CMR taşımasında sabitleme hatası nedeniyle taşıyıcıya müterafik kusur atfı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO 2025/8

KARAR NO 2025/26

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 09/11/2023

NUMARASI 2023/64 Esas - 2023/854 Karar

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

Davanın kısmen kabul kısmen reddine ilişkin kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; müvekkil şirket ile dava dışı ... arasında ... no.lu ve 05.10.2021 tanzim tarihli Nakliyat Emtea Sigorta Poliçesi düzenlendiğini,Poliçe ile 04.10.2021 yükleme tarihinde emtianın davalının sorumluluğunda hasara uğradığınının, 14.10.2021tarihli hasar tutanağında hasarın tespit edildiğini, sigortalı tarafından hasar bildiriminin davalıya yapıldığını, eksper raporunda taşımanın ...+... plakalı araç ile ... numaralı konteyner ile gerçekleştirildiği, 13.10.2021 tarihinde Yalova Gümrük Müdürlüğü tarafından yurda giriş işlemleri tamamlanan emtianın sigortalının Bursa’da yerleşik tesislerine sevk edildiği, 14.10.2021 tarihinde sigortalı firmaya varışı sonrasında yapılan kontrollerde bazı motorların devrik ve dağılmış olduğunun görülmesi üzerine hasar tespit tutanağı düzenlendiğini, sigortalı yetkililerinin iki hafta sonra sigortaya ihbarda bulundukları,taşınan emtianın tamamının aynı ambalaj ve sabitleme şekli ile taşındığı ancak sadece 1 adet motorda hasar meydana geldiği göz önünde bulunduğunda konu hasarın, muhtemelen karayolu nakliyesi sırasında yapılan ani bir fren ve/veya aracın bir tümsekten hızlı bir şekilde geçmesi sırasında muhtemelen teker üzerine denk gelen emtianın dikey hareket etmesi nedeniyle yuvalarından çıkarak devrilmesi neticesinde hasarlanmış olabileceği, yükleme ve istifleme gönderici firma ...

tarafından yapıldığını, ayrıca yükün sabitlenmesinden ve emniyete alınmasından nakliyeci firmanın sorumlu olacağını, taşınan yükün ambalajı ve palet yapısının, spanzet vb. gibi sabitleme ekipmanlarının uygulanabilmesi için oldukça uygun olduğu görüşü bildirildiğini, sigortalı emtianın hasar bedelinin 2.333,20 EUR olduğunu, Eksper raporuna göre belirlenen sigorta tazminatı bedeli müvekkil tarafından 21.02.2022 tarihinde sigortalıya ödenen taşıma konusu emtianın sovtaj işlemine tabi tutulması nedeniyle sovtaj bedeli tenzil edildiğini, 212,11 EUR poliçe ilave bedeli de tenzil edilerek, 1.565,20-EUR gerçek hasar bedeli bakımından TTK.m.1472 hükümleri gereğince yapılan ödeme üzerine sigortalının haklarına halef olunduğunu, İstanbul Anadolu ...

İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyadan başlatılan icra takibine konu alacağın aslı ile ferilerine ilişkin itirazın iptali ile takibin devamı ile, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacının Uyap'ta kayıtlı dava dilekçesi yukarıda yazılmış olup, dava dosyası içeriğinde mevcut dava dilekçesinde ise dava değerinin 2.565,85-Euro yazılı ise de Uyap'ta kayıtlı dilekçede Harca esas değer=1.576,59-Eurodur.İtirazın iptali davasında dava değeri icra dosyasındaki talebi aşamayacağından dava değeri 1.574,64- EUR kabul edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; poliçe genel ve özel şartlarına göre hasarın teminat dışında kaldığını ve davacının ödemesinin ex gratia olduğunu; dava konusu olaya ilişkin münferit poliçe (sefer poliçesi) düzenlenmediğini, poliçede tekil taşımaya ilişkin hiçbir bilgi bulunmadığını, CMRnin 30 madde gereği müvekkiline usulüne uygun ihbar yapılmadığını, kusur tespitinin CMR uzmanı bilirkişilerce somut veriler üzerinden yapılması gerektiğini, iddia edilen hasarın yükleme, sabitleme hatasından kaynaklandığını, müvekkili şirketin bir kusuru bulunmadığını, yaklaşık dört ay sonra hazırlanan eksper raporu ile taraflarına sorumluluk yüklenmesinin yerinde olmadığı, talebin fahiş olduğunu; müvekkili şirketin sorumluluğunun CMR hükümlerine göre sınırlı olduğunu ileri sürerek, davanın zamanaşımı veya mümkün olmaması halinde esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı sigorta şirketinin geçerli bir poliçe ile güvence altına alınan nakliye hasarı riskinin gerçekleşmesi sonucu oluşan sigortalısının zararını 2.333,20-Euro olarak ödeyerek tazmin ettiği, yükün araç üzerine sabitlenmesi için hiç spanzet kullanılmadığı, gönderene bu durumu ikaz etmeyen ve taşıma senedine şerh düşmeden taşımaya kabul eden taşıyıcının (CMR m.8) oluşan hasarda kusurlu olduğu ve kendisine %30’a kadar kusur atfının mümkün olduğu, talebin davalı taşıyıcının sorumluluk sınırları içinde kaldığı, dava dosyasındaki eksper raporunda hasar bedelinin ... teslim şartlı ihracatçı/satıcının faturasındaki birim değerler üzerinden yapıldığı ve fiyat içinde navlun ve gümrük gibi masrafların bulunmadığı, hesaplamanın CMR m.23/1-2 hükümlerine uygun olduğu, eksper raporunda poliçe zararı olarak belirlenen 2.333,20-Euro'dan sovtaj ve ilave değer toplamı (825,18+212,11) 1.037,29-Euro'nun mahsubu ile (2.333,20-1.037,29) 1.295,91-Euro gerçek zarara ulaşılabileceği, buradan da davalıya atfı mümkün %30 kusur ölçüsünde 1.295,91x30)/100= 388,77-Euronun davacı sigorta şirketinin davalı taşıyıcıdan talep edebileceği ,takip tarihine kadar işleyen 5,27-Euro faiz alacağı ilavesiyle toplam 394,04-Euro üzerinden itirazın iptaline takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren %5 oranda faiz işletilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili; somut olayda hiçbir şekilde müterafik kusurun bulunmadığını, davalı şirketin meydana gelen hasarın tamamından sorumlu olduğunu, aksi halde kusurun büyük oranda taşıyıcı şirkete yöneltilmesi gerektiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı şirkete yükletilen %30 oranındaki kusur oranının neye göre belirlendiğinin raporda hem de gerekçeli kararda gösterilmediğini, bilirkişi raporunda hasarın sabitleme hatasından ileri geldiği değerlendirilmiş ise de, eksper raporunda hasarın ani fren ve yolda bulunan kasis veya çukurlardan geçiş esnasında üstte bulunan paletin yuvasından çıktığı ve düşmesi sonucu meydana gelebileceği belirtildiği, raporda, bu türden sebeplerin normal trafik seyrinin olağan riskleri olduğu düşünülmekte olduğu beyan edilmiş ise de hasarın eksper raporunda belirtildiği şekilde meydana gelmesi yüksek olasılık dahilinde olduğu,somut veriye dayanmayan bilirkişi raporuna katılmadıklarını, davalı tarafça parsiyel yük olarak taşınan emtiada meydana gelecek zararlardan ötürü kanun hükümleri gereği sorumlu olacağını, AAÜT uyarınca davacıya 8.069,94-TL, davalıya ise 17.900-TL vekalet ücreti takdir edildiğini, AAÜT md.13/3 düzenlemesi;

''Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez.'' şeklinde olduğunu ileri sürerek vekalet ücretinin düzeltilmesini talep etmiştir. Davalı vekili verdiği dilekçesinde istinaf talepleri bulunmadığını bildirerek dilekçelerinin istinafa cevap dilekçesi olarak kabul edilmesini istemiştir.

GEREKÇE

Taşıma sırasında hasarlanan emtianın nakliyat sigortacısı davacı tarafından sigortalıya ödenen hasar miktarının davalı taşıyıcıdan rücusuna ilişkin başlatılan takibe vaki itirazın iptaline ilişkindir. Davacı vekili kararı reddedilen kısım bakımından taşımada davalıya müterafik kusur izafesi ve davalı vekiline takdir edilen vekalet ücreti bakımından istinaf etmiştir.Alınan bilirkişi raporunda "Dava konusu hasarın araç üzerine sabitleme hatasından kaynaklandığı değerlendirildiği, eksper raporunda her ne kadar ani fren ve yolda bulunan kasis veya çukurlardan geçiş esnasında üstte buluna paletin yuvasından çıkmış ve düşmüş olabileceği değerlendirilmiş ise de bu türden sebeplerin normal trafik seyrinin olağan riskleri olduğu düşünüldüğü, sadece bir motorun hasar alması da hasarın normal trafik seyri içinde meydana geldiğini gösterdiğini, dava konusu yükleme, sabitleme ve istiflemenin Polonya’daki gönderen tarafından yapıldığı eksper raporunda da ifade edildiği, ancak yükün araç üzerine sabitlenmesi için spanzet kullanılmadığı ve bundan taşıyıcının sorumlu olduğunun ifade edildiği, dosyadaki mevcut fotoğraflardan araç üzerindeki yükün sabitlenmesi için hiç spanzet kullanılmadığı anlaşıldığı, bu durumda göndereni ikaz etmeyen ve taşıma senedine şerh düşmeden taşımaya kabul eden taşıyıcının (CMR m.8) oluşan hasarda kusurlu olduğu ve kendisine %30’a kadar kusur atfının mümkün olduğu değerlendirilmektedir." denilmektedir.

CMR'nin 17/4 maddesinde, kayıp veya hasarın, hasara uğrayan malların ambalajlanmaması ya da hatalı ambalajlanmış olmasından doğmuş olması halinde, taşıyıcının zarardan sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir. Ancak yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacağı öngörülmüş olmakla birlikte ambalaj, yükleme, boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik yargı uygulamasıdır. Taşınacak emtianın ambalajsız veya ambalajının kifayetsiz olması ya da araca ve güzergaha uygun olmayan şekilde sabitlenmesi halinde, taşıyıcı göndereni uyarmadan ve CMR'nin 8 ve 9.

maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim alır ve yükte bu sebepten hasar meydana gelirse, öncelikle zarara sebep olan hatayı taşıyıcının nezaret borcu esnasında kendi bilgisiyle fark edip edemeyeceğinin tespiti gerekecek, fark edebileceği durumlarda ise hasar kifayetsiz ambalaj veya istif hatasından ya da yükün usulüne uygun bir şekilde sabitlenmemesinden kaynaklansa da, zararın taşıyan ve gönderen arasında paylaştırılması ve taşıyıcıya müterafik kusur atfı gerekmektedir. Yükleme ve istif hatasının açıkça göründüğü hallerde, kusurun ağırlıklı bölümü gönderenin üzerinde bırakılır. İstiflemenin her türlü yol koşulu öngörülerek, doğru yeterli güven verici bir şekilde yapılması gerekir.

Taşıma boyunca pek çok virajdan dönen aracın virajdan dönerken yükün bağlantılarından kurtulması, sürücü kusurundan çok, baştan beri var olan ve seyahat boyunca artan yükleme kusuru teşkil eder. Taşıyıcının sadece müterafik kusur hali dışında sorumluluğu bulunmadığının kabulü gerekir. Bu sebeple doğacak zarardan sorumluluğunun kalkması için taşıyıcının taşıma sözleşmesine ihtirazı kayıt koyması gerekir. Taşıyıcı ihtirazi kayıt koymamış ise emtianın sağlam teslim alındığı kabul edilse de, yüke nezaret sorumluluğu gereğince ambalaj ve istifleme yönünden müterafik kusurlu sayılması gerekmektedir. Somut olayda; emtianın araca sabitlenmesini yarar hiç spanzet kullanılmadığı anlaşılmaktadır. Bu sorumluluk yüklemeyi yapanın sorumluluğunda olup, taşıyıcıya bu sebeple sorumluluk yüklenemez.

Ne var ki hiç spanzet kullanılmadan yapılan yükleme nedeniyle davalı bir çekince koymamış olup bu sebeple meydana gelen hasar nedeniyle takdir olunan %30 müterafik kusur oranı yerleşik uygulama gereğidir. Davacı vekilinin aksi yöndeki istinaf nedeni yerinde bulunmamıştır. İcra takibinde talep olunan alacak sigortalıya ödenen hasar tazminatının kusurlu davalı taşıyıcıya rücusuna ilişkin olmak üzere başlatıldığından talep olunan alacak tazminat niteliğindedir. AAÜT md.13/3 ''Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemeyeceği düzenlenmiştir. Buna rağmen; davalı vekili için takdir olunan vekalet ücreti davacı vekilini geçtiğinden kararın bu yönüyle düzeltilmesi gerekir.

Gerekçeli kararda gerekçe hüküm fıkrasında dava dosyasıyla ilgisiz aynı mahkemenin 2023/63 esas sayılı dosyasında itirazın iptaline karar verilmesi doğru olmadığından bu hata re'sen düzeltilmiş,alacaklı tarafça icra takibinde takip tarihinden itibaren %2,5 oranda temerrüt faizi işletilmesi talep edilmiş, mahkemece %5 oranda faiz işletilmesine karar verilmesi doğru değil ise de, karar davalı tarafça istinaf edilmediğinden davalı bakımından karar kesinleştiğinden bu hatalı kısım aynen tekrar edilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davacı vekilinin istinaf nedeni haklı olduğundan kararın kaldırılmasına, kesinleşen kısımların aynen tekrarına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden yeniden karar verilerek davanın kısmen kabulüne fazla istemin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/11/2023 Tarih 2023/64 Esas - 2023/854 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 gereği KALDIRILMASINA; Davanın kısmen kabulü ile, Davalının İstanbul Anadolu ...İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 388,77-Euro asıl alacak olmak üzere toplam 394,04-Euro alacak bakımından iptaline takibin devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren %5 oranda faiz işletilmesine, fazla istemin reddine, Koşulları olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine, İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ; Alınması gereken 551,26-TL karar harcından davacı tarafından mahkeme veznesine yatırılan 406,96-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 144,30‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye ödenmesine , Davacı tarafından ödenen 586,86-TL peşin harçların davalıdan tahsili davacıya verilmesine, Davacı lehine takdir olunan 8.070-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı lehine takdir olunan 8.070-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,1.320-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 2.340-TL'sinin davacıdan, 780-TL davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,"Yatırılan 427,60-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,Davacı tarafından yapılan 489-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 125‬-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın üzerinde bırakılmasına, Davalı tarafından yapılan 37-TL istinaf yargı giderinin davanın reddi oranında hesaplanan 30-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalanın üzerinde bırakılmasına,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.

09/01/2025