Çekin süresinde ibrazı
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi · 2009/11458 E. 2011/4034 K. ·
BozulduKesinlik belirsiz
★ Emsal
Kavramlar: tıkla → metinde renkle işaretle · ↗ kavram sayfası
çekin süresinde ibrazı↗ muhatap banka↗ banka sorumluluğu↗ keşide yeri↗ çek hamili↗ reeskont faizi↗ dolandırıcılık↗ hamil↗ keşideci↗ taahhütname↗ çek↗ ibraz↗
Gerekçe
Bu karar için yapılandırılmış özet üretilmedi; kararın gerekçe bölümü aşağıda (anonimleştirilmiş resmî metin).
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı bankaca çekler üzerindeki imzaların keşideci imzasına benzemeyip nitelikli dolandırıcılık suçu işlendiğinden bahisle ödeme yapılmamış ise de İskenderun 1.Noterliği’nce düzenlenen 28.12.2007 tarihli taahhütname ile dava konusu çeklerin keşideci ... tarafından imzalanarak davacıya verildiğinin kabul ve taahhüt edildiği, 3167 sayılı Yasa’nın 26.02.2003 tarih ve 4814 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesine göre süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için bankanın sorumluluğunun 410TL’ye çıkarıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile 4.920,00 TL’nin ibraz tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Davacı taraf hamili bulunduğu çekleri bankaya ibraz ettiğinde davalı bankaca ödeme yapılmadığını ileri sürerek, her çek yaprağı için bankanın Yasa gereği ödemesi gereken meblağı talep etmiştir. Davalı banka vekili ise dava konusu 4 adet çekte keşide yeri yazılı olmayıp TTK’nun 692. ve 693. maddeleri uyarınca çek vasfı bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 3167 sayılı Yasa’nın 5. maddesine göre “Çekin ibrazında karşılığının tamamen ödenmemesi veya çek hamili tarafından kısmi ödemenin kabul edilmemesi halinde, ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir”. Yine aynı Yasa’nın 10.maddesinde “Muhatap banka, süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için 410,00TL ödeme yapmakla yükümlüdür” hükmü düzenlenmiştir. Bankanın ibraz edilen çekin karşılığını –varsa- ödeme yükümlülüğü çekin süresinde ibraz edilmesi, zorunlu unsurlarının bulunması halindedir. Çekin unsurları ve bu unsurların bulunmaması durumunda uygulanacak kurallar TTK’nun 692. ve 693 .maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre keşide yeri bulunmayan çekin çek vasfı taşımadığı kabul edilir. “Keşide yeri yazılı olmayan çeki banka ödemez ise bu eylemin sonucu muhatap banka sorumlu olmaz” (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 03.12.1990 tarih, 6425 E., 7740 K. sayılı ilamı,Gönen Eriş,Uygulamalı Çek Hukuku, 5. Baskı, syf,39). Mahkemece, yapılan bu açıklamalar ışığında keşide yeri bulunmayan 4 adet çek açısından çek vasfı bulunmadığı nazara alınmadan yazılı gerekçeyle hüküm tesisi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir.
Benzer Kararlar
Aynı mesele otomatik eşleştirildi; ortak/fark incelediğiniz karara göre. Alıntılar yalnız gerekçe bölümünden. Hukuki görüş değildir.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2015/3937 E. 2015/5887 K.
Ortak:çekin süresinde ibrazı · hamil · keşideci · çek · ibraz
İncelediğiniz karardaMahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı bankaca çekler üzerindeki imzaların «keşideci» imzasına benzemeyip nitelikli «dolandırıcılık» suçu işlendiğinden bahisle ödeme yapılmamış ise de İskenderun 1.Noterliği’nce düzenlenen 28.12.2007 tarihli «taahhütname» ile dava konusu çeklerin keşideci ... tarafından imzalanarak davacıya verildiğinin kabul ve taahhüt edildiği, 3167 sayılı Yasa’nın 26.02.2003 tarih ve 4814 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesine göre süresinde «ibraz» edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her «çek» yaprağı için bankanın sorumluluğunun 410TL’ye çıkarıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile 4.920,00 TL’nin ibraz tarihinden itibaren işleyecek «reeskont faizi» ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.
2- Davacı taraf «hamili» bulunduğu çekleri bankaya «ibraz» ettiğinde davalı bankaca ödeme yapılmadığını ileri sürerek, her «çek» yaprağı için bankanın Yasa gereği ödemesi gereken meblağı talep etmiştir.
3167 sayılı Yasa’nın 5. maddesine göre “Çekin ibrazında karşılığının tamamen ödenmemesi veya «çek hamili» tarafından kısmi ödemenin kabul edilmemesi halinde, «ibraz» tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir”.
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu «çekin ibraz süresi» içerisinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 711/«son» maddesi uyarınca, davalı Bankanın, «keşidecinin» men «yetkisini» kullanması nedeniyle, ödeme yapmamasında yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, dolayısıyla keşidecinin kendisine verilen yasal yetkiyi kullanmak suretiyle, davalı Bankayı «ödemeden men» ettiği, bu durumda davalı Bankanın da aralarındaki sözleşme gereğince, «çek» bedelini ve buna ilişkin yasal sorumluluk bedelini «hamile» ödememesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; miktar itibariyle temyiz sınırının altında olan bu karar aleyhine Adal …
Dava, karşılıksız çeklerde muhatap bankanın her «çek» yaprağı için ödemesi zorunlu meblağın tahsili istemine ilişkin «alacak davası» olup, dava konusu çeklerin yasal süresi içerisinde «ibraz» edildiği ve «keşidecinin» «ödemeden men» talimatı nedeniyle ödenmediği konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Gerek 3167 sayılı Yasa'nın 3/1. maddesi ve gerekse de 5941 sayılı Çek Kanunu'nun 3/3. maddesinde muhatap bankanın karşılıksız çeklerde süresinde «ibraz» edilen her «çek» yaprağı için yasal yükümlülük bedelini ödemesi gerektiği düzenlenmiş olup muhatap bankanın anılan hüküm uyarınca sorumlu tutulabilmesi için, «çekin süresinde ibraz» edildiğinin ve karşılığının bulunmadığının usulünce belgelenmesi gereklidir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:çekin ibraz süresi · ibraz süresi · ödemeden men kararı · çekin ibrazı · ödeme yasağı · takas · cy/cy şerhi · oy yasağı
Benzer bu karardaMahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dava konusu «çekin ibraz süresi» içerisinde yürürlükte bulunan 6762 sayılı TTK'nın 711/«son» maddesi uyarınca, davalı Bankanın, «keşidecinin» men «yetkisini» kullanması nedeniyle, ödeme yapmamasında yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, dolayısıyla keşidecinin kendisine verilen yasal yetkiyi kullanmak suretiyle, davalı Bankayı «ödemeden men» ettiği, bu durumda davalı Bankanın da aralarındaki sözleşme gereğince, «çek» bedelini ve buna ilişkin yasal sorumluluk bedelini «hamile» ödememesinde yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiş; miktar itibariyle temyiz sınırının altında olan bu karar aleyhine Adal …
Somut uyuşmazlıkta ise, dava konusu çekin «takasa» sunularak süresinde «ibraz» edildiği halde, «ödemeden men» talimatı nedeniyle işlem yapılmadan davacı «hamile» iade edildiği, anılan «çekin ibraz» tarihi itibariyle karşılığının bulunup bulunmadığı hususunun ise çekin arkasına yazılmadığı, davacı hamilin 01/10/2012 tarihinde Bankanın asgari sorumluluk tutarın …
O halde sadece "«ödeme yasağı» nedeniyle işlem yapılamamıştır" «şerhinin» konulması çekin muhataba «ibraz» edilmiş olmakla birlikte ödenmediğini gösterir nitelikte olup mahkemenin, gerekirse bilirkişi marifetiyle banka kayıtları üzerinde inceleme yaptırması ve ibraz tar …
Dava, karşılıksız çeklerde muhatap bankanın her «çek» yaprağı için ödemesi zorunlu meblağın tahsili istemine ilişkin «alacak davası» olup, dava konusu çeklerin yasal süresi içerisinde «ibraz» edildiği ve «keşidecinin» «ödemeden men» talimatı nedeniyle ödenmediği konusunda taraflar arasında bir ihtilaf bulunmamaktadır.
-
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 2010/12241 E. 2012/3207 K.
Ortak:muhatap banka · banka sorumluluğu · hamil · çek · ibraz
İncelediğiniz kararda2- Davacı taraf «hamili» bulunduğu çekleri bankaya «ibraz» ettiğinde davalı bankaca ödeme yapılmadığını ileri sürerek, her «çek» yaprağı için bankanın Yasa gereği ödemesi gereken meblağı talep etmiştir.
3167 sayılı Yasa’nın 5. maddesine göre “Çekin ibrazında karşılığının tamamen ödenmemesi veya «çek hamili» tarafından kısmi ödemenin kabul edilmemesi halinde, «ibraz» tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir”.
Buna göre «keşide yeri» bulunmayan çekin «çek» vasfı taşımadığı kabul edilir. “Keşide yeri yazılı olmayan çeki banka ödemez ise bu eylemin sonucu «muhatap banka sorumlu» olmaz” (Yargıtay 11.
Benzer bu karardaMahkemece, davacının çeklerin «hamili» olduğu, davalının ödeme yükümlülüğünün olması için «çek» asıllarının davacı yanca bankaya «ibrazı» gerektiği, çek asıllarının bankaya bırakılarak kısmi ödemenin talep edilmesi halinde bankanın ödeme yükümlülüğünün bulunduğu, davacının bu usulü yerine getirmediği, ödeme yapılması için bankaya sözlü başvurunun yeterli olmadığı, başvurunun yazılı olarak ispatlanması durumunda ve çek aslının bankaya ibrazı halinde bankanın ödeme yükümlülüğünün doğduğu, davacının bu usule uymaksızın «banka sorumluluk» bedelinin tahsili amacıyla doğrudan dava açmasının doğru olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
4814 Sayılı Yasa ile değişik 3167 Sayılı Yasanın 10. maddesine göre «muhatap banka», süresinde «ibraz» edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her «çek» yaprağı için 410,00 TL'ye kadar ve kısmen karşılığının bulunması halinde ise bu miktar, her çek yaprağı için 410,00 TL.ye tamamlanacak biçimde ödeme yapmakla yükümlüdür.
Davacı vekili her ne kadar yazılı başvuru ile «çek» yapraklarının müvekkiline «ibraz» edilmediğini savunarak davanın reddini istemiş ve mahkemece de, davalının ödeme yükümlülüğünün olması için çek asıllarının davacı tarafından bankaya ibrazı gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmişse de, davacı tarafın yargılama sırasında 09.02.2010 tarihinde çeklerin asıllarını mahkemeye ibraz ettiği ve mahkeme kasasına alındığı belirlenmiştir.
Sonuç: 🔶 iki emsal
Farklı:karşılıksız çek · teslim
Benzer bu karardaO halde mahkemece, «çek» asıllarının «ibrazı» nedeniyle davalı bankanın kanunen her bir «karşılıksız çek» yaprağı için ödemekle yükümlü olduğu miktar belirlenerek bu miktarın çek yapraklarının «teslimi» koşuluyla davalıdan tahsiline karar verilmesi gerekirken, davanın reddine hükmedilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.
Karar metni
Kararın tam (anonimleştirilmiş) metnini göster
11. Hukuk Dairesi 2009/11458 E. , 2011/4034 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ Sulh Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasında görülen davada İskenderun 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nce verilen 17.04.2009 tarih ve 2008/78-2009/693 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve temyiz dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:
Davacı vekili, müvekkilinin hamili bulunduğu, keşidecisi dava dışı ... olan 12 adet çeki davalı bankaya ibrazında çeklerin karşılığının olmadığı bildirilerek çeklerin şubede kalması halinde 3167 sayılı Yasa uyarınca her çek yaprağı için 410,00 TL ödeneceğinin bildirilmesi üzerine çekleri bankaya teslim ettiğini, buna rağmen davalı bankanın müvekkiline ödeme yapmadığını, 3167 sayılı Yasa’nın 26.02.2003 tarih ve 4814 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesine göre süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için 410,00 TL ödemesi gerektiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 4.920,00 YTL’nin çeklerin ibraz edildiği 18.12.2007 tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, çeklerdeki keşideci imzası ile keşidecinin şube nezdindeki imza örneklerinin benzemediğini, 4 adet çekte keşide yeri bulunmadığını, çeklerin gerçek alışveriş sonucu keşide edilmediğini, müvekkilinin dolandırıcılık eylemi ile karşı karşıya kaldığını, davacı hamilin keşideciye karşı çek bedellerini tahsil için hiçbir girişimde bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece, iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, davalı bankaca çekler üzerindeki imzaların keşideci imzasına benzemeyip nitelikli dolandırıcılık suçu işlendiğinden bahisle ödeme yapılmamış ise de İskenderun 1.Noterliği’nce düzenlenen 28.12.2007 tarihli taahhütname ile dava konusu çeklerin keşideci ... tarafından imzalanarak davacıya verildiğinin kabul ve taahhüt edildiği, 3167 sayılı Yasa’nın 26.02.2003 tarih ve 4814 sayılı Yasa ile değişik 10.maddesine göre süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için bankanın sorumluluğunun 410TL’ye çıkarıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile 4.920,00 TL’nin ibraz tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar verilmiştir.
Kararı, davalı vekili temyiz etmiştir.
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir.
2- Davacı taraf hamili bulunduğu çekleri bankaya ibraz ettiğinde davalı bankaca ödeme yapılmadığını ileri sürerek, her çek yaprağı için bankanın Yasa gereği ödemesi gereken meblağı talep etmiştir. Davalı banka vekili ise dava konusu 4 adet çekte keşide yeri yazılı olmayıp TTK’nun 692. ve 693. maddeleri uyarınca çek vasfı bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 3167 sayılı Yasa’nın 5. maddesine göre “Çekin ibrazında karşılığının tamamen ödenmemesi veya çek hamili tarafından kısmi ödemenin kabul edilmemesi halinde, ibraz tarihi ile ödememe nedeni çekin üzerine yazılır ve çek, üzerine imzası alınarak hamiline geri verilir”. Yine aynı Yasa’nın 10.maddesinde “Muhatap banka, süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için 410,00TL ödeme yapmakla yükümlüdür” hükmü düzenlenmiştir.
Bankanın ibraz edilen çekin karşılığını –varsa- ödeme yükümlülüğü çekin süresinde ibraz edilmesi, zorunlu unsurlarının bulunması halindedir. Çekin unsurları ve bu unsurların bulunmaması durumunda uygulanacak kurallar TTK’nun 692. ve 693 .maddelerinde düzenlenmiştir. Buna göre keşide yeri bulunmayan çekin çek vasfı taşımadığı kabul edilir. “Keşide yeri yazılı olmayan çeki banka ödemez ise bu eylemin sonucu muhatap banka sorumlu olmaz” (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 03.12.1990 tarih, 6425 E., 7740 K. sayılı ilamı,Gönen Eriş,Uygulamalı Çek Hukuku, 5. Baskı, syf,39). Mahkemece, yapılan bu açıklamalar ışığında keşide yeri bulunmayan 4 adet çek açısından çek vasfı bulunmadığı nazara alınmadan yazılı gerekçeyle hüküm tesisi doğru görülmeyip bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ
Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE; (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı banka vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı yararına BOZULMASINA, ödediği temyiz peşin harcın isteği halinde temyiz edene iadesine, 07.04.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
Kaynak: https://6102ttk.com/karar/1019125300 · sınıflandırıcı zincir-tam · görünüm damgası: yargitay11_temyiz