyati haciz kararının teminatsız olarak verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
D.İŞ KARAR
Mahkemece; talep dilekçesiyle beraber kredi sözleşmelerinin dosyaya sunulduğunu, sözleşmenin taraflarının incelenmesinde talep eden ve borçlu ... arasında 06/06/2022 tarihli 750.000-TL bedelli, 27/02/2023 tarihli 6.000.000-TL bedelli kredi çerçeve sözleşmeleri imzalandığını, borçlular ... ve ...'in kredi çerçeve sözleşmelerine müteselsil kefil sıfatıyla imzaladığını, sunulan belgeler kapsamında talep edenin iddiasında haklılığını ispat konusunda kuvvetle muhtemel yaklaşık kanaatin oluştuğunu, borcun borçlular tarafından ödenmediği borçluların borca yetecek oranda taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine 1.860.162,04- TL alacak miktarı kadar İİK nın 257 vd maddeleri gereğince ihtiyati haciz konulmasına karar verilmiştir.
İTİRAZ
İhtiyati haciz kararına itiraz eden ... tarafından sunulan 16/07/2024 havale tarihli, ... tarafından sunulan 19/08/2024 havale tarihli itiraz dilekçesi ile; ihtiyati haciz kararına itiraz eden ... Bankası A.Ş ile ... arasında 06.06.2022 ve 27.02.2023 tarihlerinde 750.000-TL ve 6.000.000-TL meblağında kredi açılması konulu iki ayrı kredi çerçeve sözleşmesi imzalandığı, bankanın sunduğu örnek kredi çerçeve sözleşmelerinden bağımsız olarak ayrı bir kefalet sözleşmesi altına ...'in müteselsil kefil olarak imza attığı, bankanın sözleşmedeki yükümlülüğü olan 6.750.000-TL meblağındaki kredi açma borcunu ifa etmediğini, bankanın 01.07.2024 tarihinde Çorlu İcra Dairesinin ... esas numarası ile ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı takip yoluna başvurduğunu, bunun üzerine bankanın aldığı ihtiyati haciz kararıyla 10.07.2024 tarihinde Çorlu İcra Dairesinin ...
esas numarası ile genel haciz yoluyla ilamsız takip başlattığını, başlatılan ilamsız takipteki haciz tutanaklarının tarafına tebliğ edilmediğini, 12.08.2024 tarihli tebligat üzerine ihtiyati hacizleri öğrenmesi ile süresi içinde itirazlarını sunduğunu, ... ile banka arasında akdedilmiş bir yetki sözleşmesi olmadığını, yetki sözleşmesinin müteselsil kefili bağlamayacağını, aksi kanaatte dahi tacir sıfatının olmadığından yetki sözleşmesi yapmaya ehil olmayan bir kişinin yetki sözleşmesi yapamayacağını ve hükümsüz olacağını, Kırklareli Mahkeme ve İcra Daireleri'nin yetkisinin kesin yetki olduğunu ve Çorlu/Tekirdağ şeklinde yetkili mahkeme belirlemesinin yapılamayacağını, mahkemenin yetkisizliğine, Kırklareli Adliyesi'nin yetkili olduğuna, bu nedenle verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını, bankanın ihtiyaten haczini talep ettiği iddiaya konu alacağın rehinle temin edildiğini, iddiaya konu alacağın tamamına ilişkin usulüne uygun gönderilmiş bir kat ihtarnamesi olmadığından vadesi gelmiş bir alacağa yönelik talebin bulunmadığı dikkate alınarak ihtiyati haciz şartlarının oluşmaması nedeniyle ihtiyaten haciz kararının kaldırılmasını ve bankanın haksız ihtiyati haciz talep etmesiyle her ne kadar muafiyeti olsa da uğranılan zarar nedeniyle teminat alınmasına karar verilmesini talep etmiştir.
EK KARAR
Mahkemece 13/08/2024 tarihli ek karar ile; Dosya kapsamı değerlendirildiğinde; itiraz eden ... her ne kadar yetkiye ilişkin itirazda bulunmuş ise de ihtiyati haciz talep eden banka tarafından sunulan genel kredi sözleşmesinde Çorlu /Tekirdağ mahkemelerinin yetkili olduğunun yer aldığı, diğer itiraz eden tarafça yapılan itirazların ihtiyati haciz kararı verebilmek için yaklaşık ispatı ortadan kaldıracak mahiyette olmadığından itiraz eden ...'in itirazının reddine karar verilmiştir. Mahkemece 03/12/2024 tarihli ek karar ile; ipotek teminatının itiraz eden ... tarafından verilmediği yani itiraz eden kefilin kefalet borcuna ilişkin bir teminat verilmediği , kat ihtarına itiraz edilmesi sadece kat ihtarının İİK nın 68-b maddesi kapsamında belge olmasını engellediği, kat ihtariyle alacağın muaccel hale geldiğini, TBK'nın 586/1-2 maddesi hükmü gereği asıl borçlunun ödemeden acz halinde olması halinde ihtar tebliğine gerek olmadan, alacak rehinli olsa dahi alacaklıya müteselsil kefile başvuru hakkı verdiğinden itiraz edenin itiraz nedenleri yerinde görülmediğini, yine ihtiyati haciz talebinde bulunan banka ...
Yönetim A.Ş. bünyesinde faaliyet gösterdiğinden 6741 sayılı Kanunun 8. maddesi uyarınca teminat alınmasına dair itirazında yerinde olmadığı, neticeten, itirazda dayanılan nedenlerin İİK 265 maddesi kapsamında bulunmadığından reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
İhtiyati hacze itiraz itiraz eden ... vekili ve ...; banka ile arasında usulüne uygun akdedilmiş bir yetki sözleşmesi olmadığını, bir an için yetki sözleşmesine ilişkin bir madde olduğu varsayılsa dahi "tacir" sıfatı olmadığından yetki sözleşmesi yapmaya ehil olmayan bir kişinin yetki sözleşmesi yapamayacağı ve hükümsüz olacağını, tacir sıfatı olsa dahi Kırklareli Mahkeme ve İcra Daireleri'nin yetkisinin kesin yetki olduğunu ve Çorlu/Tekirdağ şeklinde yetkili mahkeme belirlemesinin yapılamayacağı dikkate alınarak mahkemenin yetkisizliğine, Kırklareli Adliyesi'nin yetkili olduğuna, bu nedenle verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, bankanın ihtiyaten haczini talep ettiği iddiaya konu alacağın rehinle temin edilmiş olması, iddiaya konu alacağın tamamına ilişkin usulüne uygun gönderilmiş bir kat ihtarnamesinin olmadığından vadesi gelmiş bir alacağa yönelik talebin bulunmadığı dikkate alınarak ihtiyati haciz şartlarının oluşmaması nedeniyle ihtiyaten haciz kararının kaldırılmasına ve bankanın haksız ihtiyati haciz talep etmesiyle her ne kadar muafiyeti olsa da uğranılan zarar nedeniyle teminat alınmasına, yargı giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE
Talep, ihtiyati haciz kararına itiraza ilişkindir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İİK'nın 257.maddesindeki şartların oluşması gerekir. İİK'nın 257/1.maddesine göre, rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı... ihtiyati haciz talebinde bulunabilir. İİK'nın 258/1. maddesinin 2. cümlesine göre: "İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacaklı, alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek delilleri göstermeye mecburdur."İhtiyati haciz talep eden, İİK'nın 257/1. Maddesi kapsamında bir para borcunun alacaklısı olduğunu, borcun rehinle temin edilmediğini ve vadenin gelmiş olduğunu yaklaşık olarak mahkemeye kanaat getirecek tarzda ispat etmek durumundadır.
İhtiyati hacze itiraz İİK'nın 265. maddesinde düzenlenmiş olup, madde hükmüne göre "borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyatî haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine ve teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi hâlde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracaatla itiraz edebilir. Mahkeme, gösterilen sebeplere hasren tetkikat yaparak itirazı kabul veya reddeder." İİK'nın 265. maddesinde ihtiyati haciz kararına karşı itiraz sebepleri sınırlı şekilde sayılmış olup, itiraz olarak bu sayılanlar dışında başka bir sebebe dayanılması mümkün değildir. İİK’nun 45/1 maddesi “Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.
Ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoliyle takip edebilir.” hükmünü içermektedir. Genel kredi sözleşmesinde yetkili mahkemenin borçlunun el yazısıyla yazılması gerekmediği,geçerli bir yetki şartı ile Çorlu(Tekirdağ )Mahkeme ve icra daireleri yetkili kılındığından mahkemenin yetkisine itiraz yerinde değildir. Genel kredi sözleşmelerinden kaynaklanan alacak kat ihtarıyla muaccel olur. Dosyaya sunulan iki ayrı kat ihtarı ile toplam 1.860.162-TL alacak bakımından alacağın muaccel kılındığı ,kullandırılan kredi ticari kredi olup itiraz edenler tarafından imzalanan kredi sözleşmesi genel kredi sözleşmesi olduğundan tacir sıfatı olmadığına ilişkin itiraz nedeni yerinde değildir.
TBK'nın 586/1. maddesinde; ''Kefil, müteselsil kefil sıfatıyla veya bu anlama gelen herhangi bir ifade ile yükümlülük altına girmeyi kabul etmiş ise alacaklı, borçluyu takip etmeden veya taşınmaz rehnini paraya çevirmeden kefili takip edebilir. Ancak bunun için borçlunun ifada gecikmesi ve ihtarın sonuçsuz kalması veya açıkça ödeme güçsüzlüğü içinde olması gerekir'' şeklinde düzenlenmiştir. Somut olayda ise asıl borçlu ...'e ait taşınmaz üzerine alacaklı lehine borcu aşan miktarda ipotek tesis edildiği, ipotek akit tablolarının incelenmesinde,ipoteğin asıl borçlunun borcunu teminat altına aldığı,müteselsil kefilin kefalet borcunu teminat altına almadığı anlaşılmaktadır. Asıl borçlu hakkında borcu aşan miktarda ipotek bulunması nedeniyle İİK nın 45.maddesi gereğince ilamsız takip yapılmayacak bu kapsamda ihtiyati haciz kararı da verilemeyecektir.Ancak gelinen aşamada ipotekli taşınmazın tahsilde tekerrüt etmemek üzere kaydı ile başlatılan Çorlu İcra Dairesinin ...
esas sayılı dosyada alacağa mahsuben 2.042.000-TL bedelle satıldığı,ihalenin kesinleştiği ,tapunun alacaklı banka adına geçtiği ve ihtiyati haciz kararının infaz edildiği çorlu İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasına bilgi verildiği anlaşılmaktadır. İhtiyati haciz kararı ise 1.860.162-TL ile sınırlı ,kat ihtarlarında talep edilen miktar kadar verildiğinden,ihtiyati haciz miktarını aşan bir miktarda tahsilat yapıldığından kat ihtarını aşan kısım alacak kadar ihtiyati haciz kararı verilmediğinin kabulü gerekir.Ödeme nedeniyle yapılacak itirazlar her aşamada incelenebileceğinden ihtiyati haciz miktarı kadar borç ödendiğinden asıl borçlu ve müteselsil kefil hakkında verilen ihtiyati haciz kararının kaldırılması gerekir.Her ne kadar müteselsil kefilin kefalet borcu teminat altında değil ise de ;ödeme müteselsil kefile de sirayet edeceğinden her iki borçlunun itirazının kabulü ile ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
Açıklanan nedenlerle; ...'in itiraz ve istinaf nedeni yerinde olup ; ihtiyati haciz miktarını aşan tutarda tahsilat yapıldığı ,ihtiyati haczin kat ihtarı tutarı ile sınırlı talep edilip verildiği ,kat ihtarını aşan miktarlar bakımından ihtiyati haciz talep edilmediğinin kabulü gerektiği ,icra takibi kat ihtarını aşan bir miktarda başlatılmış ise de bu kısımlar kattan sonra oluşan alacağın ferileri nedeniyle doğan alacaklar olup ihtiyati haciz kapsamında olmadığı ,ihtiyati haciz tutarı borçtan fazlasının ipotekli taşınmazın satışı ile karşılandığı anlaşılmakla her iki borçlu bakımından ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM
Yukarıda açıklanan nedenlerle: İhtiyati hacze itiraz eden ... ve ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/181 D.İş - 2024/191 D.İş Karar 13/08/2024 ve 03/12/2024 tarihli ek kararların, HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; "İhtiyati hacze itiraz eden ... ve ...'in itirazlarının kabulü ile adı geçen borçlular yönünden Tekirdağ Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/181 D.İş - 2024/191 Karar sayılı 08/07/2024 tarihli ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına," Yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde İhtiyati hacze itiraz eden ...'e,427,60-TL peşin istinaf karar harcının ...'e iadesine, İhtiyati haciz talep eden tarafından yapılan istinaf yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, ihtiyati hacze itiraz eden ...
tarafından yapılan 585-TL istinaf yargı giderinin ihtiyati haciz talep edenden alınarak ihtiyati hacze itiraz eden ...'e verilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-f maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 17/01/2025
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/10283 · sınıflandırıcı v3.2 · görünüm damgası: kmk_oncesi