6102TTK

Kanun yolu incelemesi

İbra edilmeme kararının iptalinde hukuki yarar: Yargıtay'ın 2024 çerçevesi ve sonrası

None , Hâkim · İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9 Kasım 2026 · None

Soru: Genel kurul bir yönetim kurulu üyesini ibra etmemiş ve hakkında sorumluluk davası açılmasına karar vermiş, ama dava henüz açılmamış. Üye bu kararın iptalini isteyebilir mi?

Kısa cevap (içtihadın bugünkü durumu): Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 16.12.2024 tarihli kararıyla, dairenin birbiriyle çelişen içtihadını üç hâlli bir çerçeveye bağladı. Sorumluluk davası açılmadıkça iptal davasında hukuki yarar vardır. Dava açılmışsa yoktur, çünkü itiraz ve def'iler o davada ileri sürülebilir. Çerçeve, sonraki istinaf kararlarında doğrudan uygulanıyor.

1. Yargılama zinciri

Aşama Mahkeme Künye Sonuç (6 nolu ibra kararı yönünden)
İlk derece İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/546 E., 2020/331 K. (16.06.2020) İptal
İstinaf İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi 2021/54 E., 2023/1142 K. Kaldırma — hukuki yarar yok, istem reddi
Temyiz Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2023/5361 E., 2024/9065 K. (16.12.2024) Bozma — hukuki yarar var
Bozmadan sonra İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi 2025/137 E., 2025/608 K. (16.04.2025) Bozmaya uyma — iptal

Aynı genel kurulda alınan 7 nolu karar (azlığın aday gösterme hakkına rağmen hâkim pay sahibinin adayının yönetim kuruluna seçilmesi) her aşamada iptal edildi; Yargıtay bu yöndeki temyiz itirazlarını reddetti. Bu inceleme 6 nolu karar üzerinde durur. 7 nolu karar aday gösterme imtiyazı meselesinde işlenmiştir.

2. Olay

Davalı anonim şirketin sermayesinin büyük çoğunluğu bir holdinge aittir. Davacı ise azlık pay sahibi olan bir yönetim kurulu üyesidir. 14.05.2018 tarihli olağan genel kurulda yönetim kurulu üyeleri 2017 faaliyet yılı için ibraya sunulmuştur. Diğer üyeler oy çokluğuyla ibra edilmiş, davacı ise şirketin zarar etmesine sebep olduğu gerekçesiyle ibra edilmemiştir. Aynı kararla hakkında sorumluluk davası açılmasına da karar verilmiştir (gündemin 6. maddesi). Davacı karara muhalif kalmış ve muhalefetini tutanağa geçirtmiştir. Dava tarihinde, genel kurul kararına dayanılarak açılmış bir sorumluluk davası yoktur.

3. İstinafın yaklaşımı: dava açılmadıkça hukuki yarar yok

İstanbul BAM 12. HD, ilk derece mahkemesinin iptal kararını kaldırdı ve 6 nolu kararın iptali istemini hukuki yarar yokluğundan reddetti. Daire, Yargıtay'ın 2013 tarihli bir kararına dayandı:

«Anonim şirket yönetim kurulu üyelerinin ibra edilmemeleri ya da daha önce alınan bir ibra kararının yine genel kurul marifeti ile geri alınması halinin başlı başına iptal davasına konu edilmesi durumunda, yerleşik yargı kararlarına göre davacıların hukuki yararlarının bulunmadığı kabul edilmekte; hukuki yararın varlığının kabul edilebilmesi için yönetim kurulu üyeleri hakkında ayrı bir sorumluluk davasının makul bir süre de açılıp açılmadığının beklenmesi gerektiği belirtilmektedir.» — İstanbul BAM 12. HD, 2021/54 E., 2023/1142 K.

Gerekçenin özü şudur: Yönetim kurulu üyelerinin işlemleri somut olarak sorumluluk davasında değerlendirilir. Sorumluluk davası açılmadıkça ibra etmeme kararı ilgili hakkında "herhangi bir hukuksal sonuç meydana getirmemektedir". Dairenin dayandığı karar Yargıtay 11. HD'nin 2013/1578 E., 2013/4933 K. (13.03.2013) sayılı kararıdır. O olayda ise sorumluluk davası derdestti. Bu ayrıntı, 2024 çerçevesinin üçüncü hâline karşılık gelir.

4. Yargıtay: dört çizgi, bir çerçeve

Yargıtay önce kendi içtihadının dağınıklığını açıkça tespit eder. Kararda daire içtihadında dört ayrı yaklaşım sayılır:

  1. Yalnız ibra edilmeme kararı alınıp sorumluluk davası açılmasına karar verilmemişse, karar tek başına uygulanabilir değildir. Makul süre geçmeden açılan iptal davası dinlenemez.
  2. Sorumluluk davası açılmasına karar verilmemiş olsa bile ibra edilmeme kararının iptalinde hukuki yarar vardır. Örnek: Yargıtay 11. HD 2022/3989 E., 2023/6219 K. (26.10.2023).
  3. Önce bir sorumluluk davası açılıp açılmadığı araştırılır. Dava varsa iptal davasında hukuki yarar yoktur. Makul süre geçtiği hâlde dava açılmamışsa ibra edilmeme kararı esastan (kanun, esas sözleşme, dürüstlük kuralı yönünden) incelenir. Örnek: Yargıtay 11. HD 2014/8177 E., 2014/15155 K. (02.10.2014).
  4. Makul süre geçtiği hâlde dava açılmamış olmalıdır. Ancak ibra edilmemenin yanında sorumluluk davası açılmasına da karar verilmişse üyenin hukuki yararı vardır.

Daire, bu dağınıklığın hukuk güvenliğini ve kamu düzenini ilgilendirdiğini belirtir. Farklı yönde çıkan kararları ilkesel bir çerçeveye oturtur ve uygulamanın bundan böyle bu çerçevede yürütüleceğini açıklar. Çerçeve üç hâlden oluşur:

Hâl Genel kurulun kararı Sorumluluk davası İptal davasında hukuki yarar
(i) Yalnız ibra edilmeme — Var
(ii) İbra edilmeme + sorumluluk davası açılması Açılmamış Var
(iii) İbra edilmeme + sorumluluk davası açılması Açılmış Yok — itiraz ve def'iler sorumluluk davasında ileri sürülür (usul ekonomisi)

Somut olay (ii) numaralı hâldir:

«Yönetim kurulu üyesi hakkında ibra edilmeme ve sorumluluk davası açılmasına karar verildiği bir durumda sorumluluk davası açılmamışsa, pay sahibi ilgili yönetim kurulu üyesinin ibra edilmeme ve sorumluluk davası açılması yönündeki kararın iptali için dava açmakta hukukî yararı bulunmaktadır.» — Yargıtay 11. HD, 2023/5361 E., 2024/9065 K. (16.12.2024)

Yargıtay, istinaf kararını bu yönden davacı yararına bozdu. 7 nolu karara ilişkin davalı temyizini ise reddetti.

Çerçevenin getirdiği değişiklik: Birinci, üçüncü ve dördüncü çizgide aranan "makul sürenin beklenmesi" koşulu çerçevenin metninde yer almıyor. Belirleyici ölçüt, bir sorumluluk davasının fiilen açılmış olup olmadığıdır.

5. Çerçeveden sonra: uygulama

Çerçeve kısa sürede istinaf kararlarına girdi. Arama dizininde 16.12.2024 sonrasına ait şu kararlar çerçeveyi doğrudan anarak uyguluyor:

  • Aynı dosya, bozmaya uyma — İstanbul BAM 12. HD, 2025/137 E., 2025/608 K. (16.04.2025). Daire bozmaya uydu ve esasa girdi. 6 nolu kararı iptal ederken şu gerekçeye dayandı: «zararın açıklaması olmadan ibra edilmemesine karar verilmesinin kanuna, esas sözleşmeye ve özellikle dürüstlük kuralına aykırı olduğu». Yani zincir hukuki yararın kabulüyle kalmadı, kararın esastan iptaliyle sonuçlandı.
  • İstanbul BAM 12. HD, 2022/260 E., 2025/186 K. (06.02.2025) — Aynı tarihli genel kurula ilişkin ayrı bir dosyadır. Daire (ii) numaralı hâli uyguladı ve hukuki yararı kabul etti. Esasa ilişkin olarak, önceki dönemlerde alınmış ve iptal edilmemiş ibra kararlarının sonraki dönem genel kurulunda ortadan kaldırılamayacağını belirtti. TTK m. 558/1'e göre de ibra kararı genel kurul kararıyla kaldırılamaz; aynı fıkra, 445. madde hükmünün saklı olduğunu belirterek iptal davası yolunu açık tutar.
  • İstanbul BAM 12. HD, 2023/380 E., 2026/348 K. (26.02.2026) — (ii) numaralı hâl. Sorumluluk davası açılmadığından hukuki yarar kabul edildi.
  • Antalya BAM 16. HD, 2024/600 E., 2025/661 K. (02.06.2025), kooperatif genel kurulu — Genel kurul yalnız ibra edilmeme kararı almıştı, yani (i) numaralı hâl. Sorumluluk davası iptal davası sürerken açılmıştı. Daire hukuki yararı kabul etti; iki davanın sonucu birbirini etkileyeceğinden birleştirilerek görülmesi gerektiğini belirtti. Bu karar çerçevenin açık bıraktığı bir soruya cevap veriyor: dava, iptal davası açıldıktan sonra açılırsa ne olur?

Esas aşamasına ilişkin bir gelişme: Yargıtay 11. HD, 2025/4222 E., 2026/1251 K. (04.03.2026), ibra edilmeme kararının iptali davasında ilk derece mahkemesinin ispat yükünü davacı üyede bırakmasını doğru bulmadı. Gerekçeye göre TTK m. 553/1'deki kusur karinesinin 6335 sayılı Kanunla kaldırılmasıyla kusuru ispat yükü, kusuru iddia eden tarafa geçmiştir: «burada ispat yükünün kusuru iddia eden davalı tarafa düşeceğinin kabulü gerekmekte». Bu yaklaşım 2023/6219 sayılı kararla da örtüşüyor. O kararda, finansal tablolar onaylanmış ve aynı dönemdeki diğer üyeler ibra edilmişken tek üyenin ibra edilmemesi dürüstlük kuralına aykırı bulunmuştu.

6. Doktrin

Açık erişimli öğretide ibranın reddi (ibra etmeme) kararlarının iptal davasına konu olabileceği ağırlıklı olarak kabul ediliyor. Yargıtay'ın "sorumluluk davasını bekleme" koşulu ise eleştiriliyor. İncelenen kaynakların hiçbiri 16.12.2024 tarihli kararı henüz anmıyor.

  • İptal davasına konu olabilirlik. Akteke'ye göre: «tıpkı ibra kararının iptali dava edilebildiği gibi ibranın reddi kararları da iptal davasına konu olabilir» ([1], s. 646). Yazar, öğretideki lehte ve aleyhte görüşlerin dökümünü de veriyor ([1], dn. 41). Karşı görüşte Arslanlı ile Kırca/Şehirali Çelik/Manavgat anılıyor.
  • Hukuki yarar tartışması. Kırca'ya atfedilen görüşe göre ibranın reddi kararı, üyenin karardan önceki ve sonraki hukuki durumu arasında bir fark yaratmadığından iptal davasında hukuki yarar yoktur ([2], s. 133'teki aktarım). Akkaya bu görüşe karşı çıkıyor: «İbra davasındaki gibi burada da yönetim kurulu üyelerinin bu davayı açmakta menfaati vardır» ([2], s. 133). Pezük iki görüşü de aktarıyor: «Bazı yazarlara göre ibranın reddedilmesi halinde, ibrası reddedilenlerin hukuki durumunda bir farklılık olmayacağı için bu konuda iptal davası açmakta hukuki yarar bulunmamaktadır.» ([3], s. 37).
  • İptal kararının sınırı. Öğretide iptal kararının ibra sonucu doğurmadığı vurgulanıyor: «İptal davasında sadece genel kurulun redde ilişkin kararı ortadan kalkmaktadır. Bu hüküm ibra sonucunu doğurmadığı gibi yönetim kurulu üyelerine karşı sorumluluk davası açılması tehdidini de ortadan kaldırmamaktadır.» ([2], s. 134). Pezük de aynı noktadan hareketle ibra davası yolunu daha yararlı buluyor ([3], s. 37). Her iki yazar bu nedenle ibra davası (hükmen ibra) yolunu ayrıca ele alıyor.
  • Sorumluluk davası önce açılmışsa. Akkaya, Çamoğlu'ya dayanarak bu durumda «ibra etmeme kararının iptali davasının sonucunun beklenmesi gerekir» görüşündedir ([2], s. 134). Bu yaklaşım çerçevenin (iii) numaralı hâlinden ayrılır. Yargıtay o hâlde iptal davasında hukuki yararı reddederek meseleyi sorumluluk davasına bırakıyor.
  • İbra ile sorumluluk davası kararının bağı. Bora Çınar'a göre «sorumluluk davası açılması kararı ile ibra kararı bir madalyonun farklı iki yüzü gibi görünmektedir» ([5], s. 251). Yazar, sorumlu olmadığını düşünen yönetim kurulunun da sorumluluk davası açılması kararına karşı iptal yoluna gidebileceğini kabul ediyor ([5], s. 249). Sopacı Öztuna, oydan yoksunluk (TTK m. 436) bakımından ibra kararı ile sorumluluk davası açılması kararını birbirine bağlı gören yaklaşıma katılıyor ([4], s. 414). Yazar bu yaklaşımı Yargıtay 11. HD'nin 2023/5897 E., 2024/7689 K. (04.11.2024) sayılı kararına dayandırıyor. Ancak o karar gerekçesiz bir onama kararıdır; ibra edilmeme ile sorumluluk davası oylamasının bağına ilişkin değerlendirme, Yargıtay'ın onadığı ilk derece kararının gerekçesinde yer alır ve olay bir limited şirkete ilişkindir.
  • İbranın kendisine karşı yol. Ters yöndeki durum, yani ibra kararına karşı dava için Canözü şunu belirtiyor: «TTK m.424 bağlamında ibranın geçersizliğinin ileri sürülmesi, TTK m.445 vd. hükümlerinde yer alan iptal davası şartlarına tabi değildir» ([6], s. 344).

7. İçtihadın bugünkü durumu

  • Hukuki yarar (dava şartı): 16.12.2024 sonrasında ölçüt nettir: sorumluluk davası fiilen açılmadıkça iptal davasında hukuki yarar vardır. İncelenen istinaf kararları çerçeveyi açıkça anarak uyguluyor. Gerekçesi okunan 2025–2026 kararları arasında çerçeveden ayrılan bir karara rastlanmadı. Bu dönemdeki Yargıtay kararlarının çoğu gerekçe içermeyen onama kararıdır.
  • Açık kalan sorular:
  • Sorumluluk davası iptal davası açıldıktan sonra açılırsa ne olur? Antalya BAM birleştirme yolunu seçti; Yargıtay'ın bu konudaki bir kararına dizinde rastlanmadı.
  • (iii) numaralı hâlde sorumluluk davasının reddedilmesi, ibra edilmeme kararının akıbetini nasıl etkiler?
  • Esas yönünden denetim: Hukuki yarar kabul edildiğinde ibra edilmeme kararı TTK m. 445 ölçütleriyle, özellikle dürüstlük kuralı yönünden incelenir. Yargıtay 2026 kararına göre kusuru ispat yükü kusuru iddia eden şirkettedir.

8. Sitedeki ilgili sayfalar

Atıf dizini

Kararlar (bağlantısı olanlar sitede tam metniyle yayımlıdır; diğerleri künyeyle anılmıştır)

  1. İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi, 2018/546 E., 2020/331 K., 16.06.2020
  2. İstanbul BAM 12. HD, 2021/54 E., 2023/1142 K.
  3. Yargıtay 11. HD, 2023/5361 E., 2024/9065 K., 16.12.2024
  4. İstanbul BAM 12. HD, 2025/137 E., 2025/608 K., 16.04.2025
  5. İstanbul BAM 12. HD, 2022/260 E., 2025/186 K., 06.02.2025
  6. İstanbul BAM 12. HD, 2023/380 E., 2026/348 K., 26.02.2026
  7. Antalya BAM 16. HD, 2024/600 E., 2025/661 K., 02.06.2025
  8. Yargıtay 11. HD, 2025/4222 E., 2026/1251 K., 04.03.2026
  9. Yargıtay 11. HD, 2022/3989 E., 2023/6219 K., 26.10.2023
  10. Yargıtay 11. HD, 2014/8177 E., 2014/15155 K., 02.10.2014
  11. Yargıtay 11. HD, 2013/1578 E., 2013/4933 K., 13.03.2013

Doktrin (hepsi açık erişimli; adresler 2026-11-09'da açılıp metin üzerinden doğrulandı)

  1. Akteke, Mustafa Yasir: "Anonim Ortaklık Genel Kurulunun İbraya İlişkin Kararlarında Yetersayılar", Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 6(2), 2023, s. 637-664. dergipark.org.tr/tr/pub/neuhfd/article/1303100
  2. Akkaya, Ayşegül: Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulunun İbrası, Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 2019. katalog.marmara.edu.tr
  3. Pezük, Arzum: Anonim Şirkette İbra Davası, Yüksek Lisans Tezi, İzmir Ekonomi Üniversitesi, 2022. hdl.handle.net/20.500.14365/320
  4. Sopacı Öztuna, Birgül: "Yönetim Kurulu Üyelerinin İbrasında Oydan Yoksunluğun Kapsamı ve Güncel Yargıtay Kararları", Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 31(1), 2025, s. 391-419. dergipark.org.tr/tr/pub/maruhad/article/1726527
  5. Bora Çınar, Sevda: "Anonim Şirketlerde Sorumluluk Davası Açılmasında Genel Kurul Kararı Alınmasının Gerekli Olup Olmadığı Üzerine Bir Değerlendirme", Turkish Academic Research Review 4(2), 2019, s. 235-258. dergipark.org.tr/en/pub/tarr/article/493642
  6. Canözü, Salih: "Anonim Şirketlerde İbra Kararının Kapsamı ve Şartları", The Journal of International Scientific Researches 5(3), 2020, s. 329-347. dergipark.org.tr/en/pub/isrjournal/article/792695

Konunun doğrudan ele alındığı Alışkan, "İbranın Reddi Kararına Karşı İptal Davası Açılması…" (Terazi Hukuk Dergisi 16(174), 2021) yalnız abonelere açık olduğundan okunamadı ve kullanılmadı.

Yöntem notu: Kararlar 6102TTK yayın paketinden ve Yargıtay ile bölge adliye mahkemesi hukuk dairelerinin kararlarını kapsayan arama dizininden derlenmiştir. Karar alıntıları mahkeme metniyle, doktrin alıntıları kaynağın tam metniyle birebir karşılaştırılmıştır. Doktrinden kısa alıntılar FSEK m. 35 çerçevesinde, kaynak gösterilerek yapılmıştır. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.

Bu sitedeki içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş veya tavsiye değildir. Resmî metin için mevzuat.gov.tr esastır.