Iktisapta ağır kusur
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2014/10768 E. 2014/20288 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
iktisapta ağır kusur↗ kötü niyetli iktisap↗ ciro silsilesi↗ ağır kusur↗ yetkili hamil↗ ciranta↗ eş rızası↗ ciro↗ ispat yükü↗ hamil↗ keşideci↗ istirdat↗ çek↗ kusur↗ cy/cy kaydı↗ kesin hüküm↗ e-defter↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve düzenlenen bilirkişi raporuna göre, davalının dava konusu çeki iktisabında haklı olmadığı ve haksız yere elinde bulundurduğu çekin davacıya iadesinin gerekeceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 30.12.2012 keşide tarihli G Bankası Kasımpaşa Şubesine ait keşidecisi A G 0612133 çek nolu 70.000,00 TL meblağlı çekin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi, davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının çeki elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının dava konusu çeki davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermemektedir. Bu nedenlerle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/5404 E. 2017/7336 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · ağır kusur · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaAnılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Çekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Benzer bu kararda… konu çekin şirketteki alacaklarına karşılık ve şirket adına yaptığı borçlanmalar karşılığında kendisine verilmiş olması halinde mutlaka şirket yetkilisi tarafından «ciro» yapılmak suretiyle verilmesi gerektiğini bilmesi hayatın olağan akışına uygun olduğu, bu husus davalıdan beklenilebilecek bir durum olduğu, davalı tarafından dava konusu çekin ciro yapmaktan kaçınarak kendisine verilmiş olduğu beyanı ile davalının çekin iktisabının kötü niyetle en azından çeki «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunun ispat edildiği gerekçesiyle davanın kabulü ile çekin davacıya «istirdadına» karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesine göre ''«çek», herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü doğrultusunda «ispat yükü» davacı taraftadır.
Dava, «çek istirdatına» ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · kötüniyet · eksik inceleme
Benzer bu kararda6102 sayılı TTK'nın 792. maddesine göre ''«çek», herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü doğrultusunda «ispat yükü» davacı taraftadır.
Davacının öncelikle usulüne uygun delillerle çekin «rızası» dışında elinden çıktığını ispatlaması, bu iddiasını ispatlamasından sonra ise 6102 sayılı TTK'nın 792. maddesi uyarınca davalının bu çeki iktisabında ağır kusurlu veya «kötüniyetli» olduğunu ispatlaması gerekirken mahkemece belirtilen bu olgular üzerinde durulmadan «eksik inceleme» ve yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, kararın davalı yararına bozulmasını gerektirmiştir.
Dava, «çek istirdatına» ilişkin olup, mahkemece yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
-
Çekin istirdadı | Çek istirdadı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/4868 E. 2017/539 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil
İncelediğiniz karardaÇekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Benzer bu karardaBu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.
Şti'nin «ticari defterlerinde», davalı ile ilgili herhangi bir «kaydın» olmadığı, ancak davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, çekin her iki defterde de «teminat çeki» olarak kayıtlı olduğu, çekin gerçek «hamilinin» davacı şirket olduğu, davalının «yetkili hamil» olduğunu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:mücerretlik ilkesi · teminat çeki · çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · mücerretlik · kıymetli evrak · ticari defter · kötüniyet
Benzer bu karardaBu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.
Şti'nin «ticari defterlerinde», davalı ile ilgili herhangi bir «kaydın» olmadığı, ancak davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbiri ile uyumlu olduğu, çekin her iki defterde de «teminat çeki» olarak kayıtlı olduğu, çekin gerçek «hamilinin» davacı şirket olduğu, davalının «yetkili hamil» olduğunu ispat edemediği gerekçesi ile davanın kabulü ile dava konusu çekin davalıdan «istirdatı» ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
Ltd Şti'den «teminat çeki» olarak alındığı ve bu çekin kaybedildiği ileri sürülmüş, dava dışı şirket yetkilisi tarafından ise çekin davacı şirkete verildiği, davalı ile aralarında hiçbir ticari ilişki bulunmadığı ve çekin davalıya verilmediği beyan edilmiş ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı ile dava dışı şirket kayıtlarının birbirini doğruladığı belirtilmiş ve mahkemece de bu deliller esas alınmak suretiyle davanın kabulü ile dava konusu «çekin istirdatına» karar verilmiş ise de, davacının davalı tarafın çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat ettiğinden söz edilemez.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9415 E. 2015/10520 K.
Ortak:eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek · kusur · e-defter
İncelediğiniz karardaAnılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Çekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · kötüniyet
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Dava, TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıdaki özetten de anlaşılacağı üzere, benimsenen bilirkişi raporu doğrultusunda, dava konusu çeklerden birinin davacının yevmiye «defterinde», diğer 2 adet çekin ise, kambiyo senet defterinde kayıtlı olduğu ve davacı tarafça iddialarının ispatlandığı gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir.
Bu itibarla, mahkemece anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınmaksızın yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
4 benzer karar daha
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2014/12581 E. 2014/18787 K.
Ortak:kötü niyetli iktisap · ciro silsilesi · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat
İncelediğiniz karardaÇek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Çekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Benzer bu karardaBelirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çek istirdadı davası · çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · çek iptali davası · istirdat davası · çek iptali · iptal davası
Benzer bu karardaMahkemece her ne kadar çekte yer alan «ciro silsilesine» göre davacının sıfatının olmadığı ve davacının aktif dava «ehliyetinin» bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının çekin bütün hususiyetleri hakkında beyanda bulunmak suretiyle «çek iptali davası» açtığı, bu davada davacıya «çek istirdadı davası» açmak için süre verildiği anlaşılmaktadır.
Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi (6762 sayılı TTK m.704) uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Zayi olan «çekin istirdadı» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/9998 E. 2016/1058 K.
Ortak:iktisapta ağır kusur · kötü niyetli iktisap · ağır kusur · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil
İncelediğiniz karardaÇekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Benzer bu karardaBu düzenleme uyarınca «rıza» hilafına elden çıktığı ileri sürülen «çekin istirdatına» karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin «yetkili hamili» olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» ettiğini ya da «iktisapta ağır kusuru» bulunduğunu ispat etmesi gereklidir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından sunulan belgeler ve alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu çekin yasal ve «meşru hamili» bulunan davacının elinden «rızası» hilafına çıktığının anlaşıldığı, davalının iyi niyetli hamil olduğu hususunu ispat edemediği gibi çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle «keşidecisi»...
6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:iyiniyetli iktisap · çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · meşru hamil · mücerretlik · kıymetli evrak · ispat külfeti · iyiniyet
Benzer bu karardaBu durum karşısında davada «ispat yükü» «çekin istirdatına» karar verilmesini talep eden davacıya ait olup aksinin kabulü «kıymetli evrakın» «mücerretlik» ilkesini ortadan kaldırır.
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde davalının çeki «iyiniyetle iktisap» ettiğine dair delil sunmadığı, «ticari defter» ve belgelerini «bilirkişi incelemesine» tabi olmak üzere «ibraz» etmediği belirtilerek davalının çekin iktisabında ağır kusurlu olduğu kabul edilip yazılı şekilde karar verilmiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından sunulan belgeler ve alınan bilirkişi raporları uyarınca dava konusu çekin yasal ve «meşru hamili» bulunan davacının elinden «rızası» hilafına çıktığının anlaşıldığı, davalının iyi niyetli hamil olduğu hususunu ispat edemediği gibi çekin iktisabında ağır kusurlu olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle «keşidecisi»...
Dava, 6102 sayılı TTK'nın 792. (6762 sayılı TTK'nın 704.) maddesi uyarınca «rıza» hilafına elden çıkan «çekin istirdatı» istemine ilşikindir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2017/577 E. 2018/5839 K.
Ortak:ciro silsilesi · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek · kusur
İncelediğiniz karardaAnılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Çekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Benzer bu karardaAncak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' belirtildiği üzere «istirdat» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çeklerde davacının «ciro silsilesinde» imzasının bulunmadığı gerekçesiyle aktif dava «ehliyeti» yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çeklerde davacının «çek» «ciro silsilesinde» imzasının bulunmadığı gerekçesiyle aktif dava «ehliyeti» yokluğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:kötüniyetli iktisap · çek istirdadı · lehtar · taraf ehliyeti · fatura · kötüniyet · ibraz
Benzer bu karardaYayıncılık Dağıtım Kitabevi – ... ’un beyaz cirosunun bulunduğu, davacının söz konusu çekleri bu kişiden aldığını ve bu kişi ile arasındaki «çek» alış verişine dair «fatura» ve diğer belgeleri «ibraz» etmiş olduğuna göre davacının söz konusu çeklerin «lehtarı» olduğunun kabulü ile anılan yasal düzenleme karşısında «ispat yükü» üzerinde bulunan davacının, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği nazara alınarak işin esasına girilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme …
Dava, «çek istirdadı» istemine ilişkin olup, mahkemece dava konusu çeklerde davacının «ciro silsilesinde» imzasının bulunmadığı gerekçesiyle aktif dava «ehliyeti» yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.
Ancak, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde, "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' belirtildiği üzere «istirdat» talebiyle açılan işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran şahsın kötüniyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre; dava konusu çeklerde davacının «çek» «ciro silsilesinde» imzasının bulunmadığı gerekçesiyle aktif dava «ehliyeti» yokluğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
-
Çek istirdadı | Çek istirdatı | İstirdat
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2016/13508 E. 2018/6681 K.
Ortak:kötü niyetli iktisap · yetkili hamil · eş rızası · ciro · ispat yükü · hamil · istirdat · çek
İncelediğiniz karardaAnılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.
Çekin «rıza» dışı elden çıkması halinde «ispat yükü», çekin «yetkili hamili» olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını «kesin» ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.
Çek üzerindeki «ciro silsilesi» tam olup, davalının «yetkili hamil» olduğu anlaşılmaktadır.
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
6102 sayılı ...'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Belirtilen kanun hükmü uyarınca davacının, kendisinin «yetkili hamili» olduğunu ve yeni hamilin çeki «kötü niyetle iktisap» etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin istirdadı · kötüniyetli iktisap · zayi · taraf ehliyeti · usulden reddi · kötüniyet
Benzer bu karardaBuna göre, «zayi» olan «çekin istirdadı» istemine ilişkin işbu davada «ispat yükü» davacıda olup, davacının, kendisinin «yetkili hamil» olduğunu, senedin «rızası» hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran davalının «kötüniyetli» ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.
6102 sayılı ...'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle «hamilin» elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister «ciro» yoluyla devredilebilen bir «çek» söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki «kötüniyetle iktisap» etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir «kusuru» bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' denilmiştir.
Mahkemece, davaya konu çekte davacı şirketin isminin bulunmadığı, çekte adı geçmeyen davacının çekten dolayı sorumluluğunun olmayacağı gerekçesi ile asıl ve birleşen davanın aktif dava «ehliyeti» yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Dava, 6102 sayılı ...’nın 792. maddesi (6762 sayılı ... m.704) uyarınca açılan «çekin istirdadı» istemine ilişkindir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2014/10768 E. , 2014/20288 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ İSTANBUL(KAPATILAN) 47. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ 07/04/2014
NUMARASI 2012/195-2014/131
Taraflar arasında görülen davada İstanbul(Kapatılan) 47. Asliye Ticaret Mahkemesi’nce verilen 07/04/2014 tarih ve 2012/195-2014/131 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkiline ait işyerinde 02.02.2012 tarihinde gerçekleşen soygunda dava konusu 30.02.2012 tarih ve 70.000,00 TL bedelli G..Bankası Kasımpaşa Şubesine ait, keşidecisi dava dışı A..G.. olan 0612133 çek nolu çekin çalındığını, söz konusu hırsızlık olayı ile ilgili İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2012/24565 hazırlık numarası ile tahkikat sonucunda iddianame düzenlenerek dava açıldığını, açılan davanın İstanbul 39.Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2012/278 Esas numarasında derdest olduğunu, soygunda çalınan kıymetli evraklarla ilgili İstanbul 26. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/33 Esas sayılı dosyası ile çek zayi davası açıldığını ve çalınan çekler hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini, davalının bahsi geçen davaya vermiş olduğu müdahale dilekçesi ile işbu davaya konu çekin kendisine ait olduğunu beyan ederek ödeme yasağının kaldırılmasını talep ettiğini, davanın görüldüğü mahkemece kendilerine bir hafta içinde tedbir talepli olarak davalı aleyhine istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, kararın kendilerine 20.07.2012 tarihinde tebliğ edildiğini ve yasal süre içerisinde huzurdaki davanın ikame edildiğini, dava konusu çekin müvekkili tarafından keşideci A..
G.. ile aralarında bulunan borç/alacak ilişkisine istinaden alındığını, davalının İstanbul 26.Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/33 Esas sayılı dosyasına, dava konusu çeki A..S..'dan aldığını beyan ederek bu konu ile ilgili teslim ve tesellüm belgesi sunduğunu, söz konusu belgenin 13.02.2012 tarihli olduğunu ve hırsızlık olayından sonra düzenlendiğini, hırsızlık olayından sonra keşidecinin bankaya bilgi verdiğini, davalının bu çeki alırken bankaya herhangi bir problem olup olmadığını sormamasının ticari hayatın olağan akışına uygun olmadığını belirterek, dava konusu çek hakkında tedbir kararı verilmesine, söz konusu çekin müvekkiline geri verilmesine karar verilmesine, aksi halde çek bedeli olan 70.000.00 TL’nin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, tüm dosya kapsamına, toplanan delillere ve düzenlenen bilirkişi raporuna göre, davalının dava konusu çeki iktisabında haklı olmadığı ve haksız yere elinde bulundurduğu çekin davacıya iadesinin gerekeceği gerekçesiyle, davanın kabulü ile 30.12.2012 keşide tarihli G Bankası Kasımpaşa Şubesine ait keşidecisi A G 0612133 çek nolu 70.000,00 TL meblağlı çekin davalıdan alınarak davacıya iadesine karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır. Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir. Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur.
Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir. Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi, davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının çeki elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının dava konusu çeki davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermemektedir.
Bu nedenlerle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir.
SONUÇ
Yukarıda açıklanan sebeplerle, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle, kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 23.12.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/102509500 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz