Menfi tespit

11. Hukuk Dairesi         2023/3962 E.  ,  2024/1528 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ Ticaret Mahkemesi

SAYISI 2022/238 Esas, 2023/177 Karar

DAVA TARİHİ

HÜKÜM

Davanın kısmen kabulüne

Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma ilamına uyularak yapılan yargılaması sonucunda Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı, taraf vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, mahkemece davada hüküm altına alınan ve davalı vekili tarafından temyize konu edilen toplam miktar 5.800,00 TL olup Mahkemenin karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 12.952,233 TL’nin altında kaldığı anlaşılmakla; davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı vekilinin temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalının 2009 Şubat ayından itibaren 4 yıl kadar davacının kiracısı olarak aynı binada oturduğunu, aralarında bir ... ilişkisi bulunduğunu, davalının buna dayanarak oturdukları binanın eski ve depreme dayanıklı olmadığını iddia ederek bakım ve tamir edilmesi gerektiğini söylediğini, tanıdığı birisine bu işi uygun fiyatla yaptıracağını belirterek davacıdan 30.000,00 TL'yi bulan ödemeler aldığını, binanın iskan ruhsatı olmadığını, bu durumun problem yaratabileceğini, keşif yaptırıp doğalgaz getireceğini ve kat sorununu çözeceğini beyan etmesi üzerine, davacının yine 40.000,00 TL civarında parayı elden davalıya verdiğini, davalının acil ihtiyaç olduğunu söyleyerek farklı günlerde davacıya 47.500.00 TL bankadan para çektirdiğini ve aldığını, ayrıca resmi makamlarla diğer mülk sahiplerine gösterip borçlarını tahsil edeceğini beyan ederek senet yapılması gerektiğini bildirdiğini, bu nedenle davacının davalının hazırladığı bazı senetleri imzalayıp verdiğini, eski senetleri yırtıp iptal ettiğini söyleyerek ...

senetler aldığını, davacının noter olan eşinin vefatı nedeni ile Noterler Birliği'nde birikmiş paraları ve ölüm yardımı olarak 200.000,00 TL aldığını, davalının bunu bildiğini, vergisinin kesilmediğini ve maliyede tanıdıkları olduğunu söyleyerek işi uygun şekilde halledeceğini belirttiğini, bu nedenle de davacının davalıya 10.000,00 TL verdiğini, daha başka nedenlerle de davalının davacıdan farklı miktarlarda paralar aldığını, davacının verdiği senetleri davalının icraya koyduğunu, Antalya 1. İcra Müdürlüğü'nün 2013/7359 E. sayılı dosyasında 7.350,00 TL ve 14.000,00 TL'lik bonolar nedeni ile arsasına haciz konulduğunu, icra baskısı nedeni ile ödediklerini, icraya vermediği 20.000,00 TL'lik senedi 30.600,00 TL verilmesi halinde icraya vermeyeceğini belirttiğini, bu nedenle arsa satarak ödeme yaptığını, başka senet olmadığını söylediği halde Antalya 1.

İcra Müdürlüğü'nün 2013/8579 E. sayılı dosyasında 9.850,00 TL'lik senet için takip yaptığını, icra baskısı nedeni ile yakınlarının bunu ödediğini, en son olarak Antalya 10. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5033 E. sayılı dosyasında 10.000,00 TL'lik başka bir senedi icraya koyduğunu, senetlerin davalıya ... irade sonucu verilmediğini, davalının kendisini MİT görevlisi olarak tanıttığını ve hile ile davacıdan para ve senetler aldığını iddia ederek Antalya 10. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5033 E. sayılı dosyasındaki 10.000,00 TL'lik senet nedeni ile davalıya borçlu olmadığının tespitine ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalıya ödemiş olduğu paraların şimdilik 1.000,00 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep etmiş, 24.12.2014 havale tarihli dilekçesi ile istirdat talebini 40.700,00 TL olarak açıklamış, eksik harcı da tamamlamıştır.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalı ile davacı arasında toplamda 5 adet bono tanzim edildiğini, ödünç akdi çerçevesinde tanzim edilen bu bonoların vade günlerinde ödenmeyince icra takibine geçildiğini, 7.350,00 TL bedelli ve 14.000,00 TL bedelli nakden ibareli iki adet bononun Antalya 1. İcra Müdürlüğü'nün 2013/7359 E. sayılı dosyasında takibe konulduğunu, davacı tarafından 04.09.2013 tarihinde bu icra dosyasına ve 20.000,00 TL bedelli senede istinaden 30.600,00 TL ödeme yapıldığını, sonrasında 9.850,00 TL bedelli nakden ibareli bononun vadesinin geldiğini ve yine borçlu tarafından ödeme yapılmadığı için Antalya 1. İcra Müdürlüğü'nün 2013/5879 E. sayılı dosyasıyla takibe geçildiğini ve borçlu tarafından 10.100,00 TL ödeme yapıldığını, son olarak 10.000,00 TL bedelli nakden ibareli bononun da vadesinde ödenmediğini ve Antalya 10.

İcra Müdürlüğü'nün 2014/5033 E. sayılı dosyası ile takibe konulduğunu, davacının ödünç akdi kapsamında davalıdan para aldığını, karşılığında bono düzenlendiğini ve vadesinde ödenmeyince icra takibine girişildiğini, davacının iradesinde bir sakatlık olmadığını, haksız kazanç elde etmek için işbu davayı ikame ettiğini, gerçekten iradesinde bir sakatlık olduğunu düşünseydi diğer iki icra takibine ödeme yapmayacağını, iradesinde sakatlık olsa bile bu hususu zamanaşımından dolayı ileri süremeyeceğini, davacı tarafın davasında kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARLARI, BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Mahkemece Verilen İlk Karar

Mahkemece 20.02.2015 tarih, 2014/1297 E., 2015/191 K. sayılı karar ile davacı tarafından hilenin en geç ilk icra takibinde gönderilen ödeme emrinin tebliği ile birlikte öğrenildiği, davacı tarafından icra takip işlemlerine itiraz edilmeyerek dosyaların karşılıklı ödeme ve ibra ile sonuçlandırıldığı, davanın aradan 1 yıl geçtikten sonra açıldığı gerekçesiyle hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, davacı tarafından temyiz edilmiştir.

B. Birinci Bozma Kararı

Dairemizin 03.02.2016 tarih, 2015/8658 E., 2016/1433 K. sayılı kararıyla davacının 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 36 ncı maddesinde düzenlenen hile (aldatma) iddiası ile menfi tespit isteminde bulunduğu, anılan Kanun'un 39 uncu maddesi uyarınca yanılma veya aldatmanın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde davanın açılması gerektiği, somut olayda ilk icra takibinin 12.08.2013 tarihinde başlatıldığı, 28.08.2013 tarihinde tebligat yapıldığı, davanın ise 23.05.2014 tarihinde açıldığı, öğrenme tarihi ile dava tarihi arasında 1 yıllık hak düşürücü süre geçmediğinden Mahkemece işin esasına girilerek tarafların delilleri toplanıp sonucuna göre bir verilmesi gereğine işaret edilerek karar davacı yararına bozulmuştur.

C. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin 18.04.2018 tarih, 2016/304 E. ve 2018/274 K. sayılı kararı ile davacı tarafından ibraz edilen ödeme belgeleri incelendiğinde, banka aracılığıyla yapılan ödemelerde herhangi bir açıklama bulunmadığı, 24.09.2013 ve 04.09.2013 tarihli adi yazılı belgelerin icra dosyasında yapılan ödemelere ilişkin olduğu, davalının imzasını taşıyan başkaca bir ödeme belgesi bulunmadığı, davada ispat yükü üzerine düşen davacı tarafın delil olarak icra ve mahkeme dosyalarına, banka ödeme belgelerine ve tanık beyanına dayandığı, ibraz edilen banka ödeme belgelerinin incelenmesinde herhangi bir açıklama bulunmadığı, takip dosyaları ve senetlerle bir bağlantı kurulamadığı, ibraz edilen adi yazılı belgelerin ise icra dosyalarına yönelik ödemeler olduğu, davacı taraf her ne kadar davalının MİT görevlisi olduğunu, çevresinin geniş olduğunu, çeşitli işlerde kendisine yardımcı olacağını söyleyerek kandırıldığını ve bu şekilde senet imzalatıldığını iddia etmiş ise de, buna ilişkin herhangi bir delil ve tanık bulunmadığı gibi bizzat davacı tanığının beyanından davacının yalnız yaşadığı, davalının komşusu olarak sürekli evine girip çıktığı, bir kısım işlerini takip ettiği, ev sahibi olarak evle ilgili işlerde yardımcı olduğu, tamirat ve tadilat işlerini takip ettiği, tanık aracılığıyla da buna ilişkin paralar gönderildiği, davacı ve davalı arasında dava ve şikayet tarihlerinden öncesine ait farklı senetlere ilişkin birden çok icra takibi bulunduğu, davacının en son takipten sonra bir yıl geçmeden dava açtığı, esasında hile varsa daha önceki tarihte öğrendiği ve bu tarihten itibaren de 6098 sayılı Kanun'un 39 uncu maddesinde öngörülen bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiği, davacının gerek hile iddiasını gerekse paraların ödünç sözleşmesi ile verildiği iddiasını usulüne uygun yasal delillerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın reddine, davacı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

D. İkinci Bozma Kararı

Dairemizin 08.09.2020 tarih, 2020/5276 E. ve 2020/3489 K. sayılı kararıyla mahkemece bozmaya uyulduktan sonra önceki karara direnir şekilde bir yıllık hak düşürücü sürenin geçtiğine dair gerekçe oluşturularak karar verilmesinin doğru görülmediği, Antalya 20. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 2016/640 E. sayılı dosyasıyla davalı hakkında dolandırıcılık suçundan ceza davası açıldığından, bu ceza davası beklenilip, sonucuna göre bir karar verilmesi gereğine işaret edilerek karar bozulmuş, davacı vekili karar düzeltme isteminde bulunmuştur.

E. Üçüncü Bozma Kararı

Dairemizin 14.02.2022 tarih, 2021/1035 E. ve 2022/1089 K. sayılı kararıyla mahkemece mükerrer olarak yapılan 4.950,00 TL ödemenin istirdadına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle reddine karar verilmesinin doğru olmadığı, Dairemizce, davacının bu yöne ilişkin temyiz itirazının kabul edilmesi ve mahkemenin kabul şekli itibariyle, hükmün bu nedenle de bozulması gerekirken yazılı şekilde bozulduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin bu yöne ilişkin karar düzeltme isteminin kabulü ile yukarıda belirtilen bozma sebebinin Dairemizin 08.09.2020 tarih, 2020/5276 E., 2020/3489 K. sayılı bozma ilamına (4) numaralı bent şeklinde eklenmesine karar verilmiştir.

F. Mahkemece Üçüncü Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafça takibe konu bononun hile ile alındığı iddiasına dayalı olarak menfi tespit ve istirdat davası açıldığı, Antalya 20. Asliye Ceza Mahkemesinin 2016/640 E. sayılı dava dosyasında dolandırıcılık suçundan davalının beraatine karar verildiği, davalının, 20.06.2013 vade tarihli 7.350,00 TL bedelli ve 11.07.2013 vade tarihli 14.000,00 TL bedelli bonolara dayalı olarak davacı aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip yaptığı, davacının takipten sonra bu bonolara istinaden yaptığı 30.600,00 TL ödeme karşılığında 04.09.2013 tarihli belgeyle davalıyı ibra ettiği, davacı tarafca haciz baskısı altında ödeme yapılırken, 20.06.2013 vade tarihli bonoya istinaden daha önce yapılan 5.800,00 TL’nin mahsup edilmediği, davalının, davacı tarafça kendisi lehine keşide edilip verilen aynı tarihli başka bir bono bulunduğunu iddia ve ispat etmediği gözetildiğinde davanın kısmen kabulüne, mükerrer olarak yapılan 5.800,00 TL ödemenin;

800,00 TL'sinin 11.06.2013, 850,00 TL'sinin 13.06.2013, 850,00 TL'sinin 26.06.2013, 1.700,00 TL'sinin 08.07.2013, 1.600,00 TL'sinin 23.08.2013 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan istirdatına karar verilmiştir.

IV. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1.Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; davalı lehine 9.200,00 TL nisbî vekalet ücreti verilmesinin usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle ve temyiz incelemesi sırasında resen tespit edilecek nedenlerle kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; ibraz edilen mahkeme kararları ve davacının davalıdan aldığı paralara ilişkin banka kayıtları yanında elden alınanlara dair yazılı belgeler, davacının kendi mesajı da gözetilerek, davacının davalıdan alacaklı olamayacağı, aksine borçlu olduğunun kabulü, bir an için aksi kanaate varılsa, alacağı bulunduğu düşünülse bile ibraz edilen belgelerden, davalıya fazlasıyla borçlu olduğu göründüğünden dava açmakta hukuki yararı olmadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve değerlendirmede yanılgı ile verilen kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, menfi tespit ve istirdat istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 ... maddeleri, 6098 sayılı Kanun'un 36 ncı ve 39 uncu maddeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72 nci maddesi.

3. Değerlendirme

Dosyadaki yazılara, Mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1.Davalı vekilinin temyiz dilekçesinin miktardan REDDİNE,

2.Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davalıya iadesine,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davacıya yükletilmesine,

Dosyanın Mahkemesine gönderilmesine,

27.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.