Yargılamada ödenen ipotek borcunda fek ve gider sorumluluğu

T.C. İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 12. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO 2026/539

KARAR NO 2026/651 TÜRKMİLLETİADINAKARAR

İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ 08/12/2025

NUMARASI 2024/28 Esas - 2025/1103 Karar

DAVA

İpoteğin Fekki

DAVA TARİHİ 21/12/2022

İSTİNAF KARAR TARİHİ 08/04/2026

Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;

DAVA

Davacı vekili; dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan ipotek limiti olan 375.000-TL'nin mahkememizin uygun göreceği bir yere tarafınca depo edilmesine karar verilmesini, ipotek tutarının tarafınca mahkemenin uygun göreceği yere depo edilmesinden sonra ....İcra Dairesinin ... Esasla aleyhine karşı başlatılan takibin tarafları açısından huzurdaki davanın sonuçlanıncaya kadar tedbiren durdurulmasını, dava sonucunda yapılan inceleme neticesinde belirlenen ipotek bedelinin asıl alacaklıya ödenmesi neticesinde... ... Mah. ..... Ada .... parsel (eski .. parsel) . Blok ... Bağımsız bölüm taşınmaz üzerin şerh edilen 16/02/2007 tarih ve ..... yevmiye numaralı ipoteğin kaldırılmasına karar verilmesini ve kararın icrası için ilgili tapu müdürlüğüne yazı yazılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili; Müvekkili banka lehine süresiz bir şekilde, doğmuş doğacak tüm borcun teminatı teşkil eden limit ipoteğinin tesis edildiğini, davacı tarafın kredilerin muvazaalı olarak kullandırılarak ipotekli taşınmazın maliklerinin zarara uğratıldığı iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili banka ile dava dışı kredi borçlusu şirket arasında yeni kredilerin kullandırılarak ipotek teminatı kapsamına alınmasında hukuka aykırılık bulunmadığını, kredi sözleşmeleri kapsamında yeni kredilerin kullandırılmasının ipotekli taşınmaz malikinin onayına tabi olmadığını, müvekkili banka tarafından limit ipoteğine uygun olarak talepte bulunulduğunu beyanla, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinden bırakılmasına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEME KARARI

Mahkemece; davacı tarafın, üzerinde ipotek bulunan bir taşınmazı satın aldığı, ipotek bedelinin 375.000-TL üst sınır ipoteği olarak belirlendiği, .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığı, Büyükçekmece 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2022/1050 Es dosyasına ipotek bedelinin depo edildiği ancak söz konusu depo edilen bedelin icra takibinin durdurulmasına ilişkin olarak yatırılan teminat bedeli olduğu bu nedenle ipotek karşılığı olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmakla davacıya 6.celsede ipotek bedelinin yatırılmasına ilişkin süre verilmiş olup 14/11/2025 tarihinde 375.000-TL ipotek bedelinin mahkeme veznesine yatırıldığı,alınan bilirkişi raporunda davadışı kredi borçlusunun ipoteğin limit ipoteği olduğu TMK'nın 883.

maddesinde düzenlendiği, buna göre alacağın sona ermesi halinde ipotekli taşınmazın malikinin, alacaklıdan ipoteği terkin ettirmesini isteyebileceği, aynı yasanın 884.maddesinde de üçüncü kişi ipoteğinin de düzenlendiği, bu maddede "borçtan şahsen sorumlu olmayan rehinli taşınmaz malikinin, borçluya ait koşullar içinde borcu ödeyerek taşınmazın üzerindeki ipoteğin kaldırılmasını isteyebileceği" hükmünün mevcut olduğu, davalı banka ile dava dışı ......... Şti arasında genel kredi sözleşmesi ilişkisi olduğu, davacının bu sözleşmede taraf olmadığı, yalnızca taşınmaz maliki olduğu,davacının ipoteğin dayanağı borca ilişkin itirazının olmadığı, davacı tarafın tapu kaydında belirtilen ipotek miktarı depo etmesi sebebiyle ipoteğin terkin şartlarının oluştuğu, kararın kesinleşmesiyle de depo bedelinin davalı tarafın talebi halinde davalı tarafa ödenebileceği gerekçesiyle davanın kabulüne ve davacı yararına yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili; Davacının maliki olduğu; “.... ili,....... ilçesi, ... Köyü, ....... Ada, .... Parsel, ... arsa paylı, ....... Kat, .... nolu bağımsız bölüm üzerinde müvekkil banka lehine 15/02/2007 tarih, ........ ye. nolu .... dereceden 375.000,00-TL bedelli limit ve süresiz (FBK) limit ipoteği tesis edildiği, taşınmazın, ipotek tesis tarihi olan 15.02.2007 tarihinden sonra 26.02.2008 tarihinde davacı tarafça ipotekli bir şekilde iktisap edildiğini,dava dışı şirket ......... A.Ş.'nin yine müvekkil bankanın kredi borçlusu .... şti.'ye olan kefaleti sebebiyle borcu bulunduğundan adı geçen şirketlere ve ipotekli taşınmaz maliklerine .... Noterliğinin 05.09.2022 tarih, ... yevmiye nolu hesap kat ihtarnamesi keşide edilerek ilgililere tebliğ edildiği, ...

AŞ'nin kefalet sorumluluğundan kaynaklanan borcu ipotek teminatı altında olduğundan, davacının maliki olduğu ipotekli taşınmaz hakkında .... İcra Dairesinin ... esas sayılı dosyasından ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığını, mahkeme dosyasına yatırılan ipotek limit bedeli sebebiyle ipotek terkin şartlarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar vererek, taşınmaz kaydında yer alana ipoteğin terkinine, karar harcı, yargılama gideri ve vekalet ücretinin müvekkil banka üzerinde bırakılmasına karar verildiğini, davacı tarafın ipotek sorumluluğundan kaynaklanan borcunu icra takip dosyasına ödeyip ipotek borcundan kurtulabileceğini ve ipoteğin fekki için müvekkil bankaya müracaat edebileceğini, ancak, davacı tarafça önce borcun olmadığı iddiasıyla ipotek fek davası açılmış, takibin durdurulması için ipotek limiti tutarında bakiye depo edilmiş akabinde sanki borcu olmadığı iddia edilmemiş gibi tedbir bedelinin ipotek borcuna sayılması kabul edilerek davadaki uyuşmazlık kendiliğinden ortadan kaldırıldığını, mahkemenin, huzurdaki davanın müvekkil bankanın kusuru sebebiyle açılmış gibi hareket ederek müvekkil banka aleyhine karar harcı yargılama gideri vekalet ücretine hükmettiğini, davacının müvekkil banka davacıya karşı ne bir ipotek fek taahhüdünde bulunmuş, ne bir haksız alacak talep etmiş ne de borcun ödenmesine rağmen davacıdan haksız olarak talepte bulunduğunu, bankanın ipoteğin fekki sebeplerinden hiçbirini içermeyen bu dava sonucunda hangi gerekçeyle müvekkil banka kusurlu bulunmuş, aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin izaha muhtaç olduğunu, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

GEREKÇE

Dava; genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan, davacı adına kayıtlı taşınmaz üzerinde 15.02.2007 tarihinde tesis edilen 1. dereceden 375.000-TL bedelli ipoteğin kaldırılması istemine ilişkindir. Alacak sona erdiği halde alacaklı, terkin taahhüdünü iradesiyle yerine getirmezse, taşınmaz maliki ipoteğin fekkini (kaldırılmasını) dava yolu ile isteyebilir. Somut uyuşmazlıkta, 15.02.2007 günlü resmi akit tablosu içeriği gereği ipotek “ ...kredi sözleşmelerden doğmuş, doğacak bilcümle alacakların, kambiyo senetlerinden asaleten ve kefaleten alacaklarına karşılık teminat olarak” tesis edilmiştir. Bu durumda ipotek ileride gerçekleşecek veya gerçekleşmesi muhtemel olan bir alacağın teminatı olarak tesis edilmiştir.

Bu haliyle ipotek, azami meblağ (üst sınır ipoteği) ipoteğidir. Esasen bu konu uyuşmazlık olmayıp, banka icra takibinde de limit miktarı ile sınırlı olarak talepde bulunmuştur. Davacının borcun varlığına bir itirazı olmadığı gibi; borcunu mahkeme veznesine yatıracağını beyan ederek elde ki davayı açmıştır. Somut olaya emsal olan Yargıtay 19 HD nin 2018/2119 esas,2019/4616 esas sayılı ve 3/10/2019 tarihli ilamında "Elbette genel olarak dava, dava tarihindeki hukuki duruma göre sonuçlandırılır. Ancak somut olayda usul ekonomisi de gözetilerek ipotekle teminat altına alınan davalı alacağının davacı tarafından mahkemenin göstereceği bir mercie veya mahkeme veznesine yatırıldığı takdirde davanın kabul edilmesi gerekir.

Davalı, dava tarihi itibariyle haklı olduğu için karar harcı ile davacının yargılama giderleri ve vekalet ücreti ile sorumlu olmaz iken, davacı ise karar harcı ile davalının yargılama gideri ve vekalet ücretinden sorumlu olacak ve ipoteğin de fekkine karar verilecektir." denilmiştir. Dava konusu ipoteğin fekkine konu değer 375.000-TL'dir. İpoteğin kaldırılmasına ilişkin davalar menfi tespit istemini de içerdiğinden ipotek değeri üzerinden nispi harca ve vekalet ücretine tabiidir. Açıklanan nedenlerle; yukarıda yazılı Yargıtay ilamında yazıldığı üzere ipoteğin fekki istemlerine özgü olarak davacının ipotek sorumluluğundan doğan borcunun yargılama sırasında ödendiği anlaşılmakla ipoteğin fekkine karar verilmesi gerektiğinden, davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir.

Ancak; ipotek borcu yargılama sırasında ödendiğinden ipoteğin fekki ile beraber, dava tarihi itibariyle davalı haklı bulunduğundan davanın kabulüne karar verilmesine rağmen davalı yararına yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesi gerekmektedir. Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, kararın kaldırılmasına yeniden karar verilerek harcın davacıya yükletilerek, davalı yararına yargı gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/..... Esas 2025/.. Karar sayılı ve ...../12/2025 tarihli kararının, HMK.'nun 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA; "Davanın kabulüne; Davacıya ait ...... Mah. ... ada .... parsel (yeni ... parsel) arsa üzerinde bulunan ..... B blok.... Mesken tipi Bağımsız bölüm üzerinde davalı banka lehine tesis edilen ../02/2007 Tarih ve .....yevmiye numaralı .. dereceden 375.000-TL bedelli ipoteğin tapu kaydından terkinine, Mahkeme veznesine 14/11/2025 tarihinde depo edilen 375.000-TL ipotek bedelinin karar kesinleştiğinde ve talebi halinde davalıya ödenmesine" İlk Derece yargılamasına ilişkin olarak;

"Alınması gereken 25.616,25-TL nispi karar ve ilam harcından 6.404,07-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 19.212,18-TL davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,Davacı tarafından yapılan yargı giderinin üzerinde bırakılmasına, Davalı vekili için takdir olunan 60.000-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine," Davalı tarafından yatırılan 6.404,10-TL peşin istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde istek halinde davalıya iadesine, Davalı tarafından yapılan 355-TL istinaf yargı giderinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay nezdinde temyiz yasa yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.08/04/2026